نوبت ارتقای روابط با مصر است

ایران و مصر به عنوان دو کشور موثر و مهم در منطقه خاورمیانه با جمعیت تقریبی 180 میلیونی از گذشته‌های دور با همدیگر مراوده‌های سیاسی و اقتصادی فراگیری داشته و در ایجاد صلح و ثبات در جهان اسلام نقش اساسی ایفا کرده‌اند، البته مناسبات دو کشور بعد از وقوع انقلاب اسلامی به تیرگی و قطع کامل روابط دیپلماتیک انجامید. در طول دهه‌های اخیر نیز شاهد افت و خیزهای بسیاری در مناسبات طرفین بوده‌ایم. ایران و مصر در طول حیات سیاسی خود دارای کنش‌های متقابل و پرفراز و نشیب بوده‌اند و از قبل از اسلام باب ارتباط، مراودات و رفت‌و‌آمدهای تجاری و سیاسی فی‌مابین باز بوده است. در دوره معاصر نیز این روابط برقرار بوده، لکن سیر سینوسی را طی کرده، در برخی مواقع در سطح متعالی و گاه به علت تضاد در سیاست خارجی، روابط دیپلماتیک و سیاسی تیره و تار شده است. از اوایل انقلاب و پیروزی آن در ایران، بین دو دولت تناقصی آشکاری ایجاد شد که این تضاد بـه قطع روابط دیپلماتیک منجر شد. در توصیف و تأویل تضادهای موجود در سیاست خارجی دو کشور بـا عوامل مختلفی روبه رو می‌شویم که در بروز و ظهور مسائل فی‌مابین موثر بوده‌اند. موقعیت جغرافیایی مولفه‌ای بسیار مهمی است، هر دو کشور ایران و مصر دارای موقعیت جغرافیایی ویژه‌ای هستند و این سبب جلب توجه قدرت‌های بیگانه و کشورهای منطقه و طرح پروژه‌های بلندمدت و کوتاه مدت، جهت هم راستایی با آن کشورها بوده‌اند. از طرفی هر دو آفریننده نهضت‌هایی بوده‌اند که محیط اطراف خود را تحت تأثیر قرار داده‎اند. بی‌شک اهدافی که مصر عملا در سیاست خارجی خود دنبال می‌کند علنا با اصول و اهداف سیاست خارجی ایران در تضاد است، از آنجا که تجدید روابط با ایران بر روابط این کشورها تأثیرگذار خواهد بود، لذا مصری‌ها ملاحظات سیاسی متعددی در توسعه روابط با ایران دارند. بی تردید دستگاه دیپلماسی مصر مانند هر نظام سیاسی دیگری بسته به نگاه حاکمین، دیدگاه‌های متمایزی نسبت بـه موضوعات مختلف سیاست خارجی دارد، بنابراین اختلافات در مورد رابطه با ایران هم در این باب صدق می‌کند و بلاشک یکی از دلایل نگرانی دولت مصر از برقراری روابط با ایران، وجود جریانات اسلامی میانه‌رو در این کشور است؛ بنابراین به زعم زعمای سیاسی مصر، حضور جمهوری اسلامی به عنوان نمونه‌ای از یک حکومت دینی در جامعه روشنفکران مذهبی مصر ممکن است پیامدهای پیش‌بینی نشده‌ای برای این کشور داشته باشد. نگاه و رفتار سیاست خارجی مصر نسبت به مسائل منطقه به ویژه رویکرد این کشور برای ایفای نقش میانجی بین کشورهای عربی و اسرائیل و هم پیمانی با ایالات متحده نشان می دهد که مصری‌ها سعی دارند با اتخاذ سیاست‌هايي و عنایت صرف به منافع مادی به هدف خود مبنی بر تبدیل شدن به بازیگر فعال منطقه‌ای عمل کنند. به رغم نگرش‌های متفاوت، گسترش مناسبات مصر و ایران حیاتی و مهم است و چنین گسترشی امکانپذیر است، ولی این موارد جملگی در مرحله اول در گرو رفع موانع، نگرانی‌ها، بی‌اعتمادی‎ها و همچنین ایجاد فضای سیاسی مناسب برای کسب مجدد همدلی است. اگر دولتمردان و سکانداران دستگاه دیپلماسی ایران و مصر تلاش کنند سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خود را به یکدیگر نزدیک کنند و در حد توان مولفه‌های منفی آن را کاهش دهند و متقابلاً بر نقاط اشتراک آن بیفزایند، روابط ایران و مصر سیر صعودی در پیش خواهد گرفت و آثار بهینه آن بر منافع ملی هر دو طرف نمایان خواهد شد. حال که ایران و عربستان به توافقی جهت آغاز روابط دیپلماتیک و رفع تنش‌های فی‌مابین دست یافته‌اند، بی‌شک گام بعدی دستگاه دیپلماسی، عادی‌سازی روابط ایران و مصر خواهد بود.