دانــستنیهـــا
«چغندر» بهترين محافظ در مقابل بيماريهاي قلبي
چغندر از سبزيهاي ريشهاي مغذي و دوستدار قلبوعروق است و با توجه به وجود آنتياکسيدان رنگي در ريشه و برگ آن باعث محافظت بدن در برابر بيماريهاي قلبيوعروقي و سکته مغزي ميشود. مينا کاوياني مسئول آموزش همگاني انستيتو تحقيقات تغذيهاي و صنايع غذايي کشور با اشاره به لذت خوردن چغندر يا همان لبوي داغ در هواي سرد زمستاني گفت: چغندر يا Beta Vulgaris داراي پروتئين و چربي بسيار کمي است. خام يا پخته آن حدود 8 تا 10 درصد کربوهيدرات دارد که بيشتر شامل قندهاي ساده مثل گلوکز (70 درصد) و فروکتوز (80 درصد) است. وي افزود: اين سبزي ريشهاي سرشار از ترکيب گياهي قرمز رنگي است که گليسين بتائين نام دارد و در کاهش هموسيستئين خون مؤثر است. هموسيستئين ترکيبي مضر است که باعث ايجاد لختهخون و تشکيل پلاکهاي سفت در ديواره رگها ميشود. کاوياني با اشاره به نتايج پژوهشهاي علمي مبني بر ارتباط هموسيستئين با بروز بيماريهاي قلبيوعروقي و سکتهمغزي، خاطرنشان کرد: مصرف چغندر و آب آن در بهبود جريان خون، کاهش کلسترول و فشارخون مؤثر است. مسئول آموزش همگاني انستيتو تحقيقات تغذيهاي و صنايع غذايي، از ديگر مواد مغذي موجود در چغندر خام به اسيد فوليک (از ويتامينهاي گروه B) اشاره کرد و افزود: اين ويتامين براي رشد طبيعي بافتها و عملکرد سلولي ضروري است و از مواد مغذي بسيار حياتي در دوران بارداري محسوب ميشود. زيرا در تشکيل لوله عصبي جنين نقش بهسزايي دارد و کمبود آن منجر به صدمات جبرانناپذيري ميشود. وي، چغندر را منبعي غني از اسيدفوليک برشمرد که در هر 100 گرم داراي حدود 109 ميکروگرم اسيد فوليک است و ميتواند 27 درصد نياز روزانه بدن به اين ويتامين را تأمين کند. کاوياني با اشاره به اينکه اسيد فوليک در برابر حرارت حساس است، خاطرنشان کرد: طولانيشدن زمان پخت، موجب اتلاف و کاهش قابل ملاحظه اين ويتامين در ماده غذايي ميشود. مسئول آموزش همگاني انستيتو تغذيه افزود: ويتامين C ماده مغذي ديگري است که در چغندر بهويژه برگهاي آن وجود دارد. هر 100 گرم برگ چغندر داراي 30 ميليگرم ويتامين C است که تقريبا يک سوم نياز روزانه بدن را تأمين ميکند. همچنين برگهاي چغندر منبع خوبي از کاروتنوئيدها (پيشساز ويتامين A) هستند. به گفته وي، چغندر داراي مواد معدني مانند پتاسيم، آهن، منگنز، مس و منيزيم نيز است. کاوياني يکي از ترکيبات مهم در چغندر و آب آن را نيترات عنوان کرد که از نوع نيترات معدني و متفاوت از مواد افزودني به فرآوردههاي گوشتي (مانند سوسيس و کالباس) است و گفت: اين ماده در بدن به مادهاي بهنام نيتريک اکسيد تبديل ميشود و با انبساط رگها موجب کاهش فشارخون ميشود. مسئول آموزش همگاني انستيتو تغذيه سرخ ادراري يا بيتوريا عارضه بيخطري برشمرد و ادامه داد: در 10 تا 15 درصد افراد جامعه که از نظر ژنتيکي قادر به تجزيه رنگدانه موجود در چغندر (بتاسيانين) نيستند اين عارضه بروز ميکند. در اين افراد پس از مصرف چغندر و برگ آن، ادرار به رنگ قرمز يا صورتي تغيير رنگ ميدهد. وي با اشاره به اين که چغندر داراي مقداري اسيداگزاليک است، گفت: اين ماده ميتواند خطر تشکيل سنگهاي کليوي را در افراد مستعد افزايش دهد. بنابراين به اين افراد توصيه ميشود از خوردن بيش از حد چغندر خودداري کنند. کاوياني با اشاره به اينکه چغندر داراي موادي به نام فروکتان است، خاطرنشان کرد: برخي افراد مانند مبتلايان به سندرم روده تحريکپذير نميتوانند اين ترکيبات را هضم کنند و عوارض گوارشي ناخوشايندي مثل نفخ، درد شکمي و اسهال را تجربه ميکنند که اين افراد بايد مصرف چغندر را در برنامه غذايي خود محدود کنند. مسئول آموزش همگاني انستيتو تغذيه، مبتلايان به ديابت را گروه ديگري عنوان کرد که در مصرف چغندر بايد احتياط کنند و از مصرف بيش از حد چغندر در يک وعده غذايي پرهيز کنند زيرا شاخص قندي چغندر در حد متوسط و 61 است.
آيا کاهش شنوايي قابل درمان است؟
افت حسي عصبي، شايعترين نوع کمشنوايي است که در اثر آسيب به سلولهاي مويي در حلزون گوش ايجاد ميشود؛ اين وضعيت پيشرونده است زيرا در انسان و ساير پستانداران، سلولهاي مويي حلزون پس از از بين رفتن يا آسيبديدگي نميتوانند بازسازي شوند. افرادي که اغلب در معرض صداهاي بلند هستند، مانند نوازندگان و کارگران ساختماني، بيشترين خطر ابتلا به کمشنوايي حسي عصبي را دارند اما به مرور زمان ممکن است هر فردي را تحتتاثير قرار دهد. محققان در يک مطالعه جديد از مرکز پزشکي دانشگاه روچستر آمريکا، در حال کار بر روي شناسايي مکانيسمهايي هستند که ممکن است باعث بازسازي سلولهاي مويي حلزون شوند. دکتر پاتريشيا وايت گفت: ما از کار قبلي خود ميدانيم که بيان يک ژن رشد فعال به نام ERBB2 ميتواند رشد سلولهاي مويي جديد (در پستانداران) را فعال کند اما بهطور کامل دليل آن را درک نکرديم. اين مطالعه خاص به رهبري دکتر جينگيوان ژانگ، نشان داد که فعالکردن مسير ژن رشد ERBB2 باعث ايجاد مجموعهاي از وقايع سلولي آبشاري ميشود که از طريق آن سلولهاي پشتيبان حلزون شروع به تکثير کرده و ايجاد سلولهاي مويي حسي جديد را فعال ميکنند. دکتر وايت ادامه داد: اين مطالعه جديد به ما ميگويد که چگونه اين فعالسازي اتفاق ميافتد و پيشرفتي قابل توجه به سمت هدف نهايي توليد سلولهاي مويي حلزون جديد در پستانداران است. اين گروه از توالييابي RNA تک سلولي در موش براي تجزيهوتحليل سلولهاي داراي ژن رشد بيش از حد فعال (سيگنالدهي ERBB2 ) استفاده کردند. نتايج نشان داد که ERBB2 رشد سلولي را با تحريک بيان پروتئينهاي متعدد و ترويج ميتوز؛ فرآيندي که طي آن يک سلول به دو سلول تقسيم ميشود، افزايش داد. نويسنده اول اين مطالعه گفت: زمانيکه ما اين فرآيند را در موشهاي بالغ بررسي کرديم، توانستيم نشان دهيم که بيان ERBB2 باعث بيان پروتئين SPP1 ميشود که براي فعال کردن CD44 و رشد سلولهاي مويي جديد ضروري است. اين کشف روشن کرده است که بازسازي تنها به مراحل اوليه توسعه محدود نميشود. ما معتقديم که ميتوانيم از اين يافتهها براي تحريک بازسازي در بزرگسالان استفاده کنيم. دکتر وايت افزود: ما قصد داريم اين پديده را بررسي کنيم تا مشخص کنيم که آيا ميتواند عملکرد شنوايي را پس از آسيب در پستانداران بهبود بخشد يا خير.
