دانــستنیهـــا
کدام افراد چاق باید جراحی شوند؟
یک فوقتخصص لاپاراسکوپی درباره اینکه کدام افراد چاق باید جراحی شوند، توضیحاتی ارائه داد. شهاب حسینی، فوقتخصص لاپاراسکوپی (جراحی درون بین) و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران در برنامه «ضربان» شبکه سلامت سیما در پاسخ به اینکه چاقی چیست و چه معیارهایی دارد؟، گفت: چاقی یعنی تجمع غیرطبیعی سلولهای چربی که با علتهای مختلفی ایجاد میشود و معمولا با سبک زندگی ناسالم (غذای ناسالم و کمتحرکی) ارتباط مستقیم دارد. وی ادامه داد: چاقی، شاخصهای متعددی دارد که مهمترین آن شاخص توده بدنی یا BMI است و از تقسیم، وزن فرد بر حسب کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر، بهدست میآید. اگر حاصل این عدد (شاخص توده بدنی)، بین ۱۸/۵ الی ۲۵ باشد، فرد در محدوده نرمال، بین ۲۵ تا ۳۰ اضافهوزن، ۳۰ تا ۳۵ چاقی درجه یک، ۳۵ الی ۴۰ چاقی درجه ۲ و BMI بالای ۴۰ را چاقی مرضی میگویند. عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآورشد: نوع فعالیت هر فرد، در میزان وزن وی، تاثیرگذار است؛ بهطور مثال افرادی که ورزشکار حرفهای هستند، چون عضله بیشتری دارند، وزن بیشتری نیز دارند، زیرا عضله نسبت به چربی وزن بیشتری دارد، اما چربی جای بیشتری را اشغال
میکند و فرد چاق بهنظر میرسد. حسینی در پاسخ به این سوال که چاقی چه مضراتی دارد؟، گفت: چاقی ریشه بسیاری از بیماریهاست: دیابت نوع2، فشارخون، کبدچرب، نازایی، بیماریهای مفاصل و استخوان و بسیاری از انواع سرطانها، در اثر چاقی ایجاد میشوند. وی افزود: چاقی خطر سکته قلبی و مغزی را ۶ الی ۷ برابر بیشتر میکند؛ همچنین افرادچاق، حدود ۱۰ سال، طول عمر کمتری نسبت به افراد با وزن نرمال دارند.
درمان چاقی
این فوقتخصص بیان داشت: درمان چاقی مهمترین عامل پیشگیری از مرگومیر در جهان است. این فوقتخصص لاپاراسکوپی در پاسخ به این سوال که اعمال جراحی چاقی به چه کسانی توصیه میشود؟، افزود: همه افراد چاق کاندید این جراحیها نیستند، این جراحیها به افرادی توصیه میشود، که BMI بالای ۳۵ داشته باشند، یا افرادی که BMI بالای ۳۰، بههمراه یکی از بیماریهای متابولیک مانند کبد چرب، فشارخون، دیابت نوع۱ و....، را دارند، که با دارو درمان نمیشوند. وی ادامه داد: اگر فردی با شاخص توده بدنی ۳۵ درخواست جراحی چاقی داشته باشد، داشتن شروطی الزامی است که شامل: حتما دورههای رژیم ناموفقی را طی کرده باشد، تعهد داشته باشد که بعداز عمل شیوه زندگی صحیح را دنبال کند و همچنین سوءمصرف موادمخدر و... را، نداشته باشد. کارشناس برنامه در پاسخ به این سوال که کدامیک از عملهای جراحی چاقی بهتر است؟، گفت: بیش از ۲۰ نوع عمل جراحی چاقی و متابولیک وجود دارد. این جراحیها زیبایی محسوب نمیشوند و جراح به چربی و پوست شکم دست نمیزند، بلکه با تغییراتی که در دستگاه گوارش انجام میدهد، مانند کوچککردن معده، پیوند روده به روده و...، باعث یکسری تغییرات هورمونی
میشود، حجم خوردن و اشتهای فرد را کم میکند و به این ترتیب فرد کاهش وزن پیدا میکند. در کنار آن با تغییرات هورمونی که اعمال میشود، بیماریهایی نظیر دیابت و فشارخون تا ۸۰ الی ۹۰ درصد، کاهش پیدا میکند. عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران تصریح کرد: سه دسته عملهای جراحی چاقی و متابولیک داریم که جراحیهایهای محدودکننده، جراحیهای ایجادکننده سوءجذب و جراحیهای ترکیبی، نامگذاری شدهاند. وی گفت: عملهای جراحی که محدودکننده خوردن هستند، یعنی حجم خوردن فرد و اشتها را کم میکند، شایعترین نوع این عمل، اسلیو نام دارد. در این عمل، ۷۵ الی ۸۰ درصد حجم معده خارج میشود و همچنین قسمت بالای معده که حاوی هورمون گرسنگی است نیز برداشته میشود و بقیه معده به شکل موز باقی میماند. حسینی یادآور شد: همچنین در عمل حلقه که چیزی از بدن خارج نمیشود، بلکه حلقه سیلیکونی دور معده قرار میگیرد، هرچه این حلقه، بیشتر باد شود، تنگتر میشوند و خوردن فرد را تحتتأثیر قرار میدهد. بالون نیز یکی از محدودکنندههای معده است که جنس سیلیکونی دارد که از آب مقطر پر و در معده جایگذاری میشود، بالون احساس پری و سیری در معده ایجاد میکند.
همه عملها استانداردند
این فوقتخصص افزود: حلقه معده بهدلیل عوارضی که داشته، منسوخ شده است. بالون معده هم، چون روش موقتی است و ۳ الی ۶ ماه پس از ایجاد کاهش وزن، از معده خارج میشود. امروزه بهغیر از روش اسلیو معده، حلقه و بالن مورد استفاده قرار نمیگیرند. این فوق تخصص جراحی از دسته دیگری از عملها، که منجر به ایجاد سوءجذب در فرد میگردد، نام برد؛ بهطور مثال اگر در فرد نرمال، ۷ متر روده وجود دارد، جراح کاری میکند، که تنها در یک متر آن، عمل جذب صورت گیرد، در این نوع عمل، اسهالهای شدید، نارسایی کبد و سوءتغذیههای شدید دیده میشود و گاهی با مرگومیر نیز همراه است، بهدلیل همین عوارض، عملهای سوءجذب نیز بهدست فراموشی سپرده شده است. وی بیان داشت: دسته سوم عملها، ترکیبی هستند(هم سوء جذبیو محدود کننده) مانند عمل بایپس که جزو عملهای ترکیبی محسوب میشود، در این عمل چیزی از بدن خارج نمیشود و تنها قسمتی از معده توسط منگنههایی که جراح کارگزاری میکند، غیرفعال میشود و همچنین با جراحی خاصی، جذب قسمتی از روده هم مختل میشود. این متخصص لاپاراسکوپی در پاسخ به این سوال که اسلیو بهتر است یا بای پس؟، اظهارکرد: همه این عملها استاندارد
هستند و تنها بر حسب عادات غذایی فرد، جراحات دستگاه گوارش، بیماریهای زمینهای (دیابت، فشار خون، کمکاری تیروئید) و... تصمیمگیری میشود. وی زمان لازم برای رسیدن به وزن استاندارد فرد بعد از عمل را، ۱ الی ۱.۵ سال ذکر کرد و گفت: این جراحیها هر کدام مزایا و معایب مختص بهخود را دارند. پس از عمل، انجام دستورات غذایی و ورزشی از ضروریات است. در اینگونه عملها ۵۰ درصد با جراح و ۵۰ درصد با خود بیمار است که با رعایت دستورات غذایی و ورزشی که توسط تیم درمان (متخصص تغذیه، جراح و پزشک و ورزشی)، توصیه میشود، انجام میشود.
