غار دربند به رستوران تبديل ميشود؟
اخيراً خبري در فضاي مجازي منتشر شده مبني بر اينکه قرار است غار دربند رَشي واقع در جنوب روستاي رشي در بخش رحمتآباد و بلوکات شهرستان رودبار (استان گيلان) به بخش خصوصي واگذار و رستوراني به منظور جذب گردشگر در داخل آن ساخته شود. انتشار اين خبر با واکنشهاي بسياري همراه بوده است. اين غار در سال 1384 شناسايي شد و پس از بررسيهاي اوليه، به ثبت آثار ملي رسيد. غار دربند رشي با توجه به قدمت 200 تا 250هزار سالهاي که دارد، علاوه بر اينکه به عنوان يک جاذبه طبيعي گردشگري محسوب ميشود، داراي ارزش تاريخي و باستاني نيز هست. ضمن اينکه در بررسيهاي انجامشده، علاوه بر بقاياي سنگوارهاي جانوران، تعدادي ابزار سنگي و ضايعات تراش سنگ درون غار يافت شد که مربوط به دوره پارينه سنگي قديم بودند. با اين اوصاف، تبديل اين غار به رستوران، صرفنظر از آسيبهاي محيط زيستي، به مثابه صدمه رساندن به يک اثر تاريخي ارزشمند است. مهرداد گودرزوند چگيني، نماينده شهرستان رودبار در مجلس يازدهم، مخالفت خود با اين تصميم را ابراز ميکند و ميگويد: «نبايد صرفاً با هدف جذب گردشگر، به بافت طبيعي اين غار باستاني آسيب رساند؛ اين ناحيه به هيچوجه بستر مناسبي براي ساخت رستوران نيست و شرايط تحقق اين امر را ندارد.»پيشتر، مديرکل ميراث فرهنگي و گردشگري استان گيلان با بيان اينکه سابقه تبديل غار به رستوران در دنيا و از جمله کشورهاي اروپايي وجود دارد، در خصوص غار دربند رشي نيز اعلام کرده بود: «پس از صدور مجوزهاي لازم و سير مراحل اداري با تبديل غار دربند رشي به رستوران، موزه و ايجاد بازارچه صنايع دستي در جنب آن، در نظر است براي اولين بار يکي از مراکز گردشگري بيبديل در سطح استان و کشور شکل گيرد.» طبق گفتههاي ولي جهاني، ساماندهي غارهاي استان و بهرهبرداري بهينه يکي از اولويتهاي اداره کل و از مطالبات اصلي مردم و مسئولان استان است. نماينده رودبار در همين راستا و با تأکيد بر اينکه چنين تصميمي اساساً غلط و نادرست است، ميگويد: «در کشورهاي خارجي هم اگر اين امکان مهيا باشد، حتماً در زمينهاي اطراف و حواشي اماکن طبيعي و باستاني چنين اموري صورت خواهد گرفت. اما در اين مساله که گفته ميشود رستوران در خود غار احداث شود، عقل سليم اين را نميپذيرد و مردم منطقه نيز قطعاً چنين چيزي را نخواهند پذيرفت.» عباس محمدي، مدير انجمن ديدهبان کوهستان و کنشگر محيطزيست، در گفتوگو با خبرآنلاين با اشاره به اينکه مداخلات انساني در اماکن طبيعي و باستاني، غلط است، ميگويد: «گردشگر بيشتر تمايل دارد منطقه گردشگري و محوطه اطراف آن را در وضعيت طبيعي و همانطور که بوده و هست، ببيند. توريست با ديدن يک جاذبه طبيعي که در آن مداخلات انساني صورت گرفته است، جز اظهار تأسف کاري از دستش برنميآيد و به جاي اينکه خاطره خوبي از اين بازديد در خاطرش بماند، بيشتر دلزده ميشود.» به باور محمدي، اقتصاد ملي زماني رونق پيدا ميکند که از خارج کشور، پول و سرمايهاي وارد شود؛ گردشگر ارزآور، هيچگاه جذب يک محيط طبيعي دستکاريشده نخواهد شد. توجيهي مبني بر جذب گردشگر براي تحقق اين امر (احداث رستوران) در اين مکان باارزش، کاملاً غيرمنطقي است. محمدي، از بين رفتن منظر طبيعي غار را به عنوان اساسيترين آسيب در اين زمينه برميشمارد و ميگويد: «تمام زيبايي يک منطقه طبيعي، کوهستان باشد يا جنگل و غار فرقي نميکند، وابسته به وضعيت طبيعياش است؛ وقتي فضاي درون غار را با چيدن ميز و صندلي، سيمکشي برق، لولهکشي آب و اين قبيل تأسيسات بر هم بزنيم، آن را به يک سازه انساني تبديل کرده و از طبيعي بودن غار کاستهايم» اين کنشگر محيطزيست در پايان به ديگر صدمات ناشي از دستکاري نواحي طبيعي اشاره ميکند و ميگويد: «فعاليتهايي از قبيل عمليات ساختوساز، مرمّت و حتي تخريب، شامل سر و صداي آزاردهندهاي است که فضايي متشنج و پرآشوب را هم براي ساکنان آن منطقه و هم براي بازديدکنندگان به بارميآورد. افزون بر آن، اين اقدامات دورريزهاي فراواني دارند که سبب آلودگيهاي محيطي ميشوند و ممکن است لذتِ بودن و بهره بردن از طبيعت را از افراد سلب کند. از طرف ديگر اين اقدام نيازمند يک مسير هموار يا احداث جاده براي عبور و مرور است؛ که همين موضوع هم به نوعي در ذيل آسيبها دستهبندي ميشود، چرا که جادهسازي به نوبه خود يکي از عواملي است که منجر به فرسايش خاک يک ناحيه ميشود.»
