دانــستنی‌هـــا

باورهاي غلط تغذيه‌اي در مورد «ديابت»

رژيم غذايي که براي ديابتي‌ها توصيه‌ مي‌شود، براي همه افراد مي‌تواند رژيم غذايي سالمي باشد؛ زيرا حاوي حداقل ميزان چربي‌ها، ميزان متعادل شکر و نمک، موادغذايي سبوس‌دار، سبزي‌ها و ميوه‌جات است. شيوع ديابت به‌ويژه ديابت نوع دوم که بيشتر با شيوه نادرست زندگي در ارتباط است، طي دهه اخير افزايش چشمگيري داشته است. باورهاي نادرست بسياري در مورد ديابت وجود دارد که سبب مي‌شود کنترل اين بيماري مزمن در بعضي از مبتلايان با مشکل مواجه شود. از آنجا که ديابت ازجمله بيماري‌هايي است که سيستم‌هاي مختلف بدن را تحت‌تأثير قرار مي‌دهد، تصحيح باورهاي غلط درباره ديابت، مي‌تواند به تسهيل پيشگيري و درمان اين بيماري کمک کند.

افراد مبتلا به ديابت بايد مواد غذايي حاوي نشاسته مانند نان، سيب‌زميني، ماکاروني و برنج را از رژيم خود کاملا حذف کنند! بايد توجه کرد که غذاهاي نشاسته‌دار قسمتي‌ از يک برنامه‌ غذايي سالم هستند. مساله مهم، حجم مورد استفاده، انواع تهيه‌شده و نوع پخت اين مواد در رژيم غذايي روزانه است. افراد ديابتي بايد حداقل ميزان مواد نشاسته‌اي را با نظر متخصص تغذيه مصرف کنند. نان، برنج، غلات، ماکاروني و سبزي‌هاي نشاسته‌اي مانند سيب‌زميني، نخودفرنگي، کدوحلوايي، ذرت و باقلا مي‌توانند در هر يک از وعده‌هاي اصلي يا ميان وعده‌ها مصرف شوند. تنها مساله مهم، رعايت مقدار مصرفي آن‌هاست. همچنين غلات سبوس‌دار منبع خوبي براي تأمين فيبر مورد نياز بدن به شمار مي‌رود و به حفظ سلامتي‌تان نيز کمک مي‌کنند.

مبتلايان به ديابت مي‌توانند از غذاهاي مخصوص افراد ديابتي به ميزان دلخواه استفاده کنند! در دستورات جديد غذايي، برنامه غذايي براي افراد ديابتي مشابه برنامه غذايي است که براي داشتن يک زندگي سالم براي همه افراد پيشنهاد مي‌شود. عنوان «غذاهاي مخصوص افراد ديابتي» يا «غذاهاي رژيمي» به معناي استفاده بدون محدوديت از اين مواد غذايي نيست. متأسفانه بايد گفت بر اساس اين باور غلط خيلي از بيماران مبتلا به ديابت، در طي روز به‌ صورت بي‌رويه از اين مواد غذايي استفاده مي‌کنند که نتيجه آن افزايش قند خون خواهد بود. همچنين اگر اين مواد حاوي قندهاي الکلي باشند، اثر مليني خواهند داشت.

افراد ديابتي نمي‌توانند شکلات يا شيريني‌ بخورند! در قالب يک رژيم غذايي سالم، همراه با ورزش، افراد ديابتي نيز مي‌توانند به‌صورت محدود از مواد قندي يا دسر استفاده کنند.

براي ديابتي‌ها پروتئين‌ها از کربوهيدرات‌ها مفيدترند! مصرف پروتئين‌ها به مقدار زياد، مي‌تواند منجر به ايجاد مشکلاتي براي ديابتي‌ها شود. مهم‌ترين اشکال اين کار اين است که بسياري از غذاهاي غني از پروتئين مثل گوشت از چربي‌هاي اشباع نيز انباشته هستند که خوردن مقدار زياد اين چربي‌ها خطر بيماري‌هاي قلبي عروقي را بالا مي‌برد. در رژيم ديابتي پروتئين بايد تقريبا 15 تا 20 درصد کل کالري روزانه محاسبه شود (به‌جز بيماران مبتلا به نارسايي کليه که اين ميزان حداکثر 10 درصد کل کالري دريافتي هست) و نکته مهم انتخاب انواع کم‌چرب از اين گروه غذايي است.

ميوه يک خوراکي سالم است، بنابراين مي‌تواند به ميزان دلخواه مصرف شود! ميوه يک خوراکي سالم است و شامل مقدار زيادي فيبر، ويتامين‌ها و مواد معدني است ولي بايد در نظر داشت که به دليل آن‌که ميوه‌ها حاوي کربوهيدرات هستند، بايد آنها را کنترل‌شده در برنامه غذايي افزود. توصيه مي‌شود نوع ميوه‌هاي مصرفي، مقدار و تعداد دفعات مصرف با مشورت متخصص تغذيه تعيين شود.

خوردن توت، خرما و کشمش آزاد است! بيماران ديابتي معمولا از خوردن قند و شيريني منع مي‌شوند و به همين دليل سعي مي‌کنند سراغ شيريني‌هاي ديگر مانند محصولاتي که شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي دارند يا خوراکي‌هايي مثل خرما، عسل، توت خشک و انجير بروند، اما اگر ديابت داريد، اين خوراکي‌ها هم مي‌توانند در مقادير زياد شما را دچار مشکل کنند. در ترکيبات شيريني‌ها و خوراکي‌هايي که روي بسته‌بندي آن‌ها عبارت بدون شکر نوشته‌شده، به‌جاي قند طبيعي از شيرين‌کننده‌هاي مصنوعي استفاده‌ شده است. درست است که اين محصولات قند ندارند، اما ترکيبات ديگر آن‌ها حاوي کالري است و اين افزايش کالري روزانه ديابتي‌ها، برايشان مشکل‌ساز مي‌شود. از سويي مصرف زياد قندهاي رژيمي استفاده‌شده در اين محصولات مانند آسپارتام مي‌تواند با مخاطرات سلامتي ديگر همراه باشد. تصوري که در خصوص استفاده از ميوه‌هايي مانند خرما، توت، کشمش و انجير خشک توسط افراد ديابتي وجود دارد، اين است که اين ميوه‌ها چون قند ميوه (فروکتوز) دارند پس مصرف زياد آن‌ها مشکلي ايجاد نمي‌کند. درصورتي‌که قند اين ميوه‌ها کمي دير جذب مي‌شود اما ميزان کالري آن‌ها مانند ساير قندهاست و در نهايت توليد کالري کرده و مي‌توانند قند خون را بالا ببرند. پس اين ميوه‌ها بايد به‌ صورت کنترل‌شده در رژيم غذايي روزانه قرار بگيرند.

تنها خوردن زياد مواد قندي باعث ابتلا به ديابت مي‌شود! بنابر اعلام دانشگاه علوم پزشکي تهران، اين‌طور نيست که تنها خوردن زياد مواد قندي باعث ابتلا به ديابت شود. ديابت نوع يک‌ بر اثر عوامل ژنتيکي و عوامل ناشناخته ديگر به وجود مي‌آيد. ديابت نوع دو بر اثر عوامل ژنتيکي‌ و شيوه نادرست زندگي‌ افراد به وجود مي‌آيد. اضافه‌ وزن خطر ابتلا به ديابت نوع دو را بالا مي‌برد و يک رژيم غذايي پرکالري باعث اضافه‌وزن مي‌شود. چنانچه سابقه‌ خانوادگي ابتلا به ديابت را داريد، برنامه‌ سالم غذايي و ورزش مداوم براي کنترل وزن توصيه مي‌شود.