چرا آمریکا شکست سیاست تحریم را قبول نميکند؟
چرا آمريکا شکست سياست تحريم را قبول
از نمونه کرهشمالي تا تحريم ايران
در تعريف «ديوانگي»، اغلب به انجام دادن يک کار مشابه و انتظار نتايج متفاوت اشاره ميشود. اين دقيقاً همان کاري است که ايالاتمتحده و ساير سياستگذاران غربي در اعمال تحريمهاي اقتصادي گسترده عليه رژيمهاي به زعم خود متخاصم انجام دادهاند. نتايج سياست تحريم کشورها عمدتا مثبت نبوده است. در عين حال، شهروندان عادي اين کشورها به دليل اين سياست با کاهش سطح استانداردهاي زندگي مواجه شدهاند. اين تجربه را بارها و بارها در مکانهاي دور و نزديک مانند ونزوئلا، ايران، کوبا، سوريه و کره شمالي ديدهايم.
تجربه تحريم کرهشمالي
بارابارا اسلاوين، روزنامهنگار و تحليلگر امور ايران در شوراي آتلانتيک نوشته کرهشمالي به ويژه نمونه غمباري از تجربه تحريمهاست. از زماني که کره شمالي توليد و آزمايش تسليحات هستهاي را آغاز کرد - پس از خروج دولت جورج دبليوبوش از توافق منع اشاعه موسوم به چارچوب توافق شده در سال 2002 - اين کشور با موجي از تحريمهاي فزايندهاي روبهرو شده است. به گفته منابع آگاه، شايد شرايط مانند قحطي دهه 1990 نباشد، اما به گفته منابع آگاه، مردم اين کشور از ناامني غذايي جدي رنج ميبرد. دولت کيم جونگ اون به بهانه ويروس کرونا دسترسي به کمکهاي بينالمللي مانند برنامه جهاني غذا را رد کرده است و درک مردم از خارج و احتمال پناهنده شدن جمعيت کره شمالي را دشوارتر کرده است. مرز چين و کره شمالي که زماني نسبتاً قابل نفوذ بود، اکنون به طور کامل مهر و موم شده است. به گفته منابع آگاه، 169 برج مراقبت و دو دور سيم خاردار مانع از رسيدن مردم کره شمالي به «رودخانه يالو» و عبور از آن و در نهايت رسيدن به کره جنوبي از طريق کشورهاي ثالث ميشود. کره شمالي در سال جاري چندين موشک پرتاب کرده و يک راکتور هستهاي را در «يونگ بيون» مجددا راهاندازي کرده است و اين احتمال وجود دارد که يک فاجعه راديواکتيوي در حال شکلگيري باشد.
تحريم ايران چه آثاري داشت؟
ايران نمونه ديگري از شکست سياست تحريمهاست. تحريمهاي چندجانبه پيش از برنامه جامع اقدام مشترک 2015 (موسوم به برجام) ممکن است نقشي در تشويق مذاکرات هستهاي موفق داشته باشند، اما زماني که دولت ترامپ به طور يکجانبه از برجام در سال 2018 خارج شد، در حالي که ايران به طور کامل به آن پايبند بود، تاثيرگذاري خود را از دست دادند. ايران به جاي مذاکره براي يک توافق بهتر، برنامه هستهاي خود را تا حدي پيش برده است که بتواند ظرف چند روز مواد شکافتپذير کافي براي توليد سلاح هستهاي را داشته باشد. ايران به حمايت از محور مقاومت ادامه ميدهد، از اسد در سوريه حمايت ميکند و روابط نزديکي با حزبالله که يک گروه ضدغربي قدرتمند در لبنان است، دارد. ايران همچنين با وجود محدوديتهاي تجاري طولانيمدت آمريکا و تحريمهاي چندجانبه تجارت تسليحات و اقلام دو منظوره، موشکها و پهپادهاي پيشرفتهتري توليد کرده است. خروج از برجام توسط ترامپ، اعتبار سياسي کساني که در داخل ايران از توافق حمايت کردند را از بين برد و به روي کار آمدن يک دولت يکپارچه کمک کرد. اعتراضاتي که پس از مرگ مهسا اميني در تاريخ 16 سپتامبر 2022 آغاز شد، منجر به تحريمهاي جديدي عليه ايران در ارتباط با نقض حقوق بشر شد. با اين اوصاف، مذاکرات احياي برجام که قرار بود به کاهش تحريمهاي گستردهتر بر بانکها، صادرات نفت و کارخانههاي ايران منتهي شود، رو به نابودي است. اگرچه سوءمديريت هم در ايران مقصر اين وضعيت هستند، اما تحريمها نقش مهمي در افول اقتصادي کشور داشتهاند. مردم ايران با کاهش ارزش پول، افزايش تورم و کاهش تجارت و سرمايهگذاري خارجي، به طور فزايندهاي دچار مشکل شدهاند. نزديک يکسوم جمعيت بيش از 80 ميليون نفري ايران، در يک دهه گذشته با معيارهاي خود دولت، به زير خط فقر سقوط کردهاند. بيژن خواجهپور، کارشناس تجارت ايران نيز معتقد است: «تداوم ناتواني طبقه متوسط، فرسايش اقتصادي که به دليل کمبود سرمايهگذاريهاي زيربنايي ايجاد شده است را تشديد خواهد کرد.» با اين حال، لغو تحريمها اکنون غوغا بهپا ميکند، چرا که منابع بيشتري را در اختيار حاکميت قرار ميدهد. ساير کشورهايي که با چنين تحريمهاي گستردهاي را تجربه کردهاند از جمله کوبا، سوريه و ونزوئلا هم تغيير مثبتي نداشتهاند. اخيراً دولت بايدن محدوديتهاي سرمايهگذاري ايالات متحده در توليد نفت ونزوئلا را کاهش داده است تا کاهش صادرات نفت کشورهاي تحريمشده ديگر را نظير روسيه را جبران کند. طرفداران تحريمها معتقدند اعمال تحريمها اگر به تغيير رژيمها منتهي نشود دستکم به تغيير سياستهاي رژيمها ميانجامد. اما پيوند بين تحريمها و تغيير رژيمها ضعيف است پس چرا تحريمها همچنان ادامه دارد؟ آيا جايگزيني براي جنگ است؟ آيا براي مصرف داخلي است؟ دلايل زيادي وجود دارد، اما به نظر نميرسد نتايج اين سيتسم، ابزارش را توجيه کند.
