آسیب‌پذیرترین قشر جامعه از قطع اینترنت متضرر شده‌اند

حدود دو ماه است که دسترسي ايراني‌ها به اينترنت با اختلال‌هايي مواجه است. اگرچه مسئولان وزارت ارتباطات معتقدند بجز ايجاد محدوديت براي دو پلتفرم اطلاع‌رساني و شبکه‌ اجتماعي، در ساير موارد دسترسي به اينترنت با اختلالي مواجه نيست. با اين حال سرعت اينترنت، قطع آن در برخي ساعات روز، سرعت پايين آن و همچنين دسترسي‌نداشتن به واتس‌آپ و تلگرام موجب شده بسياري از کسب‌وکارها دو ماه سخت را پشت‌سر بگذارند. وارد کردن چنين شوکي به کسب‌وکارها، موجب مي‌شود که اعتماد سرمايه‌گذاران به فضاي کسب‌وکارهاي ايراني به‌ويژه کسب‌وکارهاي اينترنتي از بين برود و شايد نتوان بعدها آن را ترميم کرد. از ‌اين رو برخي فعالان عرصه آي‌تي و همچنين فعالان اقتصادي هشدار داده‌اند که تداوم چنين وضعي مي‌تواند به مهاجرت نيروي متخصص منجر شود. علي‌رضا کلاهي، رئيس کميسيون صنايع اتاق بازرگاني ايران در همين خصوص مي‌گويد: در حال حاضر افراد درشت استارتاپي دارند مي‌روند؛ آن هم به‌دليل نداشتن چشم‌انداز. علي‌رضا کلاهي، رئيس کميسيون صنعت اتاق بازرگاني ايران معتقد است که آسيب‌پذيرترين قشر جامعه از قطع اينترنت آسيب ديده است. آنچه در ادامه مي‌خوانيد، مشروح گفت‌وگو با علي‌رضا کلاهي، رئيس کميسيون صنعت اتاق بازرگاني ايران در کافه‌خبر خبرگزاري خبرآنلاين است. معاون تجارت و خدمات وزير صمت چندي پيش اعلام کرد که برخي آمارها که از زيان کسب‌وکارها با قطع اينترنت اعلام شده، غيرواقعي است و گفته بود فقط 3درصد از فروش کسب‌وکارها از طريق اينستاگرام است و 97درصد از راه‌هاي ديگر و پلتفرم‌هاي داخلي انجام مي‌شود. ، اما مرکز تجارت الکترونيک در تير 1400 اعلام کرده بود که 84درصد کسب‌وکارها از اينستاگرام براي تبليغات و فروش استفاده مي‌کنند و پس از آن، واتساپ و تلگرام بيش‌ترين محبوبيت را دارد. نگاه شما درباره اين آمار چيست؟اصلا کل بازار خرده‌فروشي ايران چقدر است؟ اصلا عدد دارند که اين آمار 3درصد را مي‌گويند؟ البته در حوزه تجارت خرد و غيررسمي آنلاين واقعا به عدد متقن و دقيق رسيدن خيلي سخت است. حتي در حوزه صنايع ايران نيز در مورد تعداد واحدهاي فعال، عدد مشخصي نمي‌توان داشت و عددي که داده مي‌شود، فقط يک حدس است؛ حالا چه برسد به فضاي بسيار شلوغ و متنوع آنلاين. گزارشي وجود دارد که مي‌گويد که 44ميليون کاربر فعال اينستاگرامي وجود دارد. تخمين‌شان، 415 هزار فروشگاه است که ميانگين تعداد فالورشان 1400 نفر است. از اين تعداد، 27درصد در حوزه پوشاک، 18درصد خوردني و آشاميدني، 10درصد آرايشي و بهداشت و سلامت، 9درصد زيورآلات، 8درصد کيف و کفش، 6درصد خانه و آشپزخانه، 2درصد کالاي ديجيتال و 20درصد هم ساير. ببينيد، خود من از خيلي از اين فروشگاه‌هاي اينستاگرامي استفاده مي‌کنم. مثلا من از يک نفر در بوشهر ماهي مي‌خرم. حالا بايد از اين فرد پرسيد که مغازه‌ات در بوشهر چقدر فروش دارد و از طريق اينستاگرام از شهرهاي مختلف چقدر سفارش داري. اين‌که مي‌گويند اينترنت، جهان را تبديل به دهکده کرده است، بي‌راه نيست. در کشور ما هم اين اتفاق افتاده است. اين، شرايطي است که فضاي مجازي فراهم کرده است. اين‌که اينستاگرام از اين جهت که يک فضاي راحت و دم دست براي معرفي محصول فراهم مي‌کرد، يک واقعيت است. رشد و اهميت اينستاگرام براي مثال براي شرکت متا، از پلتفرم فيس‌بوک بيشتر است. همان‌طور که گفتم، گزارشي وجود دارد که نشان مي‌دهد در حال حاضر 310 تا 470 هزار سفارش در روز در اينستاگرام وجود دارد که ارزش هر سفارش بين 160 تا 185 هزار تومان است. اين مي‌شود بين 18 تا 32هزار ميليارد تومان در سال که رقم قابل توجهي است. اين واقعا يک درآمد دموکراتيک است. از سوي ديگر، يک ميليون نفر اشتغالزايي مستقيم برآورد شده است. مي‌توان گفت اشتغالزايي که اين پلتفرم‌ها داشتند، يک نوع حمايت و کمک اشتغالزايي به دولت بود، اما امروز به دليل فيلترينگ و قطع اينترنت، با ريزش سنگين اشتغال مواجه هستيم. به نظر من گزارش تکراسا دقت و قابليت استناد بالايي دارد. تکراسا از 310 تا 470 هزار سفارش در روز با ارزش بين 160 تا 185 هزار تومان گزارش داده است. حالا اگر من به‌طور ميانگين محاسبه کنم و 400 هزار سفارش در روز را در 170 هزار تومان ضرب کنم، به 68 ميليارد تومان در روز مي‌رسم. اگر اين عدد را سالانه در نظر بگيريم، به 25هزار ميليارد تومان مي‌رسيم. حالا اين‌که اساسا تعطيلي فضاي مجازي چه آسيب‌هاي جانبي ديگري دارد، خود مساله‌اي است. اين گزارشي که شما مي‌دهيد، براي فروش محصول است. يک بخش عمده‌اي از اتفاقاتي که در اينستاگرام مي‌افتد، خدمات تبليغات است. دقيقا همين‌طور است. ما در اينستاگرام تبليغات داريم و اينستاگرام يکي از قوي‌ترين پلتفرم‌هاي تبليغاتي دنياست. من هميشه مثالي که از اهميت فضاي مجازي مي‌زنم، اين است که پارسال درآمد يک بازيکن فوتبالي مثل رونالدو دو برابر حقوقش از باشگاه فوتبال بود. يک چنين اتفاقي 10 سال پيش نمي‌افتاد. الان اينستاگرام براي فردي مثل رونالدو سالانه 50 تا 60 ميليون يورو درآمد دارد. اين اعداد با آدم حرف مي‌زند و اهميت اين پلتفرم را در دنيا نشان مي‌دهد. در چين شرکتي وجود دارد که لباس‌هاي خيلي ارزان مي‌فروشد. اصلا کل تبليغات و فروش اين شرکت، اينستاگرامي است. اين در حالي است که در حوزه فيلترينگ هميشه از چين مثال زده مي‌شود.چين پلتفرم‌هاي خود را دارد. ما ايران 80 ميليون نفري با توليد ناخالص ملي 200 ميليارد دلاري را با کشور 5/1 ميليارد نفري با توليد ناخالص داخلي 200 تريليون دلاري چين نمي‌توانيم مقايسه کنيد. به نظر من، تازه آن‌ها هم در خلأ کار مي‌کنند. اين شرکت فروش لباس که مي‌گويم، باز هم جهاني کار مي‌کند و ارتباط‌شان را قطع نکردند. در حوزه صنايع سنتي هم شرکت‌هاي چيني براي برقراري تماس و ارتباط با طرف‌هاي خارجي، از پلتفرم‌هاي جهاني استفاده مي‌کنند. من تاکنون نديدم که يک چيني بگويد وي‌چت نصب کن.ما نمي‌توانيم اقتصاد ديجيتال را از اقتصاد سنتي جدا کنيم. در فضاي ديجيتال، تحليل محتوا و تبليغات اتفاق مي‌افتاد که از بين رفت. از سوي ديگر، مديريت و تسهيل کارهاي سنتي نيز از طريق پلتفرم‌هاي داخلي مثل واتس‌آپ اتفاق مي‌افتاد. خيلي از پروژه‌ها و گردش اطلاعات اقتصادي در گروه‌هاي واتس‌آپي اتفاق مي‌افتاد. با توجه به اين‌که کسب‌وکارهاي مجازي، جور آمارهاي اشتغال دولت را مي‌کشيده، مي‌توان گفت اگر اين کسب‌وکارها از دست رود، ما دوباره با ابربيکاري جديدي روبه‌رو مي‌شويم؟دقيقا، نکته اين‌جاست که اين‌ها، آسيب‌پذيرترين اقشار جامعه بودند. شما از يک ميليون نفر اشتغال به‌طور مستقيم صحبت کرديد. آمار اشتغال غيرمستقيم چقدر است؟ وقتي يک ميليون نفر اشتغال مستقيم اينستاگرام باشد، عدد 9 ميليون نفري که اعلام شده، بي‌راه نيست.