آرمان ملی: مدیر گروه جامعهشناسی سیاسی انجمن جامعهشناسی ایران و عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور، گفته: اعتراضات اخیر صرفا به دلیل مرگ غمانگیز خانم امینی نبود. اگر این اتفاق برای مهسا امینی هم نمیافتاد، ممکن بود چند روز دیگر یک اتفاقی دیگر باعث جرقه شکلگیری اعتراضات می شد. به اعتقاد احمد بخارایی، تمام رخدادها در این چند سال باهم ارتباط کاملا معنادار داشته و هرچه جلوتر میرویم، فرم و محتوای آن بهروزتر میشود.
چرا دهه هشتادیها در اعتراضات اخیر، بیشتر به چشم آمدهاند؟
مدیر گروه جامعهشناسی سیاسی انجمن جامعهشناسی ایران، حضور جوانان و نوجوانان در این اعتراضات را اینگونه ارزیابی میکند که «در مشاهداتی که خود من در این مدت در خیابان داشتم، حاکی از این بود که حضور در خیابان سن و جنس نمیشناسد و همه سنها و همه قشرها اعم از زن و مرد حضور دارند. بخشی از این حضور به دهه هشتادیها اختصاص و البته جلوهگری بیشتری داشت، اما اینگونه نیست که دهه هشتادیها نسبت به سایر گروههای سنی در اعتراضات، تعداد بیشتری داشته باشند در واقع توزیع نسبتا کم و بیش نرمالی از نظر گروه سنی وجود دارد، اما از این جهت که این گروه سنی تاکنون و در دورههای قبل به خیابان نیامده بودند و الان وارد خیابان شدهاند و طبق شرایط سنیشان جلوی صف هم قرار میگیرند بیشتر به چشم میآیند. طبیعی است که دهه هشتادیها به دلیل اینکه بار اول حضورشان در خیابان است از محافظهکاری کمتری برخوردار هستند.»بخارایی با اشاره به تضاد بین گفتار و رفتار برخی مسئولان گفته: «وقتی یک جوانی خانوادهاش را در فشار میبیند، با تضادهای گفتاری و رفتاری در بین برخی مسئولان مواجه میشود، ممکن است برای اعتراض به این مساله در خیابان هم حضور پیدا
کند، یعنی مسئولین شعار عدالتخواهی میدهند، اما در عمل شاهد تبعیض، توزیع نابرابر قدرت و ثروت، آقازادهها و زندگیهای لاکچریشان در ایران و خارج هستیم. البته برخی از این موارد برای مردم عادی شده است و این بسیار بد است که یک نابهنجاری تبدیل به هنجار در جامعهای شود و مثل این میماند که در یک جامعه بیادبی تبدیل به هنجار شود و اگر کسی بخواهد با ادب باشد نابهنجار است.»مدیر گروه جامعهشناسی سیاسی انجمن جامعهشناسی ایران در پاسخ به این سوال که چه راهکارهایی میتوان در این شرایط ارائه کرد؟ گفته: «وقتی یک جوان مطالباتش را در جایی نمیتواند عرضه و بیان کند تنها گزینه برای او گزینه آخر و کف خیابان است. در یک جایی ممکن است از طریق انجمن صنفی، انجمن علمی، حزب یا… صدای افراد معترض شنیده شود و عصاره این اعتراضات به صورت نظاممند بیان شود تا گفتوگو و اصلاحات صورت بگیرد، اما در اینجا به دلیل اینکه این انجمنها و احزاب وجود ندارند، افراد به صورت پراکنده مطالبهگری میکنند و به کف خیابان میآیند تا دیده شوند و صدایشان شنیده شود و این بدترین شکل ممکن است.»این استاد دانشگاه تصریح کرده: «ما بارها این موارد را گفتهایم، اما
شنیده نشده است. ما درباره این اتفاقات هشدار هم دادهایم. ما پیشگو نیستیم، اما میتوانیم براساس تحلیل روندهای گذشته پیشبینی از وقایع آینده داشته باشیم.