نیروی ذاتی احترام
حضور بزرگان مايه برکت و خير فاميل و خانوادههاي جوان است. يک پيرمرد و پيرزن سالخورده از انرژيهايي که بهواسطه احترام کوچکترها و حفظ حرمت آنان کسب ميکند، نقطه وصل جوانان ميشود، او کانون تجمع و الفت، چراغي روشن بخش و محور وحدت و همدلي بين افراد فاميل است. احترام گذاشتن به بزرگترها و حفظ حرمت آنان موجب ميشود اين افراد، محور تقويت محبت بين جوانترها شوند. در برخوردهاي اجتماعي که انسانها فراز و نشيبهاي زيادي پيدا ميکنند، بهخصوص گرههاي عاطفي و احساسي يا اخلاقي و کاري و غيره، گاه ممکن است در تقابل قرار گيرند؛ در چنين وضعيتي اگر موضوع حفظ حرمت و احترام يکديگر نباشد. به سادگي خطوط قرمز ناديده گرفته از آنها رد شده و به هم بيادبي و بياحترامي ميکنند. ولي به واسطه وجود پتانسيل بالقوه حفظ حرمتها و ادب و احترام و حريمهاي اخلاقي؛ انسانها به فراز و فرودهاي احساساتشان مهار ميزنند و آن را به کنترل ميگيرند و در زاويه عناد و خصومت با ديگري قرار نميگيرند. حفظ هويت فرهنگي و اخلاقي جامعه در جهت جلوگيري از بروز ناهنجاريهاي رفتاري، امري انکارناپذير است. اولين مرحله آن نهادينه شدن احترام به بزرگترها و حفظ حرمت آنان است. يکي از مشکلات عمدهاي که امروزه به چشم ميخورد؛ عدم احترام برخي فرزندان به والدين يا کمرنگ شدن آن است. احترام به پدر و مادر امر واجبي است که در اثر تربيت و تعليم و پرورش درست قوت و قوام مييابد. اگر کسي ميخواهد به او احترام بگذارند بايد خودش به ديگران احترام بگذارد. پيش از سرزنش جوانان بايد از خود بپرسيم که آيا ما در آموزش مفهوم احترام، به آنان سُستي ننمودهايم؟ کساني که احترام بزرگترها بهويژه پدر و مادر را حفظ ميکنند؛ اول از همه شخصيت خودشان را بالا ميبرند. در ايران بهطور پيشفرض براي بزرگترها احترام قائل ميشوند: جلوي پاي آنها بلند ميشوند هنگام عبور از در بزرگترها اول ميگذرند، موقع غذا خوردن اول بزرگترها سر سفره مينشينند، بسياري از مراسم اجتماعي بدون حضور بزرگترها رسميت نمييابد. اجازه گرفتن از بزرگترها در راستاي احترام گذاشتن امر واجبي محسوب ميگردد و آنهايي که احترام بزرگتر را نگه نميدارند، همواره تقبيح و سرزنش ميشوند و از نگاه کلي اجتماع مورد قبول و اقبال قرار ندارند. هر تکنولوژي بهعنوان يک ابزار ميتواند ظرفيتهاي دروني افراد؛ از جمله احترام گذاشتن را تقويت و تسهيل کند، نه آنکه مانع و سدي در برابر آن شود. ولي متأسفانه امروزه در مهمانيها، بازي با موبايل در برابر بزرگترها و خروج مجازي از فضايي که در آن حضور دارند، بيتوجهي به سخنان بزرگان يکي از عينيترين انواع بياحترامي مدرن و نامحسوس است. علامه طباطبايي در تفسير آيه 36 سوره نساء ميفرمايند: «معلوم ميشود مساله احسان به پدر و مادر بعد از توحيد از واجبترين واجبات است. همچنان که مساله عقوق - نفرين بعد از شرک به خدا از بزرگترين گناهان کبيره است، به همين جهت بعد از توحيد و قبل از ديگر احکام و اصول از آن اسم برده است.» يکي از اصول سهگانه خانواده؛ احترام است. هر اجتماعي حتي يک زن و شوهر، بهعنوان هسته مرکزي خانواده، براساس اصل احترام متقابل قوام مييابد و پايدار ميگردد. اساساً احترام در همه حوزههاي اجتماعي از خرد و کلان نقش اساسي ايفا ميکند. در فرهنگ سنتي بسياري از ملتها و کشورها وجود و حضور بزرگترها بهويژه بزرگترهاي خانواده نقشي تعيين کننده در پيوند و حفظ استحکام خانوادههاي جوان (زن و شوهرها) دارد و چه بسا با درگذشت يکي از بزرگان خاندان (پدربزرگ - مادربزرگ) بسياري از رفت و آمدها سرد و تيره و حتي قطع شده است، يعني فضاي دلگرم و سرشار از اُنس و صميميت حاکم در فاميل يکباره همه از دست ميرود.
