واردات؛ آفت مزارع خوشه طلایی ایران

آرمان‌ملی- محمدسیاح: گندم محصولی استراتژیک برای کشور محسوب می‌شود و هر سال هم نیاز به آن افزایش پیدا می‌کند؛ برنامه‌ریزی‌ها برای تولید گندم این بوده که هر سال یک‌‌قدم به خودکفایی نزدیک شود، اما کشور هر سال 10 قدم از آن دور شده‌ است. در سال زارعی گذشته تنها حدود پنج میلیون تن گندم در کل کشور کاشته شد که این میزان بسیار پایین‌تر از حد نیاز کشور بوده و به همین دلیل واردات گندم در دستور کار قرار گرفت! براساس آخرین نرخ تعیین شده، قیمت خرید تضمینی گندم از سوی دولت حدود 7500 تومان درنظر گرفته و گندم وارداتی هم تقریبا با همین قیمت و با درصدی بالاتر خریداری شد. یکی از اتفاقاتی که در موضوع گندم در جهان افتاده این است که قیمت این محصول به‌دلیل فشار ناشی از تقاضای غذا در دوران شیوع کرونا و پیدایش سویه جدید اومیکرون افزایش یافته و از طرفی خشکسالی‌های پیاپی در ایران و عدم تغییر روش الگوی کشت گندم و پایین بودن نرخ خرید تضمینی تمایل کشاورزان به کاشت کمتر شده؛ این وضعیت افزایش هزینه‌های دولت برای خرید گندم و تامین کسری را افزایش می‌دهد و مشخصا با افزایش قیمت جهانی گندم باید دلارهای بیشتری برای واردات خرج کند؛ این درحالی است که به‌نظر می‌رسد دولت می‌تواند به‌جای افزایش بودجه واردات؛ سقف قیمت خرید تضمینی را متناسب با قیمت جهانی افزایش داده و کشاورزان ایرانی را تشویق به کشت کرده و در نهایت هم کشور و هم کشاورزان را منتفع کند. قیمت خرید تضمینی گندم عامل مهمی‌ در افزایش تولید و ترغیب کشاورزان به فروش گندم به دولت محسوی می‌شود. طبق قانون تضمین خرید محصولات اساسی، دولت موظف است قیمت خرید محصولات را حداقل به میزان تورم سالانه افزایش داده و حداکثر تا پایان شهریور ماه (قبل از شروع فصل کشت) اعلام کند. با این وجود دولت طی سال‌های ۹۴الی۹۹ در تعیین و اعلام نرخ‌های خرید تضمینی تاخیر زیادی داشته و متناسب با تورم نبوده است؛ به‌گونه‌ای که نرخ خرید تضمینی محصولات در سال ۹۴ با ۴۱ روز در آبان ماه، در سال ۹۵ در اسفندماه، در سال ۹۶ با چهار ماه تاخیر در آذرماه، در سال ۹۷ با ۵ ماه تاخیر در دی ماه، در سال ۹۸ با ۲ ماه تاخیر آبانماه و در سال ۹۹ قیمت نهایی خرید تضمینی گندم با دوبار تغییر و تاخیر هفت ماهه در اردیبهشت ۱۴۰۰ اعلام شد! علی‌‌قلی ‌ایمانی، رئیس بنیاد توانمندسازی گندم ایران در همین رابطه به «آرمان‌ملی» گفت: دو اتفاق در سال گذشته باعث کاهش عملکرد در واحد سطح شد که سرجمع آن تولید ملی را تحت‌تاثیر قرار داد که یکی افزایش ناگهانی و خارج از قاعده، قیمت نهاده‌های تولید نظیر کود، سم، بذر و ماشین‌آلات تا پنچ شش برابر در ابتدای فصل زراعی رسید. او ادامه داد: این اتفاق به‌دلیل حذف ارزترجیحی و جایگزینی ارزنیمایی اتفاق افتاد و این از توان کشاورز خارج بود که بتواند این نهاده‌ها را تامین کند که هم به‌عنوان تغذیه گیاهی و مبارزه با علف‌های هرز و بیماری‌ها و آفات نتوانست این نهاده‌ها را تهیه و از آن استفاده کند. ایمانی افزود: موضوع دوم بحث خشکسالی بوده که در کشور اتفاق افتاد. خشکسالی‌های استان‌ها بسیار شدید، شدید، متوسط بوده و این خشکسالی در تمام کشور حاکم بوده که بخش اعظمی‌ از اراضی دیم کشور را تحت‌تاثیر قرارداد که غیرقابل برداشت بود. این دوعامل باعث شد تا امسال نتوانیم تولید خوبی داشته باشیم و به همین دلیل چون تولید کاهش پیدا کرد خرید هم به همین نسبت کاهش پیدا کرد و تنها حدود پنج میلیون تن گندم در کشور خریداری شد.

کشت 6 میلیون هکتاری

رئیس بنیاد توانمندسازی گندم ایران اضافه کرد: بخشی از گندم‌ها هم نزد کشاورزان به‌عنوان بذر خودمصرفی یا برای نان در برخی از خانوار مورد استفاده قرار می‌گیرد که این موضوع جداست، ‌اما امسال خرید تضمینی در زمان خودش خوب برآورد و اعلام و انگیزه‌ای برای کشاورزان شد تا شروع به کشت کنند و شش میلیون هکتاری که قرار بود زیر کشت بروند؛ رفتند و بارندگی‌ها هم نسبت به سال گذشته بارندگی‌های مناسب و خوبی را داشتیم، در اراضی مناطق سرد و مناطق معتدل و گرم وضعیت مناسب است و کشاورزان مشغول کشت هستند و به‌نظر می‌رسد تا مرز شش میلیون هکتار و بیشتر گندم کشت شود. ایمانی افزود: ‌اگر این کشت اتفاق بیفتد و حوادثی در حین داشت رخ ندهد امیدواریم به مرز خودکفایی در محصول گندم برسیم. اما امسال دولت مستقیم متولی نان مردم است به همین دلیل در ابتدای سال بازرگانی دولتی وقتی وضعیت تولید را دید ثبت سفارش واردات گندم داد و آن طور که خود بازرگانی دولتی اعلام کرده قریب به 9 میلیون تن گندم سفارش داده شده که وارد کشور شود و تا امروز چهار میلیون تن آن وارد شده و مابقی به‌زودی وارد کشور خواهد شد.

تجدیدنظر در نرخ محصولات

او با اشاره به تجدیدنظر در نرخ محصولات کشاورزی تصریح کرد: زمانیکه نرخ محصولات را بررسی می‌کردیم تورم عمومی حدود 46 درصد و تورم تولید بسیار بالاتر بود. الان تورم تولید حدود 80 درصد است که رقم زیادی محسوب می‌شود. از آن طرف هم وقتی نرخ محصولات را بررسی می‌کردیم نرخ گندم در بازارجهانی تنی 230 دلار بوده و الان بین 330 تا 340 دلار است. از طرف دیگر با توجه به افزایش نرخ ارز؛ نرخ همه نهاده‌ها‌ی تولید به همین نسبت افزایش پیدا کرده است. ایمانی اضافه کرد: در همین شرایط تراکتورسازی اعلام کرده که می‌خواهد 35 درصد نرخ تراکتور را افزایش بدهد و همه اینها عواملی هستند که در تعیین نرخ محصول کشاورزی لحاظ شود تا تولید برای کشاورز اقتصادی شود. کشاورزان پیش از این به نرخ 7500 تومان راضی بودند ولی الان می‌گویند با توجه به تغییراتی که در هزینه‌های تولید اتفاق افتاده این نرخ جوابگوی هزینه‌های تولید نیست و باید در این باره تجدیدنظر صورت بگیرد. ما هم به‌دنبال این هستیم که از طریق شورای قیمت‌گذاری ورود پیدا کنیم که ببینیم امکان تجدیدنظر وجود دارد یا نه. البته نرخ چغندر دو هفته پیش تجدیدنظر شد و افزایش پیدا کرد و این احتمال برای گندم هم بعید نیست.

صف‌آرایی واردات در مقابل تولید

رئیس بنیاد توانمندسازی گندم ایران در پاسخ به این سوال که چرا دولت به‌جای واردات روی سرمایه‌گذاری در حوزه کشاورزی تمرکز ندارد، اعلام کرد: ثابت کرده‌ایم که این قابلیت و پتانسیل در کشور ما وجود دارد که بتوانیم نیاز غذایی خود را به‌ویژه در گندم از داخل تامین کنیم. ما از سال 95 تا امسال وارداتی نداشتیم و تولید داخلی نیاز کشور را تامین می‌کرد و ثابت شده که می‌توانیم تا مرز 15 میلیون تن با همین سطح گندم تولید کنیم ولی متاسفانه به‌دلیل اینکه کشاورزی در کشور ما اقتصادی و صنعتی نیست و معیشتی و سنتی است خیلی تحت‌تاثیر عوامل مختلف قرار می‌گیرد. او اضافه کرد: کشاورزی که پس‌انداز ندارد و یکباره قیمت کود 50 کیلویی از 80 هزار تومان به 500 هزار تومان می‌رسد از توان کشاورز خارج است و وقتی کشاورز نتواند از این نهاده‌ها استفاده کند تولید تحت‌تاثیر قرار می‌گیرد. باید در تولید سرمایه‌گذاری کنیم تا هم توسعه زیرساخت‌های مکانیزاسیون هم توسعه سیستم‌های آبیاری برای مصرف بهینه آب هم مدیریت مزرعه و آموزش بهره‌برداری و... انجام شود.