نادیده گرفتن 6 دور مذاکرات وین به نفع ایران نیست

آرمان ملی- علیرضا پورحسین: روز گذشته اتحادیه اروپا اعلام کرد که بر مساله بازگشت به مذاکرات هسته‌ای تمرکز می‌کند. این اتحادیه همچنین تاکید کرد که هدف از این کار برداشتن تحریم‌های آمریکا است که بر اقتصاد ایران تاثیرگذار است. پیش از این مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که اخیرا دستیار ارشدش از سفری به تهران به منظور ارزیابی موضع دولت جدید ایران درباره ازسرگیری مذاکرات احیای توافق هسته‌‌ای در وین بازگشته بود، گفت که آماده است پیش از، ازسرگیری این مذاکرات با مقامات ایرانی دیدار کند. همچنین گفت که رئیس‌جمهور جدید ایران و تیم او زمان کافی برای آمادگی را سپری کرده‌‌اند. بورل چند روز قبل‌تر نیز گفته است که اگر ایران بخواهد به بروکسل بیاید، آماده این کار هستیم اما زمان محدود است. من درک می‌کنم که دولت جدید ایران برای بررسی سوابق مذاکرات و برای تشکیل تیم مذاکرات به زمان احتیاج دارد اما این فرصت حالا دیگر سپری شده است و زمان بازگشت به مذاکرات است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در پاسخ به اینکه در صورت شکست احتمالی در مذاکرات، برنامه دیگری درقبال ایران که از آن یاد می ‌شود، شامل چه چیزهایی خواهد بود، گفته است که نمی‌خواهم به پلن بی، فکر کنم زیرا هیچ‌کدام خوب نیستند. در راستای بررسی چالش‌های پیش‌روی احیای برجام، «آرمان‌ملی» گفت‌وگویی با حسن بهشتی‌پور، تحلیلگر ارشد مسائل سیاست خارجی داشته است که در ادامه می‌خوانید.

اساسا امکان لغو تمامی تحریم‌ها و بازگشت به اوضاع اردیبهشت 97 طبق خواسته مسئولان دولت سیزدهم وجود دارد؟

آمریکا از تحریم‌ها تا زمانی که کوچک‌ترین کارآیی برای آن داشته باشد استفاده خواهد کرد. اینکه قول داده شده است که تحریم‌های اصلی علیه ایران لغو شود یک اتفاق خوب است. لغو تحریم‌ها از نفت، گاز، پتروشیمی، بانک مرکزی، سیستم مالی و صنایع بزرگ می‌تواند منجر به یک گشایش اقتصادی خوب برای کشور شود. امروز حتی مقوله راستی‌آزمایی نیز سخت است و ایران باید به سمت عملیاتی شدن توافق پیش برود. تا زمانی که مذاکرات صورت نگیرد و از نزدیک با برخی واقعیت‌ها روبه‌رو نشود شاید همچنان مشکلاتی داشته باشیم. گزارش‌ها به دولت سیزدهم منتقل می‌شود و باید در عمل نیز با واقعیت‌ها رو‌به‌رو شوند. دیر شدن در توافق به ضرر مردم ایران است. اگر همین مسیر پیش رود در 6 ماه آینده اوضاع خوب نخواهد بود و شاید به مراتب بدتر نیز شود. اگر با همین سیاست‌های موجود پیش رویم گشایش حاصل نمی‌شود و باید تغییراتی درخصوص برخی سیاست‌ها ایجاد شود.

ایران با بیان اینکه به دنبال ازسرگیری مذاکرات از زمانی است که ترامپ از برجام خارج شده است چه اهدافی را دنبال می‌کند؟

مذاکره‌کنندگان جدید تاکید بیشتری بر گرفتن تضمین‌های کافی دارند برای اینکه مجددا اگر توافق برجام صورت گرفت، باز هم دولت جدید آمریکا یا هر دولت دیگری که متعهد می‌شود، تعهدات خود را زیر پا نگذارد. چون زیان زیادی متوجه اقتصاد و همچنین جایگاه بین‌المللی ایران می‌کند. بنابراین به نظر می‌رسد که دولت به دنبال گرفتن تضمین‌هایی باشد تا آمریکا کارهای گذشته خود را تکرار نکند. چون بعید نیست که دولت آینده آمریکا به هر دلیلی تعهدات خود را نادیده گرفته و سیاست‌های جدیدی را اتخاذ کند. البته ایران هم متقابلا تعهداتی خواهد داد که همچنان در چارچوب برجام حرکت کند. راه‌حلی غیر از این مذاکرات وجود ندارد. باید مذاکره کرد و دنبال راه‌حل‌های منطقی بود اما گره کار به این بستگی دارد که تضمین‌های کافی برای اجرای آنچه توافق می‌شود، وجود داشته باشد. چون طرف آمریکایی می‌گوید که نمی‌تواند تضمینی دهد و به طور طبیعی ایران هم نمی‌تواند این ریسک را بپذیرد که دوباره تعهدات برجامی را احیا کنند ولیکن با تغییر رویکرد دولت آمریکا مواجه نشود. البته این گره هم راه‌حل‌هایی دارد. دیپلماسی یعنی پیدا کردن راه‌حل‌هایی که بتواند گره‌ها را باز کند و به نظر من اگر واقعا اراده وجود داشته باشد برای رسیدن به توافق می‌توان این گره را هم باز کرد. به طور مثال راهکارهایی را پیشنهاد کرد که هر یک از طرفین در صورت زیرپا گذاشتن تعهدات خود، طرف مقابل چه اقداماتی مجاز است که انجام دهد.

نادیده گرفتن 6 دور مذاکرات وین به نفع ایران است و آیا مورد پذیرش طرف‌های مقابل قرار می‌گیرد؟

نادیده گرفتن 6 دور مذاکرات وین به نفع ایران نیست و احتمالا مذاکرات جدید نیز مورد پذیرش طرف‌های برجام قرار نگیرد. باید به سمتی حرکت کنیم تا صرفا اختلافات مورد بحث قرار گیرند. اینکه بخواهیم برخی تفاهمات را برهم بزنیم شاید نتایج خوبی نداشته باشد. ایران تضمین می‌خواست و اینکه برخی نهادها از لیست تحریم خارج شوند و به مراتب راحت‌تر می‌توان در این خصوص به توافق رسید تا اینکه بار دیگر از اول گفت‌وگو شود. طرف‌های غربی عنوان کرده بودند که تحریم صنایع، نفت، گاز، کشتیرانی و بانک‌ها را لغو خواهند کرد و باید مراقب بود تا همین دستاوردها نیز از بین نرود. ایران باید برنامه مدونی داشته باشد و اینکه می‌گوید باید از اردیبهشت 97 بار دیگر مذاکرات را آغاز کرد یعنی دقیقا به کجا می‌خواهیم برسیم. این احتمال وجود دارد که آنها نیز خواسته‌های بیشتری داشته باشند اما ایران می‌تواند نپذیرد. دلیلی ندارد که ایران موارد بیشتری را مورد پذیرش قرار دهد. اساس دیپلماسی این است که خواسته‌ها مطرح شود. باید توجه داشت که در این عرصه عملا اروپا تاثیرگذار نیست و تصمیم نهایی را آمریکا خواهد گرفت و به همین علت باید با احتیاط پیش رفت. اروپا قول داده بود 11 اقدام برای کمک به ایران انجام می‌دهد اما این کار را نیز زیر فشار آمریکا نتوانست انجام دهد. اروپا در سال 82 تا 86 نیز نتوانست کار خاصی انجام دهد.