كاسبان تحريم عليه ظريف بودند؛ چون توانمند بود
آرمان ملی- علیرضا پورحسین: پـس از 8 سال پــر فراز و نشیب بالاخره یکــی از فعــــالترین دستــگاههای دیپلماسی تاریخ ایران به کار خود پایان داد اما تـــا همین روزهای آخر حاشیه سازی علیه وزارت خارجه دولت یازدهم و دوازدهم ادامه داشت و با وجود اینکه مقامات عالی رتبه کشور همواره از شخص وزیر خارجه و تیم مذاکره قدردانی میکردند اما داخلیها باز هم دست از تخریب برنمیداشته و عملا در مسیر دیپلماسی کشور سنگ اندازی میکردند. وزارت خارجه در 8 سال گذشته مشخصا عملکرد موفقی داشت که شاید یکی از بارزترین آنها موفقیت در برجام و منزوی کردن دولت ترامپ است. اتفاقی که شاید کابینه دولت سیزدهم نتواند آنها را تکرار کند و مشخصا در این مسیر باید به تجربیات 8 سال گذشته به دقت نگاه کند. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفت و گویی با سیدجلال ساداتیان، سفیر پیشین ایران در بریتانیا داشته است که در ادامه میخوانید.
عملکرد دستگاه دیپلماسی دولت را در 8 سال گذشته،چگونه ارزیابی میکنید؟
ما پیش از انقلاب و پس از انقلاب فردی در دستگاه دیپلماسی خود نداشتهایم که توانمندی و کارآیی آقایظریف را داشته باشد. ایشان با روحیات خوبی که نسبت به حل مسائل داخلی و بین الملل داشت، هر روز تلاش میکرد که منافع ملی کشور را تامین کند و در این راستا بیش از آنچه توان داشت، صرف کرد. موفقیت ایشان در به امضا رساندن برجام، در تاریخ این کشور باقی خواهند ماند. حاشیه سازیها علیه ایشان مشخصا نمیتواند خدماتی که ایشان به ایران کردهاند را خدشه دار کند. این عملکرد خوب در عرصه سیاست خارجی به این معنا نیست که علیه ایشان در حوزههای دیگر نقدی وجود نداشته باشد. برای مثال همواره این انتقاد وجود داشت که ایشان باید از ظرفیت های داخلی وزارت خارجه بیشتر استفاده کنند اما در آنچه که نقطه کلیدی حل مشکلات کشور بود، موفق بود. این بداقبالی ایران بود که ترامپ رئیس جمهور آمریکا شد و از برجام خارج و سبب شد تا دستاورد این دستگاه دیپلماسی به خوبی مشخص شود. برخی گروههای داخلی در این برهه زمانی به جای اینکه ترامپ را هدف قرار دهند، بیشتر تلاش کردند تا دکتر ظریف را هدف حملات خود قرار دهند. این حملات زمانی به اوج رسید که فایل صوتی ایشان که
برای یک پرونده تاریخ شفاهی بود، منتشر شد و عملا با این اقدام اجازه ندادند تا ایشان کاندید ریاست جمهوری شود. آنها میدانستند که ظریف در میان مردم محبوبیت دارد و اقدامی انجام دادند تا ایشان نتواند در مقابل کاندیدای مورد حمایت کاسبان تحریم بایستد. تسلط خوب ایشان بر زبان خارجه یکی دیگر از ابزاری بود که ایشان را در میان وزرای خارجه خاص کرده بود. ایشان مسیر دیپلماتیک را به مرور طی کرد و با حضور در دفتر محلی ایران در نیویورک آغاز کرد و پس از سالها کسب تجربه توانست که یک وزیرخارجه ایده آل برای کشورمان شود. عملکرد ایشان به قدری خوب بود که حتی رهبری نیز از ایشان تعریف کرد. بهزودی حسرت خواهیم خورد که چرا وزیر خارجهای به این خوبی را از دست دادهایم.
دولت سیزدهم با اتکا به چه اصولی میتواند مسیر موفق دیپلماتیک دولت قبل را بپیماید؟
امیرعبداللهیان سابقه کار در وزارت خارجه را دارد و ارتباط خوبی نیز با کشورهای خاورمیانه دارد و مشخصا ایشان سوءسابقهای نیز ندارد اما وضعیتی که کشور در آن قرار دارد، این انتظار را ایجاد کرده بود که فردی قدرتمندتر برای وزارت خارجه انتخاب شود که در حد و اندازه دکتر ظریف باشد. امروز نقطه ثقل این دولت حل مسائل اقتصادی است و حل مسائل اقتصادی در گرو حل مسائل مربوط به سیاست خارجی است. دولت سیزدهم بدون fatf و برجام نمیتواند مشکلات کشور را حل کند. با شعار نمیتوان مشکلات کشور را حل کرد. خود دولت آمار میدهد که باید سالانه یک میلیون شغل ایجاد کند و نرم 40 درصدی را کاهش دهد مشخصا بدون حل مشکلات در عرصه بینالملل این امر میسر نیست. یکی از اصول و ابزار برای موفقیت هماهنگی دستگاه هاست که با توجه به اقدامات شورای نگهبان رقم خورده اما سایر ابزارها و اصول در دسترس نیست. یکی از این ابزارها دسترسی به بازارهای بین المللی است و امروز که ما تحریم هستیم عملا نمیتوانیم به این بازارها دسترسی داشته باشیم و صرفا از طریق دیپلماتیک است که ایران میتواند از این سختیها عبور کند. ما همان گونه که امروز سیاست موازنه مثبت را در خصوص
روسیه و چین اعمال کردهایم باید این سیاست را در خصوص سایر کشورها نیز در دستور کار قرار دهیم. یعنی با وجود مشکلاتی که با یکدیگر داریم اما باید همکاری کنیم.
رفع تحریم به تنهایی میتواند گرهگشا باشد؟
امروز یکی از مشکلات اصلی کشور این است که نمیتواند منابع مالی خود در خارج از کشور را بدست آورد. باید ساز و کار fatf بالاخره تعیین تکلیف شود تا ایران از بن بست خارج شود. دولت سیزدهم بدون پذیرش این ساز و کار به مشکل بر میخورد. پس از تصویب این لوایح میتوان سرمایه وارد کشور کرد و مشکل ارز و اقتصاد و شغل را حل و فصل کرد. ایران تا به امروز از ظرفیتهای داخلی خود استفاده کرده است که زمین نخورده و شاید هماهنگی دستگاه ها نیز سبب شود تا بتوان درصد بیشتری از ظرفیتهای داخلی استفاده کرد اما مشخصا نمیتواند مشکلات امروز زندگی مردم و جامعه را حل کند. همین امروز کشور با کسری بودجه مواجه است و بزودی باید بودجه سال آینده را نیز تصویب کند در حالی که بدهی زیادی به بانک مرکزی دارد. دولت باید از این سختیها عبور کند تا بتواند کشور را بچرخاند و حقوق کارکنان را پرداخت کند. مشخصا برای توسعه کشور و پیشرفت ما به مراتب به منابع بیشتری نیاز داریم. این منابع امروز در خارج از کشور وجود دارد و باید fatf تصویب شود تا بتوان از آنها استفاده کرد.
