فقر آهن در کودکان

فقر آهن شــایع‌ترین مشکــل تغذیه‌ای در جهان است. طبق آمار ۳۰ تا ۵۰ درصــد جمعیت جهان از آن رنج می‌برند که بیشتر این افراد در کشور‌های در حال توسعه زندگــی می‌کنند. یک نوزاد در بدو تولد از نیم‌گــرم ذخیره‌ آهن برخوردار است در حالی‌که در یک فرد بزرگسال این میزان در حدود ۵ گرم است. به همین منظور روزانه ۰.۸ میلی‌گرم در ۱۵ سال اول زندگی باید جذب آهن صورت گیرد. در صورتی که میزان جذب روزانه در حدود یک میلی‌گرم باشد از بالانس منفی آهن که به‌علت ازدست‌رفتن آهن است در کودکان جلوگیری می‌شود. از ماه ششم زندگی مصرف آهن به‌صورت مکمل‌های استاندارد در کلیه‌ شیرخواران ضروری است و شیرخواران در محدوده سنی ۹ تا ۱۲ ماهگی باید از نظر وجود کم‌خونی فقر آهن، غربالگری شوند. اکثر کودکان مبتلا به کم‌خونی فقر آهن بی‌علامت هستند و ممکن است هنگام چکاپ توسط پزشک تشخیص داده شود. میزان هموگلوبین نرمال برای هر سن، جنس و نژاد مشخص است. بیشترین علامتی که در زمان وجود کم‌خونی فقرآهن جلب توجه می‌کند، رنگ‌پریدگی است که معمولا در میزان هموگلوبین کمتر از ۷ تا ۸ مشخص می‌شود. رنگ‌پریدگی‌ معمولا در کف دست و‌ بستر ناخن‌ها دیده می‌شود. خستگی، نفس‌تنگی در زمان فعالیت، عدم تحمل نسبت به سرما و کاهش دقت در فعالیت‌های فکری از نشانه‌های دیگر کم‌خونی فقرآهن است. با توجه به اینکه میزان افت هموگلوبین تدریجی است، معمولا والدین کمتر متوجه آن در طول زمان می‌شوند و در بسیاری از موارد دوستان و آشنایان که با فاصله کودکان را ملاقات می‌کنند، این رنگ پریدی را به والدین گوشزد می‌کنند. در صورت عدم تشخیص و درمان کم‌خونی فقرآهن اختلالات شناختی برگشت‌ناپذیر در کودکان به‌صورت دیررس ایجاد می‌شود. گوشت سفید و قرمز، جگر، تخم‌مرغ از جمله منابع حیوانی هستند که آهن آنها راحت‌تر و به میزان بیشتری در دستگاه گوارش جذب خون می‌شود، همچنین منابع گیاهی مانند اسفناج، عدس، پسته، توت‌خشک، برگه زرد آلو و خرما برای پیشگیری از ابتلا به کم‌خونی کمک‌کننده خواهد بود. برای افزایش جذب آهن از منابع گیاهی مصرف این نوع غذا‌ها به‌همراه مقداری گوشت، مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین C مانند فلفل دلمه‌ای، آبلیمو یا سایر مرکبات، سبزیجاتی مانند جعفری تازه به‌همراه غذا و نهایتا پرهیز از مصرف چای تا یکساعت بعداز غذا توصیه می‌شود. چای به‌عنوان یک عامل مهم مهارکننده برای جذب آهن است.