طالبان با اسرائيل رابطه برقرار ميکند
آرمان ملی- علیرضا پورحسین: روابط ایران و آمریکا در طی 43 سال گذشته بیشـــک یــکـی از بــزرگترین رویاروییهای تاریخ معاصر جهان است که تبعات آن را علاوه بر خاورمیانه، آسیا و شمال آفریقا میتوان حتی در مناطقی از آمریکای لاتین نیز مشاهده کرد. تقابلی سخت که پس از فراز و فرودهای فراوان با روی کار آمدن جوبایدن انتظار میرفت تا در مسیر آرامش قرار گیرد. آرامشی که گویا کلید رسیدن به آن را باید بیشتر در دستان دیگر بازیگران موثر در عرصه جهانی جست و جو کرد تا گروههای سیاسی موجود در آمریکا. در این میان و در سال های اخیر این مساله بهصورت جدی مطرح شده است که آمریکا در این جدال سخت تغییر رویه داده و دیگر به دنبال حذف رقیب دیرینه خود نیست و در تلاش است تا از تمامی ویژگیهای حریف خود در غرب آسیا و جهان به نحوی به سود خود استفاده کند. اتفاقی که شاید جدیدترین جرقه آن در مرزهای شرقی ایران در حال رقم خوردن است. در راستای بررسی این مساله «آرمان ملی» گفت و گویی با دیاکو حسینی، تحلیلگرارشد مسائل بین الملل داشته است که در ادامه می خوانید.
خروج ایالات متحده آمریکا از افغانستان با هدف خاصی صورت گرفته است و آیا آنها به صورت غیابی قصد دارند تا برنامه ای جدید را در مرزهای شرقی ایران عملیاتی کنند؟
از زمان اوباما این مساله مطرح شده بود که ایالات متحده باید از افغانستان خارج شود و این امر در دوره ترامپ به تعویق افتاد، به این علت که بر این باور بودند که دولت افغانستان هنوز آمادگی ندارد. نهایتا این اتفاق در دولت جو بایدن رقم خورد. بایدن مصمم است آمریکا را به سمتی سوق دهد که دیگر دولت آینده درگیر مساله افغانستان نباشد. باید توجه داشت این احتمال بسیار زیاد است که جو بایدن یک رئیس جمهور تک دورهای باشد و به همین علت این تصمیم گیری را با سرعت بیشتری در دستور کار قرار داد. بایدن میخواهد پیامدهای سیاسی این اتفاق صرفا معطوف به خود او باشد و نگران این مساله نیست که شاید تبعات خروج از افغانستان بر انتخاب او در سال 2024 اثر گذارد. باید توجه داشت که حمایت زیادی در میان مردم آمریکا از تصمیم بایدن وجود دارد و مردم آمریکا و آن کسانی که به بایدن رای داده بودند مشخصا از ادامه حضور آمریکا در افغانستان حمایت نمی کردند و او به وعده انتخاباتی خود عمل کرد. آمریکا به این نتیجه رسیده است که طالبان در صورتی که وضعیت افغانستان را بهگونهای نکند که این کشور به محلی برای تجمع تروریست ها بدل نشود، قابل تحمل است. گرایش های جدید
به وجود آمده در افغانستان و عملگرا بودن طالبان این زمینه را به وجود آورده است که شاید طالبان مورد حمایت آمریکا نیز قرار گیرد. این احتمال وجود که حتی آمریکا از طالبان به عنوان ابزاری برای محدود کردن ایران بهره جوید.
آیا آمریکا همچنان به دنبال تغییر نظام در ایران است یا صرفا این تحرکات در راستای ایجاد محدودیت است؟
آمریکا به این نتیجه رسیده است که قدرت نفوذ ایران با گذشته متفاوت است و مشخصا پس از تحریم کامل و همه جانبه علیه ایران، این نگاه در میان آمریکایی ها تقویت شد. آن ها به این نتیجه رسیده اند که ایران توان عملیاتی بالایی دارد و امروز علاوه بر خلیج فارس و دریای عمان، دسترسی آسانی به دریای مدیترانه و دریای سرخ نیز دارد. به همین علت آمریکا محدودکردن ایران را در دستور کار قرار داده است. از سوی دیگر طالبان گروهی است که از نظر ایدئولوژیک در مقابل ایران قرار دارد و شواهدی وجود دارد که طالبان در مقیاسی بزرگتر از سال 1994 تا 2001 به رسمیت شناخته شود. برقراری ارتباط با عربستان از سوی طالبان بسیار جدی است و این احتمال نیز وجود دارد که حتی آن ها با اسرائیل نیز ارتباط برقرار کنند. این ظرفیت ها وجود دارد تا طالبان به هر شکل ممکن به اهرمی علیه ایران در مرزهای شرقی بدل شود. باید توجه داشت که در داخل آمریکا هنوز گروه های مختلف در خصوص ایران به یک جمع بندی واحد نرسیده اند. نحوه برخورد با ایران در داخل آمریکا با اختلافاتی همراه است. مشخصا بایدن امروز به دنبال تغییر نظام ایران نیست و این امر حداقل در تئوریک و شعارها دیده نمیشود.
این باور در حالی بوجود آمده است که در تاریخ معاصر آمریکا همواره در هر کجای دنیا که منافع خود را در خطر دیده است، به سرعت به دنبال تغییر رژیم در کشور مورد نظر رفته است. یک پس زمینه سیاسی در آمریکا وجود دارد که همچنان خواهان پیمودن این مسیر است و این باور را نه تنها در خصوص ایران دارد بلکه این امر را در خصوص چین و روسیه نیز پیگیری میکند تا نظامی در این کشورها بر سر کارآید که منافع آن ها را به خطر نیندازد. کنار گذاشتن سناریو تغییر نظام در ایران سبب نمیشود تا آمریکا از همه ابزارها برای محدود کردن قدرت ایران استفاده نکند. در این مسیر طالبان میتواند چنین نقشی را ایفا کند. به همین علت ایران باید کانال گفت و گوی خود با طالبان را حفظ کند و این یک ضرورت است تا مانع تسری ایده در مقابل قرار دادن ایران و طالبان در آمریکا شود.
با توجه به وضعیت روابط میان ایران و آمریکا، امروز تا چه میزان احتمال میدهید که برجام احیا شود؟
مشخصا مذاکرات وین در دولت سیزدهم نیز تداوم دارد و این امر قطعی شده است. در این میان احتمالا رویکرد ایران تغییر میکند و موضعی سرسختانهتر را در پیش خواهیم گرفت. تغییر استراتژی ایران در مقابل طرفهای دیگر برجام به نتیجه ختم شود یا خیر در هالهای از ابهام قرار دارد و بستگی زیادی به اراده طرفین دارد. در وهله بعد به میان کشیدن مطالبات سازگار آن نکته مهمی است که میتواند آینده برجام را به نتیجه ختم کند. در حال حاضر نمیتوان با قطعیت نظر داد اما به نظر میرسد شانس به نتیجه رسیدن مذاکرات و احیای برجام بیش از به نتیجه نرسیدن مذاکرات است. امروز آمریکا و ایران به این توافق نیازدارند و مشخصا هیچ جایگزینی بهتری وجود ندارد و به همین علت شانس توافق را باید زیاد دانست.
