فریاد آیندگان خاموش شد

آرمان ملی- مسعــود لاهوت، کنشــگر محیط زیسـت: بی‌شک فقدان پرویز کردوانی، «پدر علم کویر شناسی» در روزهایی که کشور را خشکسالی فرا گرفته، داغ و ضایعه‌ای بزرگ بر محیط زیست ایران است، مردی که با عشق به زادگاه‌اش هر زمان مصاحبه یا گفت‌وگویی با رسانه‌ها از جمله «آرمان ملی» انجام می‌داد با عشق سخنی از گرمسار و کردوان به میان می‌آورد. اما به‌جرات می‌توان گفت که اغلب کارشناسان، کنشگران و فعالان محیط‌زیست به چیزهایی که می‌گویند، عمل نمی‌کنند، ولی زنده یاد کردوانی به خیلی از چیزهایی که انجام می‌داد حتی اشاره هم نمی‌کرد. او می‌گفت می‌ترسم مرا بیشتر از این مسخره کنند!. آری این سنت ما انسان‌هاست، چیزی را که از درک آن عاجزیم سریع تبدیل به سوژه خنده می‌کنیم. پروفسور پرویز کردوانی که به اشتباه او را پدر کویرشناسی ایران می‌نامند ما را با انبوهی از مشکلات و کاستی‌ها تنها گذاشت و رفت. به نظر من او پدر «نه به مصرف گرایی ایران» بود، نه پدر کویرشناسی. افتخار این را داشتم که چندین بار با وی مصاحبه کنم آن موقع همه دغدغه من یافتن فردی بود که در مورد انتقال آب ارس به شبستر و ارس به ارومیه موضع منفی داشته باشد و او از قضا صریح‌ترین و جدی‌ترین مخالف ناکارشناسی‌های حاکم بر سیاست‌های حوزه آب در وزارت نیرو و سازمان محیط زیست بود. یک بار مصاحبه ما بیش از دو ساعت به طول انجامید، او می‌گفت من سازوکاری در خانه درست کردم که از این طریق آبی که از استحمام و لباس شستن باقی می‌ماند را در دستشویی استفاده می‌کنم. می‌گفت اوایل با همسرم در این مورد مشکل داشتیم و او این مساله را نمی‌پذیرفت اما بعدها با من همراه شد. همه جوانب زندگیش گلچینی از رفتارهایی بود که به قناعت و احترام به طبیعت ختم می‌شد.
مبارزه با مصرف گرایی
کردوانی از خیلی سال‌ها پیش هشدارهایی به ما می‌داد که برای قاطبه مردم دور از ذهن و برای مسئولان خنده‌دار بود اما همان مسائلی که او با صراحت لهجه به آنها اشاره می‌کرد، اکنون جدی‌ترین شکاف‌های اجتماعی و مشکلات امنیتی را برای کشور از خوزستان تا اصفهان و از بلوچستان تا ارومیه درست کرده است. کاوه مدنی چندی پیش در یک روم در کلاب هاووس گفت دیگر فرصتی برای انتقاد از یک مدیر برای ناکارآمدی و عدم مدیریت صحیح در حوزه حیات‌وحش، آب و آلودگی‌ها و... وجود ندارد اکنون همه ما باید بر علیه مصرف‌گرایی عمل کنیم. کردوانی سال‌ها پیش سبک زندگی خود را مطابق با شرایط امروز تطبیق داده بود و از عدم اختصاص بودجه به آموزش این مساله گله‌مند بود. اگر تنها در یک مولفه رفتار اجتماعی تمامی جوامع بشری به اتفاق بر علیه مصلحان جامعه عمل کرده باشند، به‌طور یقین آن مساله مبارزه با مصرف‌گرایی است. به این معنی که اگر در مقام یک سناتور کارکشته آمریکایی با نام برنی سندرز، با دستکش بافتنی از نخ لباس‌های کهنه در مراسم تحلیف رئیس جمهور آمریکا حضور پیدا کنید، کمپانی‌های بزرگ اقتصادی و طرفداران متعفن‌الفکر توسعه به هر قیمت شما را تبدیل به سوژه‌ای برای خندیدن و به سخره گرفتن خواهند کرد، یا اگر در مقام یک فعال جوان محیط زیست در سوئد با نام گرتا تونبرگ در جشن تولد 18 سالگی خود از دوستان و آشنایان بخواهید که هیچ هدیه‌ای برای شما نخرند چون احتیاج به مصرف کردن چیزی ندارید و زین پس از لباس‌های دست دوم استفاده خواهید کرد به سرعت از سوی سرمایه‌داران آمریکایی و چینی ابتلای شما به بیماری اوتیسم در صدر اخبار قرار خواهد گرفت تا مبدا مردم جهان گوش به حرف شما بدهند و در حد نیاز مصرف کنند. صف‌کشی‌های دنیای امروز به سرعت در حال تغییر است زمان جنگ‎های صلیبی به پایان رسیده جنگ‌های جهانی، جنگ سرد، نزاع‎های قومی و... یا تمام شده‌اند یا در برابر اصلی‌ترین نزاع دو تفکر مصرف‌گرایی و مبارزان علیه این دیو عصیان‌گر زانو خواهند زد و این دیگر داستانی حماسی و افسانه‌ای پرقهرمان‎‌ برای آیندگان نخواهد بود بلکه داستان مرگ و زندگی است.
به فریادهای کردوانی توجه‌ای نشد
رهبران این بزرگترین روشنگری تاریخی بعد از انقلاب علمی که پروفسور کردوانی هم در قاموس یکی از این مصلحان برجسته بود، ابعاد تبعات بی‌توجهی به آن را آنگونه که باید ترسیم نکردند و حتی اگر آن را تشریح هم کرده باشند، رسانه‌های ما یا از عمق لازم برای فرستادن پیام‌های هشدار به افکار عمومی نسبت به این مساله برخوردار نبودند یا اینکه اربابان اقتصادی و سیاسی آن اجازه نشر چنین محتواهایی را به آنها نمی‌دادند. اگر به فریاد کردوانی و کردوانی‌ها توجهی نشود، این رویارویی در چهل یا پنجاه سال آینده پررنگ‌تر و ملموس‌تر خواهد شد اما چاره‌اندیشی برای آن اگر از هم اکنون انجام نگیرد دیگر فرصتی برای اثبات خردمند بودن انسان باقی نخواهد ماند.