برای دوباره ساختن باید چند برابر تلاش کرد
مریم کاظمی مدیر نخستین فستیوال آموزشی پنجمک درباره دلایل شکلگیری این رویداد و لزوم هدفمندکردن آموزش به کودکان و نوجوانان توضیحاتی ارائه داد. قرار است اولین جشنواره آموزشی تئاترپنجمک با مدیریت مریم کاظمی نمایشنامهنویس، بازیگر، کارگردان و سرپرست گروه تئاتر «مستقل» از ۳ تا ۷ مردادماه در پردیس تئاترتهران برگزار شود. در این جشنواره فعالیت سه سال آموزش تئاتر بیش از ۱۰۰ هنرجوی کودکونوجوان با مربیگری مریم کاظمی اجرا خواهد شد که بر این اساس هفت نمایشنامه با اقتباس از هفت داستان کلاسیک کودکانونوجوانان برای آموزش، تمرین و اجرا نوشته و آماده شده است. مریم کاظمی سالهاست که علاوه بر کارگردانی و اجرای نمایشهای بزرگسال در حوزه تئاتر کودکونوجوان نیز فعالیت چشمگیری چه در زمینه اجرای تئاتر و چه آموزش دارد و دبیری ۲ دوره از جشنواره تئاتر کودکونوجوان همدان را نیز در کارنامه خود به ثبت رسانده است. با نیمهتمامماندن اجرای نمایش «کلوچه دارچینی» و تمرین نمایش «ماهپیشونی» بهدلیل بحران کرونا، کاظمی تصمیم به برپای نخستین فستیوال آموزشی تئاترپنجمک گرفت. به همین بهانه «مهر» گفتوگوی کوتاهی با این هنرمند درباره دلایل
شکلگیری و ویژگیهای این جشنواره و مشکلات تئاتر کودک و نوجوان داشته است که در ادامه میخوانید:
ضــرورت شکلگیری جشنــواره تئـاترپنجمـک با توجه به کمــبودی که در زمینــه آموزش تئاتر کودکونوجوان و پرورش هنــرجو وجود دارد از جانب شما چه بود؟
ایده برگزاری جشنواره پنجمک بهمنظور توجه به کمبود آموزش نبوده است بلکه به این منظور است که آموزش هدفمند شود و کوچکسالانونوجوانان متوجه جنبه کاربردی آموزشهایی که میبینند، باشند. بسیاری از بچهها دلیل آموزشهای مدرسهای را نمیدانند، کاربرد ریاضی و علوم پایه یا علومانسانی را در جامعه نمیدانند و نقش خود را در زندگی دیر پیدا میکنند، بنابراین قصد من این نبوده که به کمبود آموزش اشاره کنم که بهنظرم کمبودی وجود ندارد، آموزشهای بسیارخوبی در این زمینه در همه آکادمیها و آموزشگاهها توسط استادان و مربیان خبره وجود دارد و خانوادهها بهراحتی میتوانند با توجه به سلیقه و امکانات خود یکی را انتخاب کنند .قصد من هدفمندکردن کار خودم بهعنوان مربی و بالابردن سطح تعامل بچهها در رابطه با یک گروه اجرایی است. اگر دقت کنید این جشنواره در نخستین دوره صرفا به کارهای اجرایی آموزشگاه تئاتر مستقل میپردازد ولی میتواند زمینهای برای گسترش این ایده برای علاقهمندان باشد.
از لحاظ مالی هزینههای جشنواره چطور تامین میشــود و آیا حمایت دولتی برای برپایی این رویداد داشتهاید؟
این جشنواره کاملا خصــوصی و با حمایت خانوادههای گروههای مختلف اجرایی فعالیت خود را شروع کرده است. مطالبه کمک و حمایت کردهایم ولی تاکنون هیچ حمایت مالی دریافت نکردیم ولی کمکهای مشارکتی داشتهایم مثلا تمرینهای ما در ۲ ماه گذشته در مجموعه سالنهای یکی از مجتمعهای فرهنگی تهران انجام شده و بهطورکامل و تماموقت حتی روزهای تعطیل ما را پوشش کامل دادهاند. پردیس تئاترتهران هم برای زمان جشنواره ۲ سالن اصلی و استاد محمد را برای اجراها در اختیارمان گذاشته است. همکاران و دوستان تئاتری در همه زمینهها با دستمزدکم یا حتی رایگان به ما کمک رساندهاند چون همه به ماهیت برگزاری جشنواره ایمان داشته و داریم.
برنامهای برای اجرای عمومی نمایشهای جشنواره دارید؟
بله. چنانچه خانوادهها موافق باشند و امکانات اجتماعی اجازه دهد حتما این دورنما را داریم. این تصمیم به بعد از تعطیلات دوماهه محرم و صفر موکول خواهد شد.
اینکه کارگردانی همه آثار برعهده خود شماست کار داوری را سخت نمیکند و برای خودتان در هماهنگی اجراها مشکلساز نیست؟
بله. بسیار سخت است و کار زیادی میبرد. تقریبا تمام وقتم صبحوشب به هماهنگی و برنامهریزی و کارگردانی و آمادهسازی اجراها و خود ستاد اجرایی جشنواره میگذرد. کارهای پایانی چندین دوره آموزشی به امسال موکول شد و دیگر نمیتوانستم آن را به تعویق بیندازم، زیرا بچهها بزرگ میشوند و ایدهآلها و علایقشان عوض میشود و انگیزههای متفاوتی پیدا خواهند کرد و کار آموزش تئاتر که از چند سال پیش شروع کردهاند ناتمام میماند.
انتخاب داستــانهای کلاسیک برای اقتباس برچه اساس صورت گرفت و اینکه رده سنی هنرجویان هم در این انتخاب موثر بوده است؟
در انتخاب داستانها خود گروههای اجرایی در ترم دوم آموزشی بسیار کمک کردهاند. با توجه به گزینههایی که در اختیارشان قرار دادم انتخاب را به آنها سپردم ولی برایم مهم بود که داستانهایی باشد که یا خواندهاند و یا فیلم و انیمیشن آن را دیدهاند. رده سنی با توجه به اهمیت مطالعه در نظر گرفته شده است. به این توجه داشتم که ارتباط نسل فعلی با ادبیات کلاسیک کمرنگ شده است و بهواسطه فیلمها یا کارتونها، کتابخوانی جذابیت خود را از دست داده است. اینکه داستان در نمایش بسیار مهم است و چگونه داستان به نمایشنامه تبدیل خواهد شد را باهم شروع کردیم و باهم به اجرا رساندیم.
بهعنــوان هنــرمندی که فعــالیت گستردهای در زمینه تئاتر کودکونوجوان دارید مشــکل اصلی این حوزه را در چه میبینید بهخصوص با وجود بحران کرونا که بهنظر میرسد تئاتر کودک بیشترین لطمه را خورده است.
همه گونههای تئاتری و حتی سینما با بحران تماشاگر روبهرو هستند و از آنجاییکه تئاتر بهسمت گیشهها هل داده شده این بحران جدی است و شاخص کمبود درآمد برای گروههای نمایشی است که وابسته به گیشه هستند. حمایتهای دولتی تناسبی با هزینهها ندارد و متعاقبا تولید تئاتر بهدلیل عدم صرفه اقتصادی کمرنگ و فلج میشود. این موضوع بهخصوص در تئاتر کودکونوجوان خود را نشان میدهد زیرا توقف زمانی باعث میشود نسلی از بچههایی را که در حال بزرگشدن هستند از دست بدهیم، از عقاید و علایقشان دوربمانیم و متقابلا بچهها هم ارتباط اجتماعی را که بهواسطه تئاتر میتوانستند حس و درک کنند از دست میدهند و به این ترتیب رابطهها از هم دور میشود و دورهم جمعشدنها با تردید همراه خواهد شد. برای دوباره ساختن باید چند برابر تلاش کرد. آیا میتوانیم؟. باید دید.
