اختلاف ایران با آژانس بهانه دست طرف مقابل می‌دهد

یک تحلیلگر مسائل بین الملل در خصوص گزارش مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای حکام مبنی بر عدم پاسخگویی ایران به درخواست این نهاد برای تمدید مهلت توافق برای اجرای پروتکل الحاقی، در پاسخ به این سوال که عدم تمدید این توافق چه تاثیری بر مذاکرات وین برای احیای برجام خواهد داشت، اظهار کرد: واقعیت این است که براساس اساسنامه، آژانس نقش نظارتی دارد و سه وظیفه عمده به عهده‌اش گذاشته شده که اول جلوگیری از اشاعه سلاح‌های هسته‌ای در دنیاست، دوم کمک کردن به کشورها برای این که بتوانند به انرژی صلح آمیز هسته‌ای دست پیدا کنند و سوم بر فعالیت‌های صلح آمیز کشورهایی که دارای فناوری هسته‌ای هستند، نظارت و کنترل کند. بر اساس این سه وظیفه ذاتی، آژانس باید بر ایران و همه کشورهای عضو این نهاد نظارت کند و برای همین منظور جداگانه با هر کشوری پیمان‌نامه یا توافق نامه‌ای امضا می‌کند که طبق این توافق‌نامه چگونگی نظارت آژانس بر فعالیت‌های هسته‌ای آن کشور دقیقا روشن می‌شود و اگرچه این توافق‌ها شبیه هم است ولی همگی الزاما یکی و یک جور نیست؛ یعنی یک توافق‌نامه تیپیک نیست که برای همه عینا تکرار شود، بلکه متناسب با امکانات کشوری که بر آن نظارت می‌شود، جزئیاتی دارد که در آن توافق دوجانبه انجام می‌شود. ایلنا نوشت، حسن بهشتی پور گفت: چنین توافقی در سال ۱۹۷۳ و در زمان پهلوی بین ایران و آژانس بسته شده و طبق همین توافق، همکاری کشورمان با آژانس بعد از انقلاب هم ادامه پیدا کرده اما بعدا آژانس متوجه شده آن نظارت‌ها کفایت نمی‌کند و توافق جدیدی به نام پروتکل الحاقی ایجاد کرده و به پیمان NPT که پیمان مادر است، الحاق شده است. این پروتکل الحاقی یکسری نظارت‌ها و کنترل‌های بیشتری را برای آژانس قائل شده و همه کشورهایی که این پروتکل الحاقی را بپذیرند، باز یک توافق جداگانه امضا می‌کنند که ترتیبات اجرایی پروتکل الحاقی را روشن می‌کند. وی افزود: ایران داوطلبانه پروتکل الحاقی را پذیرفته اما مجلس تایید نهایی نکرده؛ تایید نهایی مجلس طبق برجام منوط به وقتی است که طرف‌های مقابل تعهداتشان را به صورت کامل اجرا کنند. پس تا زمانی که تایید نهایی نشده ایران این پروتکل الحاقی را داوطلبانه اجرا می‌کرد و در چارچوب برجام هم یکسری تعهدات علاوه بر NPT که پیمان مادر است و پروتکل الحاقی که پیمان پیوستش است را نیز پذیرفته برای اینکه هیچ جای شک و شبهه‌ای برای طرف مقابل نماند که ایران نمی‌خواهد به دنبال سلاح هسته‌ای برود. این کارشناس مسائل بین‌الملل بیان کرد: آژانس می‌گوید من کاری ندارم شما چه مذاکراتی انجام می‌دهید و به این کار دارم که باید این نظارت‌ها و کنترل‌هایی که تا حالا طبق برجام انجام می‌دادم تداوم پیدا کند. ایران هم می‌گوید من زمانی اجازه این دسترسی‌ها را خواهم داد که طرف مقابل هم تعهداتش را اجرا کند و نمی‌شود ما این تعهدات را در شرایطی که طرف مقابل وظایفش را انجام نداده، انجام دهیم. آژانس به این دلیل که یک نهاد نظارتی است، نمی‌تواند به طرف مقابل یعنی آمریکا و اروپا فشار بیاورد که تعهداتشان را انجام دهند یا نمی‌تواند به ایران فشار بیاورد که تعهداتش را اجرایی کند؛ چرا که آژانس فقط موظف به اجرای مسائل حقوقی و فنی است؛ حقوقی یعنی بگوید این اقدامات منطبق بر پروتکل الحاقی یا NPT هست یا نیست؟ و از نظر فنی مثلا می‌گوید ایران ۲۰ یا پنج درصد غنی کرده و این غنی‌سازی چند کیلو شده و حتی چند گرم است. بهشتی پور تصریح کرد: آژانس یک نهاد نظارتی است و حق ندارد اقدام سیاسی کند. وی تصریح کرد: تبعات این گزارش‌ها برای ایران این است که شورای حکام باز جلسه خواهد گذاشت و در ماه آگوست یک نشست حکام است و این‌ها را دو مرتبه بررسی می‌کنند. بنده به عنوان یک پژوهشگر می‌گویم این روند به نفع ایران نیست؛ چرا که وقتی ما با آژانس اختلاف پیدا کنیم، بهانه دست طرف مقابل می‌دهیم که او با اتکا به این بهانه‌ها دوباره پرونده ما را مطرح کند و مجددا چیزی که ما یک دور در سال ۱۳۸۵ تا ۱۳۸۹ شاهد بودیم، تکرار شود..