رئيسي، بدهكار سهم خواهانِ طلبكار، حتي مجلسي‌ها!

آرمان ملی- مطهره شفیعی: «همانطورکه بارها گفتم، مستقل به میدان آمدم و برای تشکیل دولت، خود را در مقابل خدا مسئول می‌دانم و در مقابل ملت وامدار خواهم بود و برای تشکیل دولت به انقلابی‌بودن، کارآمدبودن و فسادستیزی توجه خواهم داشت. توصیه من به رسانه‌ها این است که گمانه‌زنی نکنید.» رئیسی بارها به تکرار این جملات پرداخته اما هر روز یک لیست به نام کابینه دولت سیزدهم منتشر و ساعتی بعد تکذیب می‌شود. پس از پیروزی رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری، گمانه‌زنی‌ها درباره کابینه او و معاونانش آغاز شد و با نزدیک‌شدن به استقرار دولت جدید از نیمه‌های مرداد، لابی گزینه‌های احتمالی وزارت شدیدتر هم شده است. دولت رئیسی از معدود دولت‌هایی است که مشخص نیست اعضایش بر اساس چه مولفه‌هایی انتخاب می‌شوند و چه گزاره‌هایی در انتخاب وزرا تاثیر دارد. برای ارزیابی و گمانه‌زنی درباره کابینه دولت سیزدهم لازم است به اظهارات رئیسی توجه داشت. تاکید منتخب مردم برای ریاست جمهوری تاکید دارد که کابینه فراجناحی تشکیل می‌دهد و همچنین بار دیگر تصریح داشت: «ستادهای انتخاباتی در واقع آینه دولت آینده نیستند» این سخن بدان معناست که مسئولان و فعالان ستاد رئیسی نباید چشم انتظار گرفتن پست در دولت او باشند اما به‌راستی این تاکیدات تا چه اندازه محقق می‌شود؟ بنا به اعلام شورای ائتلاف اصولگرایان ۶۸ حزب و تشکل در پایگاه شورای ائتلاف نیروهای انقلاب ثبت‌نام کرده بودند. ۴۷ حزب و گروه سیاسی نیز با محوریت جامعتین و شورای وحدت اصولگرایان حرکت انتخاباتی خود را سامان دادند. جمع این اعداد و ارقام گویای توقعات خیره‌کننده‌ای است که این گروه‌های سیاسی پراکنده از دولت آینده دارند.

روی خوش رئیسی به جبهه پایداری؟

بدون شک اعضای جبهه پایداری و طیف احمدی‌نژاد از اصولگرایانی بودند که در انتخابات چراغ سبز به رئیسی نشان دادند که استفاده از آنان با شعار فراجناحی بودن کابینه سیزدهم همخوانی ندارد. محمد مهاجری فعال سیاسی اصولگرا معتقد است «یقین دارم جبهه پایداری و افرادی که به ایشان نزدیک‌اند، به‌دنبال این موضوع هستند که بتوانند برخی افراد تندرو را در واقع به سمت ایشان جذب کنند. یک آزمون بسیار سخت برای رئیسی در پیش است که بتواند افرادی را انتخاب کند که ویژگی تندروی در آنها وجود نداشته باشد.» انتخاب اعضای جبهه پایداری نسبتی با دولت اعتدالی و شایسته ندارد و مشخص نیست رئیسی چه رویکردی در برابر انتظارات پایداری‌ها خواهد داشت.

انصرافی‌ها در کابینه؟

همچنین برخی چهره‌های اصولگرا که در انتخابات ریاست جمهوری کاندیدا شده بودند، در حمایت از رئیسی انصراف دادند. آنها نیز انتظار دارند اداره وزارتخانه یا معاونت رئیس جمهور در قبال گشودن مسیر برای پیروزی رئیسی به آنها اعطا شود چنانکه این انتظار را حق مسلم خودشان می‌دانند. رستم قاسمی از جمله افرادی است که از آن به عنوان وزیر نفت دولت سیزدهم یاد می‌کنند. بطور حتم رستم قاسمی نمی‌تواند گزینه مناسبی برای وزارت نفت باشد، چراکه چهره سیاسی پرحاشیه‌ای است و ادعاهایی مطرح کرده که واکنش‌های زیادی به دنبال داشته است. به عنوان مثال او درباره نقش مستشاری ایران در یمن اشاره کرد که بلافاصله از سمت وزارت نفت تکذیب شد.

3 گزینه برای معاون اولی

برای معاون اولی رئیسی هم تاکنون 3 گزینه مطرح شده که عبارتند از: سعید جلیلی، فرهاد رهبر و حتی نیکزاد که این گزینه‌ها هم با شعارهای دولت فراجناحی، شایسته سالاری و توانمندی صددرصد همخوانی ندارد، چراکه جلیلی به نفع رئیسی کنار رفت و پر بیراه نیست که اکنون انتظار سمت بالایی مانند معاون اولی را داشته باشد. برخی گزینه جلیلی را برای جلوس بر کرسی معاون اولی مناسب می‌دانستند اما ظاهرا رئیسی اعتقادی تا این حد ندارد. نیکزاد هم شاید برای یک وزارتخانه که نیاز به تخصص زیاد نداشته باشد، گزینه انتخابی شود. عجیب‌ترین ادعا درباره معاون اولی فرهاد رهبر است که نه سابقه مدیریت در این جایگاه را دارد و نه خط و مشی ثابت و مشخصی را می‌توان برای او ترسیم کرد. با نگاه به معاونان اول دولت‌های قبل از جمله حسن حبیبی، اسحاق جهانگیری و حتی محمدرضا عارف این نکته ثابت می‌شود که فرهاد رهبر گزینه‌ای نیست که رئیسی با توجه به مواضع و شعارهایش بخواهد کرسی با ارزشی را به او بسپارد. برخی این گمانه را مطرح کردند که جلیلی به دبیری شورای عالی امنیت ملی باز می‌گردد که این موضوع هم با توجه به وضعیت حساس ایران در عرصه مذاکرات و چالش‌های بین‌المللی منتفی است. جلیلی در دولت احمدی‌نژاد در نقش سرپرست تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای ظاهر شد که نتوانست موفق باشد، در کنار این موضوع جلیلی تصریح کرده سیاستش تعامل با دنیاست و از مذاکره برای مذاکره پرهیز می‌کند. تعامل با دنیا همان سیاستی است که جلیلی در ایدئولوژی جلیلی جایگاه خاصی ندارد و مذاکره برای مذاکره هم کلید واژه‌ای بود که منتقدان جلیلی در طول سال‌های دبیری او در شورای عالی امنیت ملی برای راهبرد مذاکراتی او استفاده می‌کردند بنابراین بعید است رئیسی درصدد انتصاب او در جایگاه‌هایی باشد که نیاز به پیشینه مثبت دارد.

بقای جلیلی در دولت در سایه

از سوی دیگر باید توجه داشت جلیلی در سخنانش تلویحا گفته که دولت سایه در زمان زعامت ابراهیم رئیسی هم ادامه خواهد داشت، احتمالا نشانه‌ای از این نکته باشد که شخص او در دولت حاضر نخواهد بود ولی لااقل از نزدیکان او و نمایندگان تفکر جلیلی در کابینه رئیسی حاضر خواهند بود؛ البته که دولت سایه‌ی او قطعا بسیار مهربانانه با دولت رئیسی برخورد خواهد داشت و نحوه برخوردش مانند سال‌های ۹۲ تا ۱۴۰۰ نخواهد بود

مجلسی‌ها در سودای پاستور

گویا برخی نمایندگان مجلس انقلابی هم هوس کرده‌اند از پارلمان به دولت کوچ کنند و برخلاف توصیه اخیر رهبر انقلاب، در حال تلاش برای رسیدن به مناصب اجرائی هستند. خبرآنلاین دیروز نوشت:« یکی از معاون اولی نیکزاد می‌گوید و دیگری از وزیر شدن قاضی‌زاده هاشمی. نام پایداری‌های مجلس چون نبویان و ذوالنوری هم شنیده می‌شود.» سید محمود نبویان نماینده‌ عضو جبهه پایداری که خط مشی تندی دارد و نصرا... پژمانفر دیگر عضو جبهه پایداری بدشان نمی‌آید که مجلس انقلابی را به شوق حضور در دولت انقلابی رها کنند.احمد امیرآبادی‌فراهانی از دیگر اعضای نزدیک به این جبهه نیز که در هیأت رئیسه سال اول مجلس یازدهم حضور داشت به عنوان گزینه معاونت پارلمانی دولت سیزدهم نام برده می‌شود. محمدرضا پورابراهیمی رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس را نیز باید به لیست این نمایندگان اضافه کرد. او نیز در زمره گمانه‌زنی‌ها برای ریاست بر وزارت اقتصاد قرار دارد.

کار دشوار رئیسی

با توجه به این انتظارات که هر روز بیشتر می‌شود مشخص نیست رئیسی چه ترکیبی را معرفی خواهد کرد که هم صحه بر مستقل بودن و هم نشانگر رد سهم‌خواهی‌هاست. آیا معرفی کابینه رئیسی با شگفتی همراه خواهد بود. باید منتظر ماند و مشاهده کرد.