هنرمندان تئاتر در ایام کرونا از نظر معیشتی وضعیت مناسبی ندارند و با طولانیشدن این شرایط بهدنبال پیداکردن راهها، اقدامات و ایدههای موثر، برای رهایی از این وضعیت هستند. جواد انصافی کارگردان، بازیگــر و پژوهشگر تئاتر دارای آثاری از جمله نمایشهای «نــوروزخــوانی»، « ننه سرما در نوروز»، که با نقشهای «عبدلی»، «حاجیفیروز»، «عمونوروز» شناخته میشود در گفتوگو با «برنا» معتقد است: تئاتر در ایام کرونا تعطیل شد و از هنرمندان حمایت نمیشود و برای برگزاری جشنوارهها به اجرای خیابانی بودجه اختصاص مییابد و مسئولان فرهنگی انتظار دارند هنرمندان تئاتر اجراها را رایگان برگزار کنند.
بسیاری معتقد هستنـد که با شیوع کرونا و وضعیتی که شکل گــرفت آینده تئــاتر بــرای همیشــه دچار تحول شده است، پیشبینی شما از آینده تئاتر چیست؟
بهنظرم تحول آنچنانی در تئاتر بهوجود نیامده است؛ ولی باید به شرایط قبلی خود برگردد. متاسفانه تئاتر تعطیل شده است و از هنرمندانش حمایتی نمیشود. حتی با این وجود اهالی تئاتر تصمیم داشتند در ایام کرونا تحولی بهوجود بیاورند، اجراها را ضبط کنند و با حمایت ارشاد رایگان برای مردم پخش شود ولی مسئولان از این ایده حمایت مالی نکردند و حاضر نشدند در این زمینه اقداماتی انجام دهند. در حالیکه تئاتر، مادر همه هنرهاست و کشورهایی که تئاتر آنها رونق دارد از لحاظ فرهنگی بسیارغنی هستند. به جرأت میتوان گفت هروقت زندگی مردم بهحالت عادی خود برگردد تئاتر دوباره رونق پیدا میکند چون روحوروان مردم به تئاتر نیاز دارد. ارتباطات مردم دوباره با تئاتر برقرار میشود چون در نفس تنگاتنگی با مخاطب در ارتباط است و همین باعث میشود که حسها را به یکدیگر منتقل کنند. در حالی که در تلویزیون و سینما این اتفاق نمیافتد چون ارتباط تنگاتنگی که بازیگر و مخاطب روی صحنه زنده تئاتر با تشویق، دستزدن و حتی سکوت به یکدیگر انتقال میدهند در فضای آنجا وجود ندارد. بهنظرم در اولین فرصتی که کرونا ریشهکن شود و وضعیت بهحالت عادی برگردد مردم دوست دارند
دوباره این ارتباط را برقرار کنند و به تماشای تئاتر بروند.
آیا آینــده تئاتر در ایــام کرونــا دچار تحول میشود؟
به جرأت میتوان گفت هروقت زندگی مردم بهحالت عادی خود برگردد تئاتر دوباره رونق پیدا میکند چون مردم از لحاظ روحیوروانی به تئاتر نیاز دارند در واقع تئاتر مادر همه هنرهاست، بهنظرم اگر کرونا ریشهکن شود و بهحالت عادی برگردیم مردم دوست دارند این ارتباط را برقرار کنند و مانند قبل به تماشای تئاتر بروند.
با توجه به شرایط کرونایی تا مدتها نمیتــوان امــیدوار بود که سالنهای تئاتر به شــرایط عادی بازگردند، بهنظر شما ایدههایی چــون تئاترهای خیابانی میتوانند ناجی باشند تا تئاتر و فرهنگ تئاتر رفتن از یاد نرود؟
این پیشنهاد اهالی تئاتر بود ولی مورد حمایت قرار نگرفت اگر دولت میخواست تئاتر زنده و باقی بماند با کمکهای مالی نمایشها را بهصورت فیلم میساخت و ارتباط با تماشاگر را از آن طریق برقرار میکرد که اهالی تئاتر مجبور نباشند بهسمت مشاغل پیشوپاافتادهای مانند مسافرکشی و زیتونفروشی بروند که در شأن آنها نیست. تئاترخیابانی کمابیش ادامه دارد ولی به حمایت شهرداری و میراث فرهنگی نیاز دارد. هنرمندان تئاتر میتوانند آثار خوبی اجرا کنند اما از طرف مسئولان فرهنگی بودجهای پرداخت نمیشود و میخواهند نمایشها رایگان اجرا شود. البته برای برگزاری جشنواره حاضر به اختصاص بودجه شدند که نشان دهند جشنواره تعطیل نشده و اجراهای خیابانی برگزار شده است. در صورتیکه این اجراها میتواند ادامه داشته باشد چون تئاترخیابانی در این مرز و بوم سابقه بسیار دیرینهای دارد مانند آئینهای نوروزی با عمونوروز و حاجیفیروز، در آذربایجان تکمهچیها بز میچرخانند و شعر میخوانند، در گیلان عروسگولی، در مازندران نوروزسلطان، در طالقان تا شمیرانات نوروزخوانی، در اراک و استانمرکزی آشتی و دوستی، در کردستان، به طرف لرستان و شیراز با آتشافروزی
میتوان گفت همه اینها سابقه نمایشهای خیابانی در ایران است و فرهنگ غنی پشت آن نهفته است و قادر است برای مردم موضوعات مختلفی را در زمینه فرهنگی بازگو کند و تحقق آن به حمایت شهرداری، میراث فرهنگی و فرهنگ و ارشاد اسلامی نیاز دارد. در صورتیکه قبل از کرونا، در سفرهایم به تایلند و هند وقتی به دهلی و تاجمحل رفتم که کشورهای پیشرفتهای هم نیستند خجالت کشیدم که در مقایسه با تجهیزاتی که در اختیار داشتند چقدر از آنها عقب افتادهایم در حالیکه هنــدیها خیلــی هم پیشرفته نیستند در آنجا سالنی مخصوص برای اجرای نمایش آئینی بود که با دیالوگها با چندین زبان زنده دنیا از جمله فارسی دوبله شده بود بهطوریکه آنها هندی، بازی میکردند و ما فارسی میشنیدیم. اما کشور ما برای معرفی نمایشهای آئینی و ملی خود به توریستها سالنی ندارد در صورتیکه اگر چنین مکانی داشته باشیم میتوان ماههای محرم و صفر تعزیهخوانی و در طول سال سیاهبازی، نقالهخوانی و پردهخوانی برگزار شود. البته بارها از طرف اهالی تئاتر پیشنهاد ساخت و طراحی یک فضای سنتی با چند سالن برای اجرای مراسمهای آئینی و رستوران کوچکی برای تهیه غذاهای اصیل ایرانی مانند دیزی و
کوفتهتبریزی، کشک بادمجان و... داده شد و همه این پیشنهاد را تایید میکنند ولی میراث فرهنگی و ارشاد اقدامی انجام نمیدهند. در حالیکه قبل از انقلاب 3 سالن برای اجرای روزانه سیاهبازی وجود داشت. در خیابان لالهزار تئاترنصر و دهقان هر شب سعدی افشار در نصر، سیدحسین یوسفی در دهقان و موضع آب انبار مجید افشار هر شب سیاهبازی داشتند و مردم مهمانهای خود را برای دیدن نمایش به آنجا میبردند.
بهنظر شما چه ایدههایی میتوانند فضـای کـاری امن ایجاد کنند تا امکان بهترشـدن وضعیت معیشتی هنرمندان تئاتر فراهم شود؟
گوش شنوایی برای شنیدن نیست. من به اعضای گروهم اجازه ندادم که تئاتر را رها کنند از آنها خواستم که باهم هماهنگ باشیم و برنامهها و اجراهایمان را تنظیم کنیم. ولی به بقیه جوانها نمیدانم که چه بگویم چون اینها کار نداشتند.