از 25 مهر سال گذشته بود که همزمان با کشف بزرگترین عملیات قاچاق دارو و کشف 19 کامیون داروی وارداتی که با ارز دولتی خریداری شده بودند، در کشور عراق، کمبود انسولین قلمی، یکی از بزرگترین دلمشغولیهای جمعیتی بالغ بر 5.5 میلیون دیابتی شد، بیمارانی که بیش از 70 درصد آنها، انسولینهای سرنگی پاسخ نیازها و دردهایشان نیست و باید از انسولین قلمی و وارداتی استفاده کنند. دو روز بعد از کشف داروها در کشور عراق، رئیس سازمان غذا و داروی ایران اعلام کرد که «انسولین قلمی بر اساس کد ملی توزیع خواهد شد.» اما این موضوع نتوانست دست مافیای دارو را قطع کند تا اینکه چند روز پیش رییس مرکز مدیریت پیوند و درمان بیماریهای وزرات بهداشت به ثبتنام دیابتیها در سامانه مدیریت بیماریهای نادر جهت ساماندهی توزیع انسولین قلمی اشاره کرد و گفت: «تاکنون بیش از ۵۰ هزار نفر در این برنامه ثبتنام کردهاند.» با این حال جهانپور معتقد است که «بدون تعارف، انسولین به عنوان یکی از ارزبرترین داروهای وارداتی از زمره مواردی است که این مافیا از آن ارتزاق میکند.» پیش این موضوع دولت میگفت: «که انسولین داریم» و داروخانهها پاسخشان به هزاران مراجعه کننده
این بود: «انسولین نداریم» در این میان دکتر مهرداد صبوری، فوق تخصص بیماریهای داخلی به «آرمان ملی» میگوید: متاسفانه سالهاست که مافیای دارو در کشور ما فعالیت دارد و هر از چند گاهی یک داروی اساسی از فهرست توزیع داروخانهها برای چند روز حذف میشود بعد ناگهان همان دارو با قیمتی تازه وارد بازار میشود. این اواخر که بحرانهای اقتصادی زیادی را داشتهایم، گران شدن قیمت داروها دیگر به امری عادی بدل شده است. اما اینکه ناگهان اعلام کنند در کشور هیچ انسولینی وجود ندارد، اصلا درست نیست. مساله اینجاست که چه کسی مانع توزیع انسولین بین داروخانهها شده است. ما نمیتوانیم هر بار اتفاقی در این زمینه میافتد، بدون توجه به عوامل داخلی و سوداگرانی که جان مردم برایشان هیچ اهمیتی ندارد تنها تحریمها را مقصر این ماجرا بدانیم. مگر همین چند سال پیش نبود که دختر یکی از وزرای ما داروهای تاریخ مصرف گذشته را انبار کرده بود. چرا باید چنین اتفاقی در کشور ما رخ دهد، این هم مربوط به تحریمهاست. صبوری در بخش دیگری از سخنانش میگوید: «انسولین دارویی است که بیماران قندی باید قبل از هر وعده غذا، انسولین به زیر پوست بدن خود تزریق کنند در غیر
این صورت، قند خون آنها به محض خوردن هر نوع خوراکی بدون تزریق انسولین، خیلی سریع و شدید افزایش پیدا میکند و باعث آسیب به عروق، کلیه، قلب و سایر اعضای حساس بدن میشود. انسولین بدون نوار تست قندخون، عملا غیرقابل استفاده است. دومی نیز بدون اولی، به هیچ کار دیابتیها نمیآید! افراد مبتلا به دیابت نوع یک برای تامین هر دو مورد هم انسولین و هم نوار تست مشکل دارند. این «نبود دارو و تجهیزات پزشکی» فقط به دیابتیها محدود نیست بلکه دستههای دیگری از بیماران خاص نیز برای تامین داروهای حیاتی خود به مشکل نبود دارو در داروخانههای دولتی ناشی از آنچه مشکل نبود ارز گفته میشود، مواجهاند.
ظلم ارز دولتی به دارو
اما اگر این صحبتها در کنار حرفها جواد نیک، عضو کمیسیون تلفیق مجلس شورای اسلامی قرار دهیم که گفته بود: «بیش از ۶۰ درصد دارویی که با ارز ۴۲۰۰ تومانی وارد کشور می شود، قاچاق میشود.» آنگاه بیشتر به جولان مافیای انسولین و دارو پی خواهیم برد. موضوع قاچاق دارو از ایران و سردرآوردن آنها در کشورهای همسایه ازجمله عراق و بازار ناصر خسرو، موضوع جدیدی نیست و سالهاست که قاچاقچیان با طرفندهای خاص خود داروهای یارانه دار و ارزان را از داروخانه خارج میکنند و در محمولههای کوچک و بزرک به کشورهای همسایه میفرستند. تفاوت قیمت این داروها، سود سرشاری را نصیب جیب قاچاقچیان میکند و دل کندن از این بازار بسیار سخت است. در گزارش چند ماه پیش روزنامه «آرمان ملی» از داروخانه 13 آبان، با خبرنگار آن گفتوگو کرده گفته است: «من، فرزندانم و همسرم، از دفترچههای تامین اجتماعی، ارتش، خدمات درمانی جعلی برای گرفتن دارو استفاده می کردیم. یک فردی برای ما نسخه مینوشت و دارو را از داروخانه تحویل میگرفتیم و برخی مواقع چادر هم سرمان میکردیم که شناسایی نشویم. به شهرستانهای مختلف من و فرزندانم را میفرستادند و هزینه ایاب و ذهاب ما را
میدادند و خورد و خوراکمان را میدادند. هر کدام از ما روزانه شش تا هفت دارو را میگرفتیم که نیاز به تایید داشت.» این گفتهها در شرایطی مطرح میشود که خاج کردن دارو با دفترچهها بسیار محبوب قاچاقچیان است و در این روش با کرایه دفترچه بیمه نسخههای تقلبی مینویسد و افراد مختلف این داروها را از داروخانهها میگیرند و در قبال گرفتن دستمزد در اختیار قاچاقچی قرار میدهند. روشی که در سال 97 نیز موجب کمبود انسولین در بازار داخلی دارو شد. اما چرا داروهای تولید داخل به کشورهای دیگر نمیرود؟ یک منبع آگاه میگوید: «اصولا داروهای ایرانی، بخشی از متریالشان از چین و هند است و مصرف کنندگان دارو در کشورهای دیگر، هیچ تمایلی به استفاده از این نوع داروها ندارند و بابت آن پولی پرداخت نمیکنند. داروهای خارجی که به کشورهای همسایه همچون عراق صادر میشود، داروهایی است که با ارز دولتی از کشورها آلمان و... وارد شدند و این داروها را قاچاق می کنند و با دلاری که گیر قاقچیان میآید و فروش آن در بازار آزاد ایران، چندین برابر سود را نصیب آنها میکند.» با این حال باید منتظر ماند و دید که طرح ریجستری انسولین و دارو میتواند راهگشا باشد
یا این موضوع نیز به مانند، اتفاقهای سالهای گذشته نمیتواند دست مافیا را از انسولین قطع نماید.