سبد انتخاب مردم تنوع داشته باشد

آرمان ملی- محمد رحمانی: انتخابات ریاست جمهوری کمتر از یک ماه دیگر برگزار می‌شود و از چند روز دیگر نیز پس از اعلام نتایج تایید صلاحیت‌ها از سوی شورای نگهبان کاندیداهای راه یافته به دور نهایی و پایانی انتخابات مشخص خواهند شد. از آن پس نیز شاهد تبلیغات و برقراری فضای انتخاباتی در جامعه خواهیم بود. این در حالی است که برخلاف نهادهای اجرایی، نظارتی، جریان‌های سیاسی و کاندیداهای حاضر در انتخابات مردم چندان تمایلی به حضور در انتخابات از خود نشان نمی‌دهند. نارضایتی‌های موجود در جامعه که اغلب نیز سمت و سوی اقتصادی و معیشتی دارد باعث شده تا جامعه چندان وقعی به انتخابات ننهد و دیگر صندوق رای را مسیری برای تغییر در امور جاری کشور قلمداد نکند. آنچه مسلم است با اینکه جریان اصولگرا نسبت به پیروزی در انتخابات مطمئن است و اصولگرایان از هم اکنون کاندیدای اجماعی خود یعنی آیت‌ا... رئیسی را رئیس جمهور بعدی قلمداد می‌کنند، اما تجربه ثابت کرده هر زمان یک جناح همه‌چیز را در اختیار خود می‌دیده و از پیروزی خود اطمینان داشته این جامعه بوده که فضای انتخابات و نتیجه آن را تغییر داده و کاندیدای جریان مقابل را حمایت و به پاستور رسانده است. نمونه این امر را نیز می‌توان در انتخابات 2 خرداد 76 دید. جایی که بسیاری منتظر ریاست جمهوری حجت‌الاسلام ناطق نوری بودند اما سید محمد خاتمی از جریان اصلاح‌طلب به پیروزی رسید. به نظر می‌رسد امروز نیز چنین شرایطی در جامعه وجود دارد و احتمال اینکه نتیجه انتخابات آنطور که اصولگرایان می‌خواهند رقم نخورد و کاندیدای جریان مقابل کرسی نشین پاستور شود. در این راستا برای بررسی شرایط حاکم بر انتخابات، نگاه جریان‌های سیاسی و دولت به انتخابات پیش رو، مشارکت مردم و آنچه در سپهر سیاست ایران می‌گذرد «آرمان ملی» با سید محمود میرلوحی فعال سیاسی اصلاح‌طلب و عضو شورای شهر تهران به گفت و گو پرداخته است که می‌خوانید.

بــا تــوجه به شرایط حاکم بر جامعه چه تحلیلی از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری 1400 دارید؟

در گذشته به شکل مشخصی فضا انتخاباتی می‌شد، کاندیدا‌ها و جناح‌ها کم و بیش معلوم می‌شدند. به عنوان مثال در انتخابات سال 76 از نیمه‌های پاییز و اوایل زمستان سال 75 تقریبا معلوم بود که آقای خاتمی قرار است که بیاید، پس از آن عده‌ای می‌گفتند فضای کشور را انتخاباتی نکنید که فعالیت‌های کشور متوقف نشود، حتی در مواردی مقام معظم رهبری به دولت‌ها توصه می‌کردند که چون فضای کشور به سوی انتخاباتی شدن پیش می‌رود، فعالیت‌های عمومی کشور و کار را به همان شدت قبلی انجام دهید، ولی امسال شرایط متفاوت است، درست است که کرونا را داریم ولی تغییر شرایط به گونه‌ای است که اگر «کلاب هاوس» و بحث‌ها و تحولی که اخیرا در فضای اینترنت رخ داده نبود، اساسا نشانه‌ای از انتخابات آن‌گونه که معمول است در جامعه دیده نمی‌شد، به صورت کلی فضای عمومی جامعه با انتخابات هنوز فاصله زیادی دارد و از این بابت اظهار نگرانی می‌کنم. انتخابات ریاست جمهوری مهم‌ترین عرصه بروز و ظهور خواست و نظر ملت است. شاید هیچ مراسم و مشارکتی به اهمیت مشارکت در این انتخابات نرسد. این انتخابات نماد حضور همه ملت در یک صحنه و حوزه واحد است و حتی مشارکت همه ایرانیان خارج از کشور را هم در بر می‌گیرد. ما وقتی چنین فرصتی در این شرایط مهم را داریم باید بهترین استفاده را از آن انجام دهیم، چنین فرصتی می‌تواند دو نوع واکنش را در بر داشته باشد؛ یکی اینکه رفتاری انجام دهیم که همه مردم به صحنه بیایند؛ یعنی همه رای‌های مختلف از جمله رای‌های خاکستری و آنهایی که رهبری گفتند حتی اگر مخالف نظام هستید هم در انتخابات شرکت کنید. یکی دیگر آنکه با محدود کردن صحنه رقابت میزان مشارکت را کاهش دهند.

فکر می‌کنید چه دلایلی می‌تواند در به‌وجود آمدن چنین فضایی موثر باشد؟

دلایل مختلف و متعددی دارد، در داخل می‌توان به بی‌میلی یا کم میلی مردم به انتخابات و گله‌هایی که نسبت به عملکرد دولت دارند، حوادث‌، اتفاقات و اعتراضاتی که از سال 96 تا امروز هر ساله به‌جز سال 99 داشته‌ایم اشاره کرد. در سال 98 انتخابات مجلس شورای اسلامی را داشتیم که با مشارکت حداکثری اتفاق نیفتاد، وقتی این عوامل را در کنار هم قرار می‌دهیم حق داریم نگران باشیم که چرا فضای انتخابات امسال سرد است. درست است که همه اعلام می‌کنند منتظر اعلام نهایی صلاحیت‌های کاندیداها هستیم ولی در واقعیت با توجه به پیشینه، سابقه و عملکرد شورای نگهبان، یا همانند انتخابات مجلس، انتخابات امسال را هم تک جناحی می‌کنند و رقابت بین جریان اصولگرا محدود می‌شود یا تعدادی از چهره‌های اصلاح‌طلب را هم درون این سبد قرار می‌دهند که من به شخصه امیدوارم سبد کاندیداها برای انتخاب مردم متنوع باشد تا موج هیجان انتخاباتی شکل بگیرد ولی فرصت بسیار کوتاه و زمان نیز به همین میزان محدود است.

تــحلیل شما درباره تاثیر شبکه‌های اجتماعــی بر انتخابات ریاست جمهوری چیست؟

اگر شبکه‌های اجتماعی نبود میزان نگرانی در زمینه انتخابات به شدت بالاتر می‌رفت، اگر بخاطر فضای کرونا امکان برگزاری میتینگ و جلسات معمول نیست، اما در این چند وقت گذشته شاهد این بوده‌ایم که کاندیداها در فضای مجازی به ویژه «کلاب هاووس» حاضر می‌شوند، بالاخره چند هزار نفری هم مخاطب آن هستند که می‌شود فرض کرد که این جمعیت در استادیومی گرد هم حاضر هستند، هرچند بین این دو تفاوت بسیاری وجود دارد در گذشته بین جمعیت و کاندیدا نسبت به هم همگرایی و سینرژی وجود داشت که در فضای مجازی چنین امکانی وجود ندارد ولی با توجه به شرایط موجود گویا شانس در خانه کاندیداها آمده و امکان گفت و گو، نقد و بررسی کاندیداها را فراهم آورده است و نامزدها هم دارند به خوبی از این فرصت استفاده می‌کنند ولی درنهایت به نظر می‌رسد نمی‌تواند آن خلأ و تفاوت را جبران کند فقط جای شکر آن باقیست که مسائل کاندیداها به این شیوه تا حدی مطرح می‌شوند.

فــکر می‌کنید موضع دولت در قبال انتخابات پیش رو چیست؟

با نظارت استصوابی قانون انتخابات به تعلیق درآمده است، به یاد دارم زمانی که خودم در وزارت کشور بودم، در این فضا با شورای نگهبان در تعامل بودیم، گفت و گو می‌کردیم حتی گاهی آن را به چالش می‌کشیدیم، اما در حال حاضر گویی وزارت کشور یک بچه بسیار آرام و سر به راهی شده است ، نه حرفی می‌زند نه موضعی می‌گیرد، مقایسه کنید با سال 84 که ما در وزارت کشور بودیم که دائما در حال خبر رسانی بودیم، اما امروز من در رسانه‌ها نشانه‌ای از آن نمی‌بینم انگار که وزارت کشور تعطیل است. اتفاقاتی که ما امروز حتی در سطح انتخابات شوراها شاهد آن هستیم بسیار عجیب است، اینکه دامنه نظارت استصوابی را به انتخابات شوراها تسری دادند، قابل تامل است، من نمی‌دانم در گوشی چه می‌گویند که هیچ کسی متوجه نمی‌شود، هر روز یک قدم جلوتر می‌گذارند به نظر من آقای رئیس‌جمهور یک اخطار قانون اساسی می‌توانست به این عملکرد بدهد ولی متاسفانه هیچ خبری نیست. وزارت کشور و هیات نظارت انتخابات شوراها یک جلسه پیرامون این موضوع گذاشتند، راجع به آن چند جمله‌ای گفتند و نتیجه این شد که حتی کسانی که تاییدصلاحیت شدند را هم بعضا دعوت و تشویق به انصراف می‌کنند که این گونه کارها بی‌سابقه بوده تا امروز.

علت این پدیده چیست؟

این مسأله از آنجا سر چشمه می‌گیرد که آنها حقوقی برای رقیب خود قایل نیستند، در عین حال که می‌گویند کار اصلاحات تمام شده است و همه به ما ملحق شده‌اند می‌دانند که مردم در زمان انتخابات می‌توانند بیایند و تصمیم غیرمترقبه و متفاوت با میل آنها بگیرند به همین جهت می‌خواهند مسیر رقبای خود را تا جایی که می‌توانند تنگ و تنگ‌تر کنند، به همین طریق توانستند مجلس را بگیرند، حال می‌خواهند شوراها را هم به همین روش و در نهایت ریاست جمهوری را هم بگیرند، بر طبل تک صدایی بکوبند و دوباره بر سر کشور همان را بیاورند که در دولت آقای احمدی‌نژاد آوردند ،تک صدایی در ساختار سیاسی کشور ما به شدت پرهزینه و جبران ناپذیر است، جای دیگری من گفتم هشت سال آقای احمدی‌نژاد بر مسند امور بوده است اما هشتاد سال طول می‌کشد تا آثار آسیب‌ها و زیان‌هایی را که او به ساختار کشور از سازمان برنامه و بودجه گرفته تا منابع، ارز و قطعنامه هایی که در سازمان امنیت علیه ایران صادر شده جبران شود، دوباره هم همان مسیر را دارند هموار می‌کنند.

با جمیع جهات و وجود شرایط کرونا در کشور ارزیابی شما از مشارکت مردم در انتخابات پیش رو چگونه است؟

بنده به عنوان کسی که از زمان برگزاری رفراندوم جمهوری اسلامی تاکنون همواره یا کاندیدا بوده ام یا مسئول برگزاری انتخابات در ستادها فعالیت می‌کردم نمی‌توانم پیش بینی درستی داشته باشم، متاسفانه نظرسنجی‌ها میزان مشارکت را خوب ارزیابی نمی‌کنند ، دولت باید در این زمان اندک باقی مانده همت کند و در مشارکت با شورای نگهبان فضای جدی‌تری را ایجاد کند. در انتخابات قبلی فضا خیلی پرجوش بود، اما اینطور که به نظر می‌رسد گویا مشارکت حداکثری همچون انتخابات 98 از دستور خارج است.

با توجه به وجــود کـــرونا و دستور رئیس‌جمهور بر اولویت حفـظ جان مردم، چه راهکاری برای گرم شدن تنور انتخابات در این فرصت باقی مانده ارائه می‌دهید؟

راهکار وجود دارد، به عنوان مثال می‌توان برگزاری انتخابات را در دو روز بجای یک روز در نظر گرفت، تعداد صندوق‌ها را اضافه کرد، سال‌هاست وزارت کشور اعلام می‌کند می‌تواند رای گیری را به صورت الکترونیکی برگزار کند و در انتخابات شورایاری‌های تهران این امر مورد آزمایش قرار گرفت و بسیار راحت و مطمئن انجام شد و ساعت 12 همان شب نتایج آن نیز مشخص شد، راه‌حل‌های فن آورانه برای آن وجود دارد، مشارکت حداکثری مسأله اصلی کشور است و نباید نادیده گرفته شود و مانع حضور مردم و اظهار نظر آنها شد، در این صورت چهار سال بعد در داخل یا خارج کشور نخواهند پذیرفت که چون کرونا بود مردم نتوانستند برای رای دادن پای صندوق‌ها حاضر شوند، آنها در نهایت می‌گویند مشارکت نیست، ما در نظام مقدس جمهوری اسلامی تفاوتمان با بلوک‌های دیگر دنیا این است که به اتکای مردم سرپا هستیم، ما نباید خودمان را با کشورهای مثل ایتالیا یا فرانسه مقایسه کنیم، در آنجا فقط دو حزب است و نه کسی دغدغه براندازی نظام دارد نه چنین مباحثی است، اما در کشور ما امنیت ملی، منافع ملی و آرامش کشور در مباحث بین‌المللی مذاکرات هسته ای و مسائل این چنینی وابسته به مشارکت و حضور مردم در صحنه‌هایی همچون انتخابات ریاست جمهوری است.

آیا اصلاح‌طلبان شانسی برای حضور در شورای شهر جدید دارند؟

اگر بتوانند در صحنه باشند چرا نداشته باشند. اگر مردم پای صندوق حاضر شوند، تهران همیشه در جریان اصلاحات دست بالا را داشته است.

مساله رد صلاحیت‌ها برطرف شد؟

خیر، همانطور که قبلا نیز عرض کردم متاسفانه شورای نگهبان در همان مسیری که بود حالا گسترش پیدا کرده و به شورا ها نیز رسیده است.

از دیــدگــاه شــما مردم تهران از عملکرد شورای شهر راضی بودند؟

ما نمی‌توانیم از سوی مردم بگوییم راضی بودند، ما در حد توان و شرایط کار را انجام دادیم با انگیزه و توان و همت وقت گذاشتیم حال اگر شرایط حضور و رقابت مهیا شود خود مردم مشخص می کنند و می‌توان منتظر نظر و رای مردم بود.

موانع اصلاح‌طلبان برای انتخابات پیش رو را چه چیزهایی می‌دانید؟

به پشتوانه اقتداری که رای مردم می‌دهد در هر شرایطی کار انجام می‌شود به ویژه در این دوره، ما می‌گوییم از موانع کرونا و تحریم گرفته تا قوه قضائیه و صدا و سیما و برخی نهادها وجود دارد به این گونه که همه همکاری‌هایشان را از ما دریغ کردند، ولی می‌بینید که هم در بخش سخت‌افزاری ، در اتوبوس‌ها در مترو، اتوبان شهید نجفی و اتوبان شهید بروجردی پروژه‌های مختلفی در سطح شهر انجام شد، اگرچه رسالتی که داشتیم و قولی که به مردم دادیم یعنی شهر سالم، حفظ آینده شهر و محیط زیست توجه به فضاهای عمومی و از این دست کارها بود. آنچه مشخص است این مطلب است که شهر را نفروختیم، دارایی‌های مردم را حفظ کردیم. در یک مورد تحقیق و تفحص ده هزار میلیارد از پول‌های ما رفته بوده است، مگر می‌توان این موارد را نگفت، ما نسبت به این مسأله نجیبانه برخورد کردیم این در حالی است که در جبهه رقیب روی دو مورد حقوق نجومی چقدر برنامه گذاشتند و فکر می‌کردند رفقای خودشان در این مسأله مشکلی ندارند، اما ما در استرداد اموال مردم با تمام وجود همت کردیم و خوشحالیم که این اتفاق افتاد.