نفت ایران در برزخ سهمخواهی از بازارجهانی
از سوی دیگر با افزایش زمزمهها مبنی بر افزایش تولید و فروش نفت ایران برخی گمانهزنیها از نفت ایران به عنوان یکی از گزینههای مخرب در بازار کنونی یاد کرده که احتمالا تمامی برنامههای اوپک را برای ثابت نگه داشتن قیمت نفت در بازه 60 دلاری را برهم خواهد زند. موضوعی که تحلیلگران در مقابل ادعاهای مطرح شده با نیم نگاهی به آمار فروش نفت ایران در بازه زمانی تحریمها معتقدند اگرچه در برهای از زمان میزان فروش نفت به کمتر از 500 هزار بشکه رسیده اما سیاستهای نفتی ایران به گونهای تدوین شده که فروش نفت با روند افزایشی همراه بوده است به گونهایکه در دی ماه سال گذشته نه تنها میزان فروش ایران به 1.5 میلیون بشکه رسید بلکه در اسفند ماه این میزان به 1.8میلیون بشکه افزایش یافت. به گفته این کارشناسان چین و هند به عنوان خریداران اصلی نفت ایران از هم اکنون آمادگی خود را اعلام کردهاند و از آنجاییکه تا پیش از این ایران نفت خود را با تخفیف به مشتریان مخفی خود میفروخت با رفع تحریمها دلیلی برای تداوم این تخفیفات وجود ندارد، بنابراین احتمالا ورود نفت ایران به بازار میتواند برخلاف انتظارها زمینه افزایش قیمت را نیز فراهم
آورد.
عزم دولت برای صادرات 2.3 میلیون بشکهای
اگرچه صنعت نفت ایران از سال ۹۷ با سختترین تحریمها رو به رو بوده است، اما اکنون با تقویت احتمال رفع تحریمها، ایران با هدفگذاری صادرات روزانه ۲.۳ میلیون بشکه نفت، خود را برای بازگشت سریع به بازارهای طلای سیاه آماده میکند. به گونهایکه دولت با تکیه بر توان دیپلماسی نفتی در لایحه بودجه سال آینده صادرات ۲.۳ میلیون بشکهای نفت و میعــانات گازی را پیشبینی کرده است. در همین رابطه، زنگنــه در مراسم آغاز حفاری فاز ۱۱ پارس جنوبی با بیان اینکــه در تحریم ثابت کردیم که از تلاش دست نمیکشیم گفته بود که حتی در دولت ترامپ که بیشترین فشارها را داشتیم، صادرات نفت ایران متوقف نشد و نشان داد که مانعی بر سر راه فروش نفت ایران وجود نخواهد داشت، البته در آذرماه سال گذشته هم دولت از طرحی خبر داد که بر اساس آن فروش نفت ایران در مدت 3 ماه به زمان قبل از تحریم باز خواهد گشت، البته وضعیت کرونا و تصمیم اوپک برای کاهش میزان تولید هم به نظر میرسد چندان تاثیری در عزم دولت برای تحقق اهداف خود در افزایش فروش نفت ندارد، چراکه زنگنه با استفاده از قدرت چانهزنی خود ایران را از توافق کاهش تولید مستثنی کرد تا در صورت رفع تحریمها
بتواند تولید نفت خود را افزایش دهد .با این حال برخی نگران آن هستند که رقبای ایران به آسانی اجازه بازگشت نفت ایران به بازارهای جهانی را ندهند. در این رابطه مروری بر برجام گذشته نشان داده دولت در آن زمان و پس از رفع تحریمها توانست ظرف مدت 3 ماه میزان تولید نفت خود را به 3.8 میلیون بشکه برساند که درمجموع تولید نفت و میعانات گازی ایران در آن سال روزانه به ۴.۸ میلیون بشکه رسید و صادرات نیز به رقم ۳ میلیون بشکه نزدیک شد. بنابراین دور از ذهن نخواهد بود که در صورت تکرار حذف تحریمها وزارت نفت بتواند به سرعت میزان صادرات خود را به 2.3 میلیون بشکه در روز برساند.
اما و اگرهای حضور ایران در بازار جهانی نفت
سایت اینوستینگ در خصوص تاثیر نفت ایران در بازار جهانی پس از حذف تحریمها نوشته است نگاهی به صادرات ایران، نشان میدهد که این کشور تاکنون توانسته به تعهدات تولیدی و صادراتی خود عمل کند به گونهایکه در ماه ژانویه (دی) ایران ۱.۵ میلیون بشکه نفت در روز صادر کرد که افزایشی ۴۵۰ هزار بشکهای در روز نسبت به ماه دسامبر (آذر) داشته است، از سوی دیگر ایران که در ماه فوریه (بهمن) ایران ۱.۳ میلیون بشکه در روز صادر میکرد توانست میزان صادرات خود را در ماه مارس(اسفند) به ۱.۸ میلیون بشکه در روز برساند. بنابراین مشخص است که ایران منتظر مجوز آمریکا برای فروش نفت نبوده و قطعا با رفع تحریمها به صورت آشکار به صادرات نفت ادامه خواهد داد این بدان معنی است که قیمت نفت نباید بر اساس اخبار کاهش تحریمها، زیاد سقوط کند. همچنین این سایت معتقد است ایران در زمان تحریم با توجه به تخفیفاتی که به مشتریان پنهانی خود میداده پس از بازگشــت به برجام دلیلی برای تداوم این تخفیفات وجود ندارد، بنابراین بر خلاف تفکر غالبی که احتمال افت قیمت با بازگشت نفت ایران را مطر میکنند به نظر میرسد حضور نفت ایران به افزایش قیمت نیز منجر خواهد شد زیرا
این فروش می تواند برای دولت آمریکا تاثیراتی داشته باشد.
دستیابی به فروش قبلی در کوتاهمدت امکانپذیر نیست
در این رابطه حمیــدرضا صالحی دبیرکل کنفدراسیون صــادرات انرژی در خصــوص امکان دستیابی به صــادرات 2.5 میلیون بشکــهای نفــت پس از رفع تحریــمهــا به «آرمان ملی» میگوید: اینکه پس از بازگشت برجام و حذف تحریم ها چه آیندهای در انتظار بازار نفت ایران خواهد بود و آیا امکان در دست گرفتن بازار فراهم است موضوعی است که باید مورد توجه قرار گیرد. در این رابطه باید توجه داشت که پالایشگاههایی که قبلا خریدار نفت ایران بوده اند در چند سال اخیر و با خرید نفت از دیگر کشورها مجبور بودهاند تا سیستمها خود را بر اساس نفت خریداری شده تنظیم کنند، بنابراین اینکه در مدت زمان کوتاهی این پالایشگاه ها تنظیمات خود را مطابق با نفت ایران تغییر خواهند داد توجیهپذیر نیست و احتمالا سیاستها دولت باید به گونهای تدوین شود تا با ارائه تخفیفات بتواند نسبت به جذب خریداران اقدام کند. وی در ادامه افزود: اگرچه به نظر میرسد برای اینکه اقتصاد بتواند خود را احیا کند در ابتدا نیاز به تزریق دلارهای نفتی است اما باید توجه داشت که در سالهای آینده میزان تقاضا برای نفت با کاهش چشمگیری مواجه خواهد شد و دولت باید سیاست صادرات غیر نفتی را جایگزین
بودجه متکی به نفت کند. صالحی به لزوم بهبود تعاملات بانکی اشاره کرد و گفت: آنچه در شرایط پس از برجامی حائز اهمیت است فاصله گرفتن از اقتصاد وابسته به نفت است تا با نیم نگاهی به زمان تحریمها اقتصاد کشور در صورت هر گونه تغییری دچار تنش نشود. به گفته صالحی آنچه مسلم است تردیدی نسبت به توان دولت در افزایش تولید و صادرات نفت وجود ندارد، بلکه علاوه بر سیاستهای کشورهای تولید کننده بر بازار جذب متقاضیان نفت ایران از طریق سیاستها و برنامههای تشویقی تا رسیدن به اهداف صادراتی حائز اهمیت خواهد بود.
