مذاکره با انتخابات گره نخورد
آرمان ملی- محمدهادی علیمردانی: بسیاری از مشکلات کشور در سالهای اخیر به دلیل شرایط تحریمی ایران به وجود آمد. هیچ کارشناس یا سیاستمداری مخالف افزایش توان اقتصادی ایران نیست اما شاید کمتر کسی نیز ادعا کند که مشکلات ایران تنها سوی داخلی داشته و تحریم هیچ آسیبی به اقتصاد کشور وارد نکرده است. مذاکرات وین در حال انجام است تا ایران بتواند به نحوی مشکلات اقتصادی و سیاسی خود را پشت سر بگذارد. با حضور فردی مانند ترامپ در کاخ سفید، برجام به تمام هدف خود دست پیدا نکرد و حالا در دولت بایدن زمان بررسی مجدد مشکلات تحریمی فرا رسیده است. در این زمان افرادی در داخل کشور تلاش میکنند تا مذاکرات وین به نتیجه نرسد.
تغییر رویکرد دولت
دو موضوع داغ این روزهای عرصه سیاسی ایران، انتخابات و مذاکرات وین هستند. به شکل قابل توجهی با قرار گرفتن ایران در آستانه انتخابات، مذاکرات و انتخابات با یکدیگر گره خوردهاند. مخالفان دولت اتهام مذاکره به دلیل نزدیکی انتخابات را مطرح میکنند و مدافعان آن از انتقاد به مذاکره برای مصارف انتخاباتی عصبانی هستند. روز گذشته روزنامه کیهان نوشت: «دو ماه دیگر، زمان انتخابات در ایران است. غرب نه میخواهد از اخلاق مستکبرانه کوتاه بیاید و حق ملت ایران را به او بدهد و نه میخواهد مردم ایران به این نتیجه برسند که چاره خروج از گرفتاری هشت ساله، تغییر رویکرد دولت است. پس چه باید کرد؟ نخست اینکه باب مذاکره را گشوده نگه داشت. این کار، هم احتمال «گشایش از طریق رفع تحریمها» را سر پا نگه میدارد و هم به غرب این مجال را میدهد تا از طرفی که پذیرفته با وجود نقض حقوقش، باز هم مذاکره کند، امتیاز جدید مطالبه کند، اما این کافی نیست.» کیهان که در روزهای قبل انتقادات بسیاری به روند مذاکرات داشت، امروز نگرانی خود درباره مذاکرات یک طرفه نبود احترام متقابل را مطرح کرده است.
مبنا تامین منافع ملی است
به صورت تصادفی یا تعمدی، روز گذشته رشته توئیتی از حمید ابوطالبی مشاور سابق رئیس جمهوری، در حساب کاربری او منتشر شد که بخشی از آن میتواند پاسخی به نگرانیهای مسئولان روزنامه کیهان باشد. ابوطالبی در این رشته توئیت نوشت: «مبنای هر مذاکره در سیاست خارجی، نه قابل اطمینان بودنِ طرفین است و نه قابل اعتماد بودن و نه دست برداشتن از خلق و خو؛ چنین امکانی در هیچ کجای دنیای روابط بینالملل وجود ندارد. هدفِ مذاکره در روابط خارجی، صرفا تامین منافع ملی است؛ نه ایجاد تغییر در مسئولان کشورها» این سخن بدان معناست که عرصه بینالملل، عرصه تعارض منافع است و با دیدگاه اخلاقی نمیتوان سود یا زیان مذاکرات را مورد ارزیابی قرار داد. موضوعی که باید بدان توجه کرد، این است که با دقت کافی به سمت برداشتن گامهایی در مسیر مذاکرات برد-برد حرکت کرد. شگردهای سیاست خارجی بسیار متنوع هستند اما رویکرد شخص حسن روحانی در دوران دبیری شورای عالی امنیت ملی و در مذاکرات در دهه 80، استفاده از شگرد برد-برد بود و اگرچه رویکرد کلی دستگاه دیپلماسی ایران از سوی مقام معظم رهبری تعیین میشود اما اجرای آن در 8 سال اخیر با رویکرد مورد علاقه روحانی انجام
گرفته است.
حمایت از گاندو
البته مذاکــره از هر نوعــی که باشد، باز هم مخالفینی دارد. روز گذشته خبرآنلاین در مطلبی از محمود احمدینژاد رئیس جمهور سابق ایران نقل قول کرده و نوشته است: «محمود احمدینژاد که تدارک جدی برای کاندیداتوری در انتخابات 1400 دیده و درحال فراهمسازی فضا برای حضورش در این انتخابات است، گاه و بیگاه استراتژی حمله به دولت روحانی را نیز دنبال میکند. او اخیرا مذاکرات هستهای را محل انتقاداتش قرار داده و گفته است چه کسی و به چه حقی به شما اجازه داده است برای مذاکرات بروید؟ او به انفجار تأسیسات هستهای ایران اشاره کرده و گفته است: از آن طرف دنیا تأسیسات ما را منفجر میکنند و بعد شما میخواهید برای مذاکره بروید. او در این اظهارات تلویحا از سریال ضد دولتی گاندو حمایت کرده است.» برخی ادعاها بر این مبنا است که احمدینژاد در دوران ریاست جمهوری خود پیشنهاد مذاکره آمریکا با میانجگری عمان را رد کرد، در حالی که رهبر انقلاب نیز اجازه این اقدام را صادر کرده بودند. هرچند احمدینژاد این مسأله را تکذیب کرده است اما راویان این مسأله هنوز هم بر ادعای خود با عنوان از میان رفتن یک سال فرصت طلایی پا فشاری میکنند.
ممنوعیت برای ورود خبرنگاران به ایران
گاهی اوقات نیز ایجاد سد در مسیر مذاکرات به گونهای انجام میشود که کشورهای طرف گفتوگو یا تاثیرگذار، با موانعی داخلی برای پیش برد مذاکرات مواجه شوند. دیروز طرح «ممنوعیت ورود خبرنگاران رسانههای آمریکایی و انگلیسی حامی تحریم به کشور ایران» در مجلس یازدهم اعلام وصول شد. ممانعت از ورود خبرنگاران یک کشور اروپایی و ایالات متحده بدان معناست که حساسیت رسانهها و جامعه مدنی آن کشورها درباره انجام توافق با ایران برانگیخته میشود. این امر در خصوص آمریکا بیش از سایر کشورها مشکلساز خواهد بود، زیرا آمریکا طرف اصلی مذاکرات است و حتی در صورت میانجگری اروپا نیز، در نهایت آمریکا باید تحریمهای خود علیه ایران را لغو کند. ممنوعیت ورود خبرنگاران آمریکایی به ایران در حالی اتفاق میافتد که بنا بر اظهارات مقامات آمریکایی بخش قابل توجهی از مردم این کشور موافق مذاکره با ایران نیستند و کشور ما باید برای سهولت انجام مذاکرات، اعتماد بدنه مردمی این کشور را نیز فراهم کند.
سنجیدن جدیت آمریکا
با این وجود مذاکرات همچنان پابرجا بوده و به گزارش اداره کل اطلاعرسانی و دیپلماسی رسانهای وزارت امور خارجه، رایزنیهای هیأتهای مذاکرهکننده ایران و گروه 1+4 در وین روز گذشته هم در فرمتها و سطوح مختلف ادامه یافت و کارگروههای کارشناسی به بحث و گفتوگو در خصوص دو حوزه رفع تحریمها و مسائل هستهای ادامه دادند. در همین راستا روز گذشته کاظم غریبآبادی نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اظهار کرد: «شناسایی و فهرست کردن اقدامات برای لغو تحریمها و شفافسازی و سنجیدن جدیت آمریکا در ادعای خود برای بازگشت و پایبندی کامل به برجام و انطباق آن با سیاست اعلامی کشور، لازم است. مبنای تیم مذاکره کننده اصولی است که از سوی مقام معظم رهبری به عنوان سیاست نظام در این رابطه تعیین شده است. هیات مذاکره کننده در وین نتایج گفتوگوها را به طور منظم به مقامات عالی نظام جهت بررسی و اخذ تصمیمات لازم، گزارش میکند.»
