آرمان ملی- امید کاجیان: برخی میگویند از اظهارات اخیر سفیر ایران در روسیه مشخص شده است که این کشور هنوز به تعهدات واکسنی خود در قبال ایران عمل نکرده و تاکنون تنها یکچهارم قراردادش با دولت ایران را اجرائی کرده است. قرار بود ایران دو میلیون دوز از روسیه واکسن خریداری کند و براساس قرارداد پیشین روسیه باید تا پایان ماه مارس 800هزار دوز را تحویل دهد، اما تاکنون فقط 520هزار دوز تحویل ایران شده است. بااینحال کاظم جلالی، سفیر ایران در این کشور اظهار کرده قرارداد جدیدی هم در راه است که طبق آن دولت ایران به میزان ۳۰میلیون دوز واکسن از روسیه خریداری میکند. این درحالیاستکه حتی در خود روسیه تاکنون بیشاز ۶میلیون نفر واکسن نزدهاند؛ رقمی که در برابر جمعیت روسیه هیچ بهشمار میآید. تلاش چندماه گذشته دولت روسیه؛ از اعطای تسهیلات حملونقل عمومی رایگان تا توزیع بستنی رایگان هنوز نتوانسته موجب پیشرفت در واکسیناسیون همگانی با استفاده از واکسن «اسپوتنیک وی» روس شود. نتایج نظرسنجی مؤسسه غیردولتی لوادا نیز نشان میدهد تنها ۳۰درصد مردم روسیه حاضرند با دریافت «اسپوتنیک وی» در برابر بیماری کووید۱۹ واکسینه شوند. این تمایل
عمومی در محدوده سنی ۱۸تا۲۴ سال ۱۹درصد است. مردم این کشور دلیل امتناع از دریافت واکسن «اسپوتنیک وی» را نگرانی از عوارض جانبی آن عنوان کردهاند. این در حالی است که مینو محرز، عضو ستاد ملی مقابله با کرونا چندی پیش از «عوارض شدید» واکسن کرونا در برخی از ایرانیها خبر داده، در حالی که توضیح بیشتری در مورد عوارض آن و تعداد و درصد افرادی که دچار آن شدهاند، نداده است. با تمامی این موارد، آنچه پیداست اینکه واکسنهای اسپوتینک روسی با همه حرفوحدیثهایی که دارند، ورودشان به ایران نه طبق تعهدات بوده و نه طبق برنامه و خواست ایران. هرچند عملکرد خود این واکسن نیز با اماواگرهای بسیاری روبهرو بوده است. در این مسیر اصرار به اعتماد مضاعف به روسیه و...، که آزمون خود را بهخوبی پس دادهاند، جای تامل دارد. در چنین شرایطی که جان مردم گاه در سردرگمی های سیاسی برخی مسئولان قرار گرفته، ما همچنان به قراردادها و تعهدات به روسیه نه فقط در واکسن بلکه در سایر موارد نیز تاکید داریم. نشان به آن نشان که بعد از قرارداد 25ساله ایران و چین، مجتبی ذوالنوری، رئیس کمیسیون امنیت ملی در گفتوگویی گفته است که قرارداد مشابهی را نیز با روسیه
در ادامه منعقد خواهیم کرد. این در حالی است که واکسنهای روسی شاید یکی از تازهترین موردهای بدعهدی روسیه باشد؛ اما مطمئنا نخستین آن نبوده و البته آخرین آن نیز نخواهد بود. تنها نگاهی به برخی از این قراردادها بیانگر آن است که چرا نباید تمام تخممرغها را پیرامون این توافقنامهها در سبد روسیه انداخت.
نیروگاه اتمی بوشهر
قرارداد نیروگاه اتمی بوشهر یکی از بحثبرانگیرترین خلفوعدههای روسهاست. نیروگاهی که ساخت آن را در قبل از انقلاب، آلمانیها بر عهده گرفته بودند و تا 75درصد از واحد اول و 65درصد از واحد دوم آن را بهسرانجام رسانده بودند و اما بعد از انقلاب کار متوقف شد. نیروگاهی که قرار بود تا سال 64 به پایان برسد، تا سال 74 بلاتکلیف ماند. اما سرانجام، قراردادی میان ایران و روسیه در این زمینه بسته شد. روسیه که صنعت هستهای خود را بعد از حادثه چرنوبیل نابود شده و عزلتنشین میدید، حالا با این قرارداد به نان و نوایی رسیده بود. نتیجه آنکه تکمیل نیروگاهی که قرار بود 8ساله تمام شود تا سال 90 طول کشید؛ یعنی چیزی دوبرابر از زمان مورد نیاز و هنوز هم حرفو حدیثها در این باره بسیار است.
ماجرای تحویل اس300 و سوخو 30
داستان تحویل اس300 به ایران نیز یکی از همان قراردادهایی است که مسکو، تهران را در آن به بازی گرفت. سال 87 اعلام شد میان طرفین جهت دریافت سامانه اس۳۰۰ قرارداد منعقد شده اما روسیه از تحویل آن به ایران خودداری میکند. این روند ادامه داشت تا اینکه در 31 شهریور ۱۳۸۹ ارتش روسیه اعلام کرد روسیه بهدلیل تحریمهای بینالمللی، تصمیم گرفته موشکهای اس۳۰۰ را به ایران تحویل ندهد و موشکهای اس۳۰۰ بیتردید شامل تحریم است. بعد از این هم پوتین رئیسجمهوری روسیه، فرمان منع فروش موشکهای ضدهوایی اس۳۰۰ و تسلیحات سنگین دیگر به ایران را امضا کرد. همه اینها باعث شد اولین محموله موشکی که شاید باید در همان سال 87 به ایران داده میشد، در سال 95 تحویل ایران داده شود؛ یعنی 9سال تاخیر. هرچند بعد از آن نیز ماجراها ادامه داشت و تحویل اس300 به صورت قطرهچکانی به کشور داده شد. روسیه در تحویل سوخو 30 نیز بازیهای مشابهی را درراستای امتیازگیری دراین زمینه انجام داد .
لوکاویل روسیه
اما بعد از برجام نیز روسها نشان دادند هرگز قرار نیست به خاطر ایران هزینه بدهند. نمونه بارز آن زمانی بود که شرکت لوکاویل روسیه همراستا با تحریمهای ترامپ، ایران را شگفتزده کرد و بهعنوان دومین شرکت بزرگ تولیدکننده نفت روسیه به جمع شرکتهایی پیوست که فعالیت خود را در ایران پس از خروج آمریکا از برجام متوقف کردهاند. شرکت لوکاویل روسیه در راستای توسعه میدان نفتی آب تیمور، در کنار مرسک دانمارک و شرکت نفتوگاز پرتامینای اندونزی، تفاهمنامهای برای همکاری در زمینه توسعه میدان نفتی آبتیمور امضا کرده بود.
امروز؛ بدعهدی در تحویل واکسن
امروز هم روسیه درباره واکسنهای اسپوتینک خود و ورودش به ایران مشکلات جدیدی آفریده است. نه از میزان تاثیرگذاریاش در ایران اطلاعی در دست است و نه از اینکه آیا عوارضی دارد یا نه. با این حال طبق توافق نیز عمل نکرده است. اما باز هم برخی همچنان از قراردادهای بلندمدت با روسیه سخن میگویند و اینکه میخواهند روی بلوک شرق یادگاری بنویسند. با تمامی این احوال رئیسجمهور ایران میگوید درباره واکسن فحشها را به آمریکا بدهید. اما الان که واکسنهای خریداری شده از روسیه به موقع به ایران نمیرسند.