بجای دولت به قيمت توهين پوتين!
آرمـان مـلي- اميد کاجيان: يک سفر، يک حاشيه و هزاران تحليل. داستان، داستان محمدباقر قاليباف است. با هزار اميد و آرزو به روسيه رفت تا پوتين را ببيند، اما نشد. رئيس مجلس که اين روزها نشان داده فعاليتهايش فراتر از جايگاه فعلي اوست و در اين راه درصدد است تاثيرگذاري خود را نه فقط در رخت رياست پارلمان، بلکه در ساير حوزهها نيز به رخ بکشد، اين بار ناکام ماند و به در بسته خورد.
ماجراي ديدار
ماجراي ديداري که قرار بود محمدباقر قاليباف با پوتين داشته باشد اين روزها در شبکههاي اجتماعي سروصداي زيادي به پا کرد. از چند روز قبل اين موضوع شبيه يک دستاورد عنوان ميشد مبنيبر اينکه در سفر سه روزهاي که قاليباف به روسيه خواهد داشت با ولاديمير پوتين رئيسجمهور روسيه ديدار ميکند و بناست در ديدار با او، مواضع صريح نظام درخصوص برجام، تعاملات اقتصادي با روسيه، فروش نفت و... مطالب و پيامي به رئيسجمهور روسيه تقديم بشود. اما ناگهان وضعيت تغيير کرد. ديداري صورت نگرفت. برخي رسانهها براين ادعا اشاره داشتند که پوتين، قاليباف را براي ديدار نپذيرفته است، اگرچه روايتهاي داخلي اين است که چون قاليباف پروتکلهاي بهداشتي پوتين را نپذيرفته اين اتفاق افتاده است. البته آنچه مسلم است اينکه ديدار با رئيسجمهور روسيه در دستور کار و در حال برنامهريزي بوده است، اما ملاقات با پوتين در روسيه پروتکلهاي ويژهاي دارد که حالا ميگويند قاليباف چون پروتکلهاي بهداشتي ديدار با پوتين را قبول نکرده چنين شده. پوتين براي دريافت پيام رهبري، نماينده ويژه معرفي کرد و پيامي که رئيس مجلس در اين سفر حامل آن است در ديدار با نماينده معرفي شده توسط پوتين طرح ميشود.
چند سوال
اما اين اتفاقات از چند حيث قابل بررسي است، چرا که پيشتر اعلام شده بود قاليباف براي رعايت پروتکلهاي بهداشتي ديدار با پوتين قبول کرده که در تهران و فرودگاه روسيه تست کرونا بدهد. اکنون اين تناقض جاي سوال دارد. اينکه اولا اگر قاليباف پيشتر تست کرونا را پذيرفته، ادعاي نپذيرفتن اين پروتکلها چيست؟ و اگر نپذيرفته هم اين سوال مطرح است که چگونه از ديدارش با پوتين سخن گفته ميشد و مگر ميشود او از ابتدا در مورد پروتکلهاي بهداشتي مد نظر پوتين خبر نداشته باشد، اما قبلتر خبر و گفتوگوي او با پوتين رسانهاي بشود؟
دولت کجاست؟
نکته جالب توجه اين است که در اين سفر بازهم مقامي که به نظر نميآيد با امور اجرايي ارتباطي داشته باشد و خواستار ديدار با پوتين باشند. اين بار هم جايگاه وزارت خارجه و دولت عملا با اين اتفاق روشن شد. در اين مورد ديپلماسي، رئيس مجلس، پارلمان را رها کرد و به فکر ديدار و انتقال پيام به پوتين بود؛ همانطور که پيشتر نيز از اين اتفاقات افتاده بود. درست مثل سفري که علياکبر ولايتي به مسکو و ديدار با پوتين داشت. البته چون در آن زمان هنوز سروکله کرونا پيدا نشده بود او موفق به اين گفتوگو و انتقال پيام شد. آن موقع هم ولايتي علاوه بر پيام رهبري، پيام رئيسجمهور را نيز به او رساند. سوال اين است که چرا بايد او پيام حسن روحاني را به پوتين برساند؟ پيشتر از اينها البته اتفاقات مشابه ديگري هم رخ داده است. اتفاقاتي که دولت در آن هيچکاره بوده است. مثل سفري که بشازر اسد داشضت که منجر به استعفاي موقت ظريف وزير خارجه در آن برهه شد. موضوعاتي که پيش از تبليغاتي بودن يا نبودن سفر قاليباف به روسيه بازهم جايگاه حقيقي دولت را که در عرصه سياست خارجه ايران دارد، با پرسش مواجه ميسازد.
به نفع يا به ضرر قاليباف؟
قاليباف در اين مدت به عنوان کانديداي احتمالي رياستجمهوري بارها عرضاندام کرده و البته حتي در نقش رياست مجلس هم ديدارهايي را در قالب سفرهاي استاني يا بازديد از مناطق محروم و... در دستور کار قرار داده و بعد هم برخي اوقات نقش اپوزيسيون دولت را ايفا کرده و حالا هم با اصلاح قانون انتخابات رياستجمهوري گويي خيالشان راحت است که براي نامزد شدن در 1400 نيازي به استعفا ندارد. اما شايد به ديپلماسي با پوتين و نوع پيامي که قرار بود انتقال دهد به چشم يک برگ برنده نگاه ميکرد؛ برگ برندهاي که البته اين بار ظاهرا تحقق نيافت. اما اين ماجرا چه تاثيري در موقعيت قاليباف خواهد داشت. ازسويي غيبت حسن روحاني يا تيم دولت در اين ماجرا چه معنايي ميدهد؟
هميشه خواهان ديدار و گفتوگو بودند
جلال جلاليزاده نماينده سابق مجلس در اين باره به «آرمان ملي» ميگويد: سفر قاليباف به روسيه نکاتي را آشکار کرده است. اما آن چيزي که در عمل پوتين رخ داده را بايد توهين دانست. قاليباف ظاهرا خواست يادآور نامه امام به گورباچف باشد اما عدمپذيرش او قطعا يک نوع بياحترامي است. وي ادامه داد: در اين رابطه بايد گفت نه ترامپ و نه هيچ رئيسجمهور ديگر آمريکا در چنين مواقعي دست به چنين کاري نميزدند و حتي ديدهايم چه در زمان احمدينژاد و چه در زمان حسن روحاني و چه در زمان خاتمي، در سازمان ملل روسايجمهوري آمريکا اعلام آمادگي ميکردند که حاضرند با رئيسجمهور ايران ديدار و گفتوگو کنند. حتي دونالد ترامپ چندين بار براي ديدن و گفتوگو با حسن روحاني در سازمان ملل ابراز آمادگي کرده و ازآن استقبال ميکرده است. به ياد داريم که روسايجمهور فرانسه و انگليس نيز ميخواستند در همانجا ترتيب اين گفتوگو را بدهند. حال آنکه رئيسجمهور يک کشوري که دوست خود ميپنداشتيم اينچنين رفتار کند. وي ادامه ميدهد: قطعا در اين سفر شايد ميخواستند بهره تبليغاتي هم ببرند. از سويي بايد تلنگري براي مسئولان باشد که آمريکا چنين رفتاري را تا به حال مرتکب نشده است؛ اما دوستشان روسيه چنين کرده است. سوال اين است که آيا واقعا روسايجمهور آمريکا؛ چه ترامپ، چه بايدن براي ديدار با مقامات کشورمان موضوع رعايت پروتکلهاي بهداشتي را بدين شکل که پوتين پيش کشيده مطرح ميکردند، قطعا پاسخ منفي است.
