کوليک نوزادان؛ از پايه تا درمان
اگر يک شيرخوار سالم که کمتر از چهارماه سن دارد، براي مدتي نسبتا طولاني درگير حملات بيقراري و گريههاي طولاني باشد، ممکن است به کوليک مبتلا شده باشد. کوليکي که خوشخيم است براي مدتي خانواده را مضطرب و خسته ميکند. محققان در مقالهاي ويژگيهاي کوليک و مداخلات درماني مرتبط با آن را بررسي کردهاند. در صورتي که يک شيرخوار کاملا سالم با سن بين دو هفته تا چهارماه به مدت بيش از سه هفته، هر هفته حداقل سه بار دچار حملات بيقراري، غرغر يا گريه به مدت بيشتر يا مساوي سه ساعت در روز شود، شيرخوار مزبور مبتلا به کوليک شناخته ميشود. محققان در مطالعهاي مروري، کوليک شيرخوارگي را از پايه تا درمان بررسي کردهاند. در اين پژوهش آمده است: «طبق يک بررسي سيستماتيک که در سال 2015 انجام گرفت، شيوع کوليک نوزادان بين سه تا 73 درصد متغير بود و بهطور کلي حدود 20 درصد گزارش شد. با اينکه ماهيت کوليک خوشخيم و خودمحدود است و شيرخواران مبتلا از هر لحاظ کاملا سلامت بوده و تغذيه مناسبي دارند، اين وضعيت عامل ايجاد اضطراب و خستگي شديد خانوادهها در ماههاي اول تولد است؛ بنابراين تشخيص و درمان آن همواره حائز اهميت است.» در بخش ديگري از اين مقاله بيان شده است: «از جمله تاثيرات ديررس کوليک شيرخوارگي ميتوان به آثار رفتاري آن اشاره کرد. بهطور مثال محققان نشان دادهاند که کودکان چهار سالهاي که تا سه ماهگي دچار کوليک بودهاند، نسبت به ساير کودکان همسن خود به لحاظ عاطفي آسيبپذيرتر هستند.» نويسندگان اين مقاله در بخش ديگري از اين پژوهش ميگويند: «در راستاي مطرح شدن وجود احتمالي ارتباط بين ميکروبهاي روده و التهاب در کوليک شيرخوارگي، نقشمحور مغزي - رودهاي ميکروبي در ايجاد علائم و نشانههاي کوليک، مدنظر محققان قرار گرفت. اين موضوع، مفهومي شگفتانگيز است که امروزه براي اثبات آن هنوز شواهد اندکي در دسترس است و در اين زمينه همچنان نياز به تحقيقات و مطالعات بيشتري است.» در اين مقاله آمده است: «جهت تشخيص کوليک شيرخوارگي طبق آنچه گفته شده است، در صورتيکه در معاينه شيرخوار هيچگونه علامت خطر يا نکته مشکوکي يافت نشود، ميتوان علائم و نشانههاي شيرخوار را مبتلا به کوليک دانست و در اين صورت گام اول براي درمان شيرخوار، اطمينان بخشي و ارائه توضيحات لازم به والدين است. در هر صورت، حمايت از والدين شيرخوار طي اين دوران پراضطراب و خستهکننده مهمترين اقدام درماني در سير درمان کوليک شيرخوارگي است.»
نقش شيرخشک بر کودک کوليکي
پژوهشگران در بخش ديگري از اين مقاله به بررسي مداخلات درماني موثر براي بهبود کوليک نوزادان پرداختهاند. بر اساس آن چه در مطالعات مختلف آمده است، اين مساله که آيا پروتئين شيرگاو مترشحه در شير مادر ميتواند منجر به علائم کوليک شيرخوارگي شود، مسالهاي است که همچنان مورد ظن و ترديد باقي مانده است. برخي مطالعات، رفع علائم کوليک شيرخوارگي را در شيرخواراني که مادرانشان تحت رژيم محدوديت لاکتوز قرار گرفتهاند و شروع مجدد علائم را با ترک رژيم گزارش کردهاند. در مقابل، در مطالعات ديگري هيچگونه ارتباط معنيداري بين محدوديت لاکتوز و رفع علائم کوليک مطرح نشده است. در اين مقاله آمده است: «نتايج حاصل از برخي مطالعات، نشان دادهاند که استفاده از شيرخشکهاي تقريبا يا کاملا هيدروليزه بر کاهش مدت گريه شيرخواران کوليکي موثر بوده است. بهطور کلي از مجموعه نتايج حاصل از مطالعات فعلي چنين استنتاج ميشود که استفاده از شيرخشک هيدروليزه بر بهبود علائم کوليک شيرخوارگي موثر است.» در ادامه به مداخلات رفتاري و لزوم آموزش والدين و اطمينانبخشي به آنها اشاره شده است. در اين پژوهش بيان شده است: «در يک مطالعه مروري گزارش شده است که تاثير مداخلات رفتاري مانند قنداق کردن، تکان دادن، در آغوش گرفتن، مکيدن پستانک، سروصدا و تنها گذاشتن شيرخوار در کنترل گريه محدود است، اما ماساژ و استيوپاتي (نوعي ماساژ) باعث محدود کردن و کنترل گريه ميشود.» در بخشهاي پاياني اين مقاله به تاثير طب مکمل و طب انعکاسي و همچنين مداخلات دارويي پرداخته شده و آمده است: «در مجموع، با توجه به بررسيهايي که تاکنون انجام شده، متناقض بودن نتايج مطالعات و کم بودن شواهد، فعلا استفاده از درمانهاي دارويي جهت درمان کوليک توصيه نميشود.» نويسندگان اين مقاله که در اولين شماره سيامين دوره مجله علوم پزشکي دانشگاه آزاد اسلامي منتشر شده است، هاله مسعودي، سياوش رحيمي و گلوش توکليان از دانشگاه علوم پزشکي مازندران و سارا احمدي بادي، شهربانو کشاورز عزيزي رفتار و سيد داور سيادت از انستيتو پاستور ايران هستند.
