جذب تركيه براي طرد ايران!
آرمان ملي: در حالي که تنشها بين ايران و آمريکا افزايش مييابد و هر دو همزمان مشغول مبارزه با شيوع کرونا ويروس هستند، گزارشها حاکي از آن است که مقامات آمريکايي بين دو گزينه اقدام تلافيجويانه مستقيم عليه ايران و مجازاتهاي محدودتر مردد هستند. با اين حال يک استراتژي سوم وجود دارد که بخشهايي از دولت آمريکا براي دو سال در حال کار روي آن هستند، اين استراتژي ضمن انداختن توپ جنگ به زمين ايران از خطرات موجود براي واشنگتن هم ميکاهد. اين طرح چيزي نيست جز تحريک و حمايت از ترکيه براي مقابله با ايران بهخصوص در شمال خاورميانه! چنين مشارکتي ممکن است براي خيليها در آمريکا غيرقابل تصور به نظر برسد. اجماع قابلتوجهاي بين کنگره و کارشناسان سياست خارجي وجود دارد مبني بر اينکه آمريکا و ترکيه گرچه متحد هستند، اما اين روزها اشتراکات سياسي و ارزشي بسيار کمي با هم دارند. با اين حال دولت ترامپ بدونتوجه به اين مسائل به طور جدي به دنبال احياي روابط با ترکيه است. با اين حال بايد تحليلها جدي گرفته شوند.
ايران؛ اولويت هميشگي ترامپ
تمايل به اولويت قرار دادن ايران بهعنوان بخشي از رويکرد خاورميانهاي ترامپ، حداقل در برخي اظهارات دولت او مشهود است. جان بولتون، مشاور امنيت ملي، در سپتامبر 2018 اعلام کرد: تا زماني که ايران و گروههاي شبهنظامياش در منطقه فعال باشند ما آنجا را ترک نخواهيم کرد. اين شرايط البته در 2 ژانويه سال 2020 تغيير کرد. حمله هواپيماهاي بدونسرنشين آمريکا که منجر به شهادت سردار قاسم سليماني، فرمانده نيروي قدس و معمار اصلي استراتژي منطقهاي ايران به همراه اعضاي ارشد نيروهاي بسيج مردمي عراق، شد، انتظارات در واشنگتن و تهران را تغيير داد. اين حمله نشان داد ترامپ مايل به برخورد مستقيم با ايران براي عقب زدن آن هم هست. با وجود ترور سردار سليماني اما رويکرد ايران تغيير نکرد و ما در ماه مارس شاهد انجام يکسري عمليات عليه نيروهاي آمريکايي در عراق بوديم، اکنون دولت ترامپ درصدد است تا چگونگي پاسخ متناسب به اين حملات را تعيين کند.
معضل خروج از سوريه
خروج آمريكا از سوريه در اكتبر 2019 به نظر ميرسد بر توان نظامي ايران و متحدانش بيفزايد. در بهترين حالت، اين اقدام نشان دهنده کاهش اشتهاي سياسي براي تعهد نظامي آمريکا در خاورميانه بود و در بدترين حالت هم نشان از کاهش همکاري با نيروهاي دموکراتيک سوريه (SDF) داشت. با اين وجود تصميم براي کاهش حضور نظامي آمريکا در سوريه، صرفاً پايان دادن به يک مأموريت ضد تروريستي بيپايان عليه يک دشمن شکست خورده نبود. اين تصميم زمينه را براي دستيابي به رويکرد جديد در مقابل ايران فراهم ميکند. رويکرد سرسختانهتر مثل ترور سليماني يا تحريک ترکيه براي مقابله با تهران ميتواند نشانهاي از روشي جديد براي مقابله با جمهوري اسلامي در منطقه باشد. خنثي کردن سياستهاي نفوذ ايران در دوران اوباما مستلزم کاهش همکاري آمريکا با نيرويي بود که يا مايل به ايستادن در مقابل پروژه امپراتوري ايران نبود، بنابراين رها کردن کردها و تکيه به ديگر گروهها نخستين اقدامي بود که ميشد در راستاي مقابله با ايران به کار گرفت. منتقدان دولت ترامپ در داخل و خارج ادعا ميکنند که آمريکا به جاي اينکه بر کردها تمرکز کرده و به داعش توجه کند، بايد با ترکيه همکاري ميکرد تا مقابل نفوذ منطقهاي ايران بايستد. جفري در دسامبر 2018 گفت: ما ميخواهيم با ترکيه همکاري کنيم. يک سال بعد، تصميم خروج ترامپ به آمريکا فرصتي براي پيگيري چنين همکاريهايي داد. حتي وقتي اشتياق در دولت ترامپ براي ايجاد يک استراتژي مشترک ضد ايراني با ترکيه در حال ايجاد بود، به هيچ وجه مشخص نبود که آيا آنکارا توان ايستادگي در مقابل نفوذ ايران را دارد يا خير. به نظر ميرسد اردوغان نه توانايي نظامي و نه اصلا علاقهاي به استراتژي مهار منطقهاي عليه ايران دارد. اين نيز در ماههاي اخير تغيير کرده است.
