خسارت سالانه 14میلیونی آلودگی هوا به هر خانواده ایرانی
يک مفهوم بايد در جامعه جا بيفتد که «خودرو داشتن بهمعني استفاده روزمره از آن نيست.» مگر وقتي شما يک کالا ميخريد هر روز از آن استفاده ميکنيد؟ اين فرهنگ خودبهخود نيز در مردم ايجاد نميشود، بلکه بايد سياستگذاريهاي لازم اعمال شود.
عامل مهم ترافيک و آلودگي در تهران
اين کارشناس حوزه آلودگي هوا با اشاره به ضرورت اصلاح برخي سياستهاي کلان کشور در حوزه انرژي، تصريح ميکند که در همه جاي دنيا خودرو ارزان است اما استفاده از آن گران، چون عواملي مانند قيمت سوخت، عوارض، ماليات و... باعث شده مردم تا حد امکان از استفاده از خودرو شخصي پرهيز کنند، اما متاسفانه در ايران دقيقا برعکس است. خودرو بسيار گران و استفاده از آن خيلي ارزان است و در نتيجه در اين شرايط صاحب خودرو دوست دارد هرروز از خودرويي که با صرف هزينه زياد خريده است؛ استفاده کند. همين موضوع باعث شده امروزه معضل ترافيک و آلودگي هوا در شهرهايمان ايجاد شود. برخي ميگويند تهران ظرفيت اين همه خودرو را ندارد، اما اينگونه نيست، صحيحتر بگوييم: «تهران ظرفيت استفاده روزمره از اين همه خودرو را ندارد.» به گفته اشجعي ايران به لحاظ سرانه خودرو به نسبت جمعيت، در رتبه هفتادويکم دينا قرار دارد. در تهران نيز حدود چهار خودرو به ازاي 10نفر وجود دارد، درحاليکه اين عدد براي شهرهايي مثل توکيو، لسآنجلس، وين و... دوبرابر است. آيا اين شهرها هم مثل تهران مشکل ترافيک و آلودگي هوا دارند؟ خير. البته قطعا ساختار شهري نيز در وضعيت کيفيت هواي شهرها موثر است اما مهمتر از آن فرهنگ استفاده از خودروست که تاکنون براي اصلاح آن در ايران اقدام جدي صورت نگرفته است. دبير کميته فني صدور مجوزهاي خودرويي در ادامه با اشاره به خسارت مالي ناشي از آلودگي هوا ميگويد: بنا به گزارش بانک جهاني، آلودگي هوا سالانه 2.6ميليارد دلار به تهرانيها خسارت وارد ميکند. سرانه اين عدد، حدود 300 دلار براي هر نفر در سال است. به عبارت سادهتر، به يک خانواده تهراني چهار نفره سالي 1200دلار معادل حدود 14ميليون تومان ضرر ناشي از آلودگي هوا وارد ميشود. اين خانواده اگر از ناوگان عمومي استفاده و از کاتاليست خودرو خود مراقبت کند، هزينه کمتري خواهد پرداخت. وي تاکيد دارد که بيشتر شهرهاي کشور بهويژه تهران با کمبود ناوگان عمومي مواجه هستند، بنابراين در کنار فرهنگسازي براي کاهش استفاده از خودروهاي شخصي، نبايد از زيرساختها غفلت کنيم.اين کارشناس مکانيک در پاسخ به پرسشي در مورد وضعيت خودروهاي ايران به لحاظ استانداردهاي آلايندگي با بيان اينکه در مورد آلايندگي خودروهاي داخلي نميتوان با قاطعيت نظر داد، ميگويد: آلايندگي فقط به تکنولوژي خودرو بستگي ندارد و عوامل متعددي درگيرند. کيفيت سوخت، شرايط محلي، ارتفاع از سطح دريا، الگوي رانندگي، وضعيت توپوگرافيک شهر و... بر آلايندگي يک خودرو موثرند و ممکن است در مردودي يا قبولي خودرو در آزمونها تاثيرگذار باشند. اشجعي با اشاره به اينکه از 85 استاندارد مربوط به خودروها مسئوليت نظارت بر يک استاندارد که آلايندگي خودرو است؛ برعهده سازمان حفاظت محيط زيست قرار دارد، اينطور ادامه ميدهد که سازمان بهطور دائم نسبت به پايش آلايندگي خودروهاي توليدي از طريق انجام آزمونهاي مختلف اقدام ميکند که خوشبختانه طي يکسال اخير اين نظارتها بسيار دقيقتر و شفافتر شده است، اما بايد به يک نکته توجه کنيم که هرچقدر نظارت بر توليدات را افزايش دهيم؛ در نهايت خودروساز است که بايد با وجدان کار خود را انجام دهد و به سمت تقلب نرود. وي تصريح ميکند که براساس فرمول نمونهبرداري که در استاندارد وجود دارد، طي فرآيند نمونهبرداري، پنجدرصد ممکن است وجود اشکال در خط توليد علني شود و 95درصد احتمال دارد محصول معيوب، در فرآيند نظارتي مشخص نشود، پس نميتوان تضمين صددرصدي از عدم وجود عيب و نقص در محصولات توليدي داد و بهخاطر همين است که ميگويم در نهايت خودروساز است که بايد وجدان کاري داشته باشد.
تاريخچه روز جهاني بدون خودرو
دبير کميته فني صدور مجوزهاي خودرويي با اشاره به سابقه روز جهاني بدون خودرو ميگويد: اولين روز بدون خودرو در سال 1956 در دو کشور هلند و بلژيک برگزار شد. دوسال بعد در قسمتي از شهر نيويورک آمريکا نيز روز بدون خودرو به اجرا درآمد و در سال 1991 اولين کنفرانس شهرهاي بدون خودرو در اين شهر برگزار شد، اما اين مناسبت زماني صورت رسميتري گرفت که در سال 1992، براي اولين ايده «روز جهاني بدون خودرو» طي نشستي در شهر پاريس مورد بحث قرار گرفت و نهايتا در در سال 2000 توافقي بين کشورهاي عضو اتحاديه اروپا انجام شد تاهمه ساله در تاريخ 22 سپتامبر روز بدون خودرو در شهرهاي کشورهاي عضو برگزار شود. اين رويداد بعدها به ساير کشورهاي جهان نيز سرايت کرد.
از جريمه خودروها تا اهداي دوچرخه
به گفته اين کارشناس حوزه آلودگي هوا، دولتها و شهرداريها معمولا در روز جهاني بدون خودرو با برگزاري برنامههاي مختلف و اطلاعرساني عمومي سعي در گسترش فرهنگ استفاده از وسايل حملونقل پاک دارند، تا حدي که در برخي از شهرها ترددکنندگان با خودرو شخصي در سطح شهر در اين روز با جريمه مواجه ميشوند. در دنيا برنامههايي مانند اهداي دوچرخه، رايگانکردن استفاده از ناوگان حملونقل عمومي، برگزاري برنامههاي پيادهروي، تور داخل شهري بدون خودرو، اسقاط نمادين خودروها در معرض ديد عموم و... انجام ميشود که موجب ترغيب شهروندان براي مشارکت در برگزاري اين روز ميشود. در ايران نيز تعدادي از شهرهاي بزرگ براي روز بدون خودرو برنامههايي دارند که جاي تقويت دارد. بهطور معمول برگزاري چنين رويدادهايي در سطح شهر بر عهده شهرداريهاست، اما نهادهاي مربوطه نيز ميبايست حمايتهاي لازم را داشته باشند.
