گوترش و معادله جنگ – مذاکره
آنچه در شرایط کنونی از سوی ایالات متحده در حال مخابره است و جهان به نظاره آن نشسته‌اند، مواضع متناقضی است که روز به روز، سر و شکل آن تغییر می‌کند و یا ابهام را به دنیا تزریق می‌کند و یا اینکه یک آشوب جدید در حوزه سیاسی، اقتصادی و نظامی با مقیاس بین‌المللی را رقم می‌زند؛ به عنوان مثال بالا و پائین رفتن قیمت نفت در هفت ماه گذشته پس از اظهارات و اعلام مواضع ترامپ یکی از همین موارد است که لجستیک و حتی هزینه حمل و نقل نفت را بالا برده و این تازه در خوشبینانه‌ترین حالتی است که تنگه هرمز برای رفت و آمد آنها باز باشد یا امنیت داشته باشد. از سوی دیگر جابجایی تسلیحات، مهمات و ادوات نظامی توسط ایالات متحده طی ماه‌ها و به خصوص روز‌های گذشته نیز نگرانی‌هایی را نه تنها در منطقه، بلکه در تمام جهان به راه انداخته که کماکان نشان می‌دهد واشنگتن هنوز هم به جنگ علیه ایران فکر می‌کند.
مذاکره یا جنگ؟
این موضوع از این جهت اهمیت دارد که ترامپ و تیم او در شرایط کنونی همچنان در حال بازی با کلمات هستند که البته این روند در گذشته مکرراً دیده شده، اما حالا به جایی رسیده که دو گزینه در فضای سیاست و رسانه و افکار عمومی نمایان می‌شود که یک سوی آن «جنگ» و سوی دیگر «مذاکره و گفت‌و‌گو» قرار دارد. در باب مذاکره باید توجه داشت که ایران همچنان باب مذاکره را فی‌نفسه و حتی در عمل باز گذاشته و بر آن تاکید دوچندان دارد.
در این میان سید عباس عراقچی، وزیر خارجه کشورمان در مطلبی در صفحه شخصی خود در اینستاگرام نوشت: «روز یکشنبه (۱۲ مهر ۱۴۰۵) در جمع سفرا و رؤسای نمایندگی‌های دیپلماتیک و دفاتر سازمان‌های بین‌المللی مقیم تهران، در خصوص تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی، مواضع جمهوری اسلامی ایران را بیان کردم. در شرایط حساس کنونی، تداوم رایزنی‌های دیپلماتیک و گفت‌و‌گو با نمایندگان کشورها، برای تبیین مواضع و دیدگاه‌های کشورمان و انتقال دقیق واقعیت‌های موجود، اهمیت ویژه‌ای دارد». او تأکید کرد که «دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران با اتکا به اصول، منافع و مصالح ملی، مسیر خود را با جدیت دنبال می‌کند و در این مسیر، از همه ظرفیت‌های دیپلماتیک برای تأمین منافع ملی و تقویت جایگاه و امنیت ایران عزیز استفاده خواهیم کرد». به موازات این مواضع عراقچی، باید توجه شود که سخنان کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین الملل وزارت خارجه نیز حائز اهمیت بود. او در جمع خبرنگاران اعلام کرد «پیشنهادی که وزیر امور خارجه در نیویورک تشریح کردند، همان طرح ۷ روزه جمهوری اسلامی ایران است. آمریکایی‌ها نیز از طریق واسطه‌ها نظرات خود را درباره این پیشنهاد ارائه کرده‌اند که این نظرات در داخل کشور و در مسیر و کانال مربوط در حال بررسی است». او همچنین گفت که «هر زمان نظرات نهایی جمهوری اسلامی ایران آماده شود، از طریق مقتضی اقدام خواهد شد و همزمان جمهوری اسلامی ایران آمادگی‌های لازم را برای هر سناریوی دیگری نیز کسب می‌کند». برآیند سخنان عراقچی و غریب‌آبادی به وضوح نشان می‌دهد که تهران بر هر دو گزینه جنگ و مذاکره نگاه خاص خود را دنبال می‌کند؛ به عبارتی دیگر ایران با اعلام چنین مواضعی به جامعه ملل می‌گوید که ما برای مذاکره بر اساس منافع ملی و طبق طرح ارائه شده در نیویورک آماده هستیم و همزمان نیز برای ورود به هرگونه درگیری که از سوی ایالات متحده به همراه اسرائیل و سایر شرکای آن در ناتو آغاز شود، آماده هستیم و پاسخ خواهیم داد.
گوترش در اسلام‌آباد
آنچه در این فضا بخ عنوان یک تحریک دیپلماتیک، مهم قلمداد می‌شود، موضوع سفر دبیکل سازمان ملل به پاکستان است. استفان دوجاریک، سخنگوی آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد اعلام کرده که سفر گوترش به پاکستان که از امروز (سه‌شنبه) آغاز می‌شود، در کنار دیگر موضوعات، به تلاش‌های دیپلماتیک اسلام‌آباد و اقدامات آن برای میانجی‌گری میان آمریکا و ایران اختصاص خواهد داشت. دوجاریک در گفت‌وگویی اختصاصی با خبرگزاری رسمی پاکستان اظهار کرد که دبیرکل سازمان ملل طی سال‌های گذشته شاهد نقش پاکستان در کمک به حل اختلافات میان طرف‌های درگیر بوده و نیرو‌های پاکستانی نیز در مأموریت‌های سازمان ملل مشارکت داشته‌اند و این در حالیست که اسلام‌آباد از ظرفیت‌های دیپلماتیک و تلاش‌های میانجی‌گرانه خود برای نزدیک کردن دیدگاه‌های طرف‌ها در زمان‌هایی که بیش از هر زمان دیگری به گفت‌و‌گو نیاز بوده، استفاده کرده است. وی همچنین گفت که گوترش همواره از تلاش‌های گسترده دیپلماتیک پاکستان درباره درگیری‌های خاورمیانه استقبال کرده است؛ چراکه تلاش‌های آنها در نهایت به امضای یک یادداشت تفاهم و برقراری آتش‌بس منجر شد. بر اساس این گزارش، دبیرکل سازمان ملل در سفر خود که تا پنج‌شنبه هفته جاری ادامه خواهد داشت، در اسلام‌آباد با مقام‌های ارشد دولت پاکستان، از جمله محمد شهباز شریف، نخست‌وزیر، محمد اسحاق دار، معاون نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه و آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان دیدار می‌کند. بر این اساس و با توجه به اینکه گوترش آخرین‌بار در سال ۲۰۲۲ به پاکستان سفر کرده، و با عنایت به شرایط کنونی منطقه، ممکن است او بتواند در این راستا روند مذاکره را برجسته‌تر کند.
