دانــستنی‌هـــا

ویتامینی که روند پیری را کند می‌کند
محققان بر این باورند که ویتامین D می‌تواند زمینه کاهش روند پیری را ایجاد و از ابتلا به بیماری پیشگیری کند. انسان‌ها عمدتا ویتامین D بدن‌شان را از نورخورشید دریافت می‌کنند. زمانیکه پوست در مقابل اشعه ماورابنفش قرار می‌گیرد بدن ویتامین D تولید می‌کند. این ویتامین برای افزایش جذب کلسیم استفاده شده و به رشد سلول‌ها و استخوان‌ها و بهبود عملکرد سیستم ایمنی بدن منجر می‌شود. یک مطالعه جدید نشان می‌دهد افراد مسنی که ویتامین D بیشتری در مغز خود دارند، ممکن است از نظر ذهنی تیزتر بمانند. کارشناسان تاکید کردند که این مطالعه ثابت نمی‌کند که ویتامین D به‌خودی خود در برابر زوال‌عقل محافظت می‌کند. از این‌رو هیچکس نباید براساس یافته‌ها شروع به مصرف مکمل‌ها کند. چراکه ویتامین D بیش از حد می‌تواند مضر باشد. «سارا بوث»، محقق ارشد از دانشگاه تافتس در بوستون، گفت: «ما هیچ مدرکی مبنی بر اینکه مصرف بیش از مقدار توصیه شده ویتامین D برای مغز بهتر است، نداریم.» ویتامین D نقش مهمی‌ مانند حفظ سلامت استخوان‌ها و ماهیچه‌ها و همچنین حمایت از دفاع ایمنی دارد. اما اینکه آیا به محافظت از مغز افراد مسن کمک می‌کند، مشخص نیست. برخی از مطالعات ارتباط بین سطوح پایین ویتامین D در خون و خطر بالاتر زوال عقل در افراد مسن را یافته‌اند. در همین حال، چند کارآزمایی اثرات مکمل‌های ویتامین D را بر حافظه و تفکر افراد مسن آزمایش کرده‌اند؛ و تاکنون هیچ مدرک روشنی مبنی بر مزایا وجود ندارد. محققان این مطالعه، بافت مغزی کالبد شکافی شده را از افراد مسن که قبل از مرگشان در پروژه حافظه عجله و پیری شرکت کرده بودند، مورد مطالعه قرار دادند. این پروژه که در دهه ۱۹۹۰ آغاز شد، یک مطالعه طولانی مدت است که به‌دنبال درک بهتر پیری طبیعی و غیرطبیعی مغز است. شرکت‌کنندگان سالانه تحت آزمایش‌های شناختی قرار گرفته و رضایت دادند که بافت مغزشان برای مطالعه پس از مرگ اهدا شود. تیم بوث بافت مغز ۲۹۰ شرکت‌کننده در مطالعه را که میانگین سنی آنها در زمان مرگ ۹۲ سال بود، تجزیه و تحلیل کردند. مشخص شد که ویتامین D در واقع در تمام نواحی مغزی که محققان آنالیز کردند وجود دارد از جمله در دو ناحیه که ناهنجاری‌های مرتبط با آلزایمر در آنجا آشکار می‌شوند؛ و به‌طورکلی، افراد مسن‌تری که مغزشان دارای مقادیر بیشتری ویتامین D بود، معمولا در تست‌های شناختی این مطالعه عملکرد بهتری داشتند. به ازای هر دو برابرشدن غلظت ویتامین D، شرکت‌کنندگان ۲۵ تا ۳۳ درصد کمتر احتمال داشت که در آخرین ویزیت از مطالعه دچار زوال عقل یا اختلال شناختی خفیف شده باشند. بوث بیان داشت: «یک احتمال این است که تغذیه خوب، از جمله ویتامین D کافی، به بافر مغز در برابر تغییرات پاتولوژیک که زوال عقل را نشان می‌دهد، کمک می‌کند.» درواقع، محققان این نظریه را مطرح می‌کنند که عوامل محیطی مختلف از جمله آموزش، ورزش و تحریک ذهنی ممکن است به افراد مسن کمک کند تا عملکردشناختی خود را برای مدت طولانی‌تری حفظ کنند، حتی زمانی که این تغییرات مغزی ایجاد می‌شود.

عوامل ژنتیکی فشارخون بالا
فشارخون بالا یک عامل خطر عمده قابل اصلاح برای بیماری‌های کلیوی، عروق مغزی و قلبی‌وعروقی است. پاتوفیزیولوژی فشارخون بالا که با عنوان فشارخون بالا نیز شناخته می‌شود، پیچیده بوده و به موجب آن عوامل ژنتیکی و محیطی با چندین مسیر و مکانیسم فیزیولوژیکی برای تولید یک فنوتیپ قابل مشاهده در تعامل هستند. مطالعات اپیدمیولوژیک درک ما را از عوامل محیطی موثر بر فشارخون بالا، به‌ویژه نقش رژیم غذایی و ورزش، بهبود بخشیده است. با این حال، نقش ژنتیک در زمینه فشارخون بالا یک چالش برای تعیین بوده است. مطالعات مربوط به داده‌های فشارخون به‌طور سیستماتیک نشان داده است که ابتلا به فشارخون بالاتر در پدربزرگ و مادربزرگ و والدین با خطر بروز همان وضعیت در نسل سوم مرتبط است. این امر به‌ویژه زمانی صادق است که سابقه خانوادگی فشارخون بالا قبل از سن ۵۵ سالگی ثبت شده باشد. این موضوع نشان‌دهنده قوی‌ترین عامل خطر از طریق پتانسیل در نسل بعدی است. این اثر مستقل از طیفی از عوامل محیطی اندازه‌گیری شده که بر خطر فشارخون بالا تأثیر می‌گذارند رخ می‌دهد که شامل مصرف سدیم و سطح فعالیت بدنی است. یافته‌های مطالعات روی دوقلو‌ها و خانواده نشان داده است که فشارخون یک ویژگی ارثی است. بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از تغییر در این پارامتر با وراثت‌پذیری مرتبط است. به‌دنبال پیشرفت در ژنومیک، نظر گسترده‌تر این است که فشارخون بالا یک ویژگی پیچیده با پایه چند ژنی است. علاوه بر این، تأثیرات محیطی نیز احتمالا بر تغییرات ژنتیکی تأثیر می‌گذارد که می‌تواند در بین نسل‌ها منتقل شود. مطالعات ارتباط ژنومی‌(GWAS) برای تعیین انواع ژنتیکی رایج استفاده شده است. تحقیقات نشان می‌دهد که بیماری‌های پیچیده انسانی با اهمیت عمده سلامت عمومی‌مرتبط است. فشارخون بالا از جمله بیماری عروق کرونر، بیماری کرون، آرتریت روماتوئید، دیابت نوع I و II، و اختلال دوقطبی ارتباط دارد. شروع زودرس یک عارضه به جای اینکه ناشی از عوامل محیطی و سبک زندگی باشد، یک پیامد ژنتیکی در نظر گرفته می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که فشارخون زودرس که قبل از سن ۵۵ سالگی رخ می‌دهد، یک پیش‌بینی کننده بزرگ برای خطر ابتلا به فشارخون بالا در نسل‌های بعدی است. پس از ۵۵ سالگی، فشارخون سیستولیک به‌طور معمول افزایش می‌یابد. در مقابل، فشارخون دیاستولیک کاهش می‌یابد، این روند به‌طور کلی به‌دلیل پیری عروق است که در اثر سفت‌شدن شریان‌ها ایجاد می‌شود. با تعیین انواع شناخته شده مرتبط با افزایش خطر فشارخون بالا و تعیین کمیت آن با استفاده از امتیاز خطر ژنتیکی، اطلاعات مربوط به حساسیت فردی را می‌توان تعیین کرد. علاوه بر این، این موضوع می‌تواند به درک مسیر‌های مسئول فشارخون بالا کمک کند. با درک این موضوع، پیشگیری موثرتری از فشارخون بالا و بیماری‌های قلبی‌وعروقی مرتبط می‌تواند براساس شناسایی افراد در معرض خطر قبل از ابتلا به فشارخون بالا و اجرای مداخلات سبک زندگی هدفمند، انجام شود.