پس از قطعنامه چه اتفاقی رخ میدهد؟
احتمالا در بازه زماني سپتامبر تا دسامبر شاهد تند شدن شيب بحران در روابط ايران و آژانس خواهيم بود اما اين حدس و گمان يک مفروضه دارد و آن ثابت ماندن تمامي متغيرها تا آن برهه زماني است. از جمله اينکه روابط تهران و آژانس در همين سطح فعلي باقي بماند. نه آمريکا و نه ايران تا به امروز حاضر نشدهاند مرگ برجام را اعلام کنند. اين يعني دوطرف هنوز تمايل به توافق دارند حتي اگر از شانس احياي برجام بهشدت کاسته شده باشد. گزارش اخير مدير کل آژانس نشان ميدهد که تهران در سه ماه گذشته نسبت به سه ماه پيش ازآن اورانيوم غني شده کمتري توليد کرده است. اگر چه ايران تلاش کرده است بهطور پيوسته بر ميزان ذخاير سوخت خود بيفزايد اما در عين حال تمايلي به افزايش تنش نيز ندارد. با اين همه اين نشانه بدون حصول توافق هستهاي نميتواند پايدار باشد و دير يا زود زمان بازي پر شدت آغاز ميشود. بايد توجه داشت که بحران اوکراين هم اقتصادهاي کشورهاي غربي را تحت تاثير قرار داده است و هم از اين قابليت برخوردار است که رژيمهاي بينالمللي بهويژه در حوزه منع گسترش سلاحهاي هستهاي را با تکانههايي مواجه کند. از همينرو اين ملاحظه بهطور جدي روي ميز مشاوران بايدن قرار دارد که نبايد سياست را در قبال تهران بهگونهاي تنظيم کنيم که شاهد سه بحران همزمان هستهاي در حوزه کره شمالي، اوکراين و ايران باشيم.
مشخصا نزديک شدن به نوامبر دو معناي ضمني را با خود بههمراه دارد. نخست کاهش شانس براي احياي برجام، دوم عدم تمايل بايدن براي افزايش تنش با تهران آن هم در زمانهاي که نياز مبرمي به کاهش تورم و کنترل قيمتها در بازار بنزين و انرژي براي پيروزي همحزبيهايش در انتخابات دارد. اين دغدغه زماني کاهش مييابد که بايدن بهتدريج از ميزان اثرگذاري صادرات نفت تهران بر بازارهاي جهاني بکاهد. احتمالا بخشي از اين دل نگراني پس از سفر رئيسجمهور آمريکا به عربستان در اواخر همين ماه رفع خواهد شد. واشنگتن و دولت بايدن حاضر نيستند تنش را تا ماه سپتامبر با تهران افزايش دهند. اگر در اين سه ماه باقيمانده توافق حاصل نشود، احتمالا در سپتامبر قطعنامه تندتري عليه تهران صادر خواهد شد. با اين همه ترديد دارم که آمريکا اين ماه را هم براي ارسال پرونده ايران به شوراي امنيت انتخاب کند زيرا هم جنگ اوکراين احتمالا تا آن زمان ادامه خواهد يافت و هم به زمان برگزاري انتخابات ميان دورهاي کنگره نزديک ميشويم. با اين همه قطعنامهها رويه حقوقي ايجاد ميکند و اسباب و مقدمات افزايش بحران را در نيمه دوم سال فراهم خواهد کرد. حال در چنين شرايطي غرب دو گزينه پيشرو خواهد داشت. ارسال مستقيم پرونده ايران از شوراي حکام به شوراي امنيت و يا استفاده از اسنپ بک که طبق ساز و کاري که در برجام براي آن در نظر گرفته شده است، احتمالا حدود دو ماه به طول خواهد انجاميد.
