اتکا به توان داخلی

وضعيت برجام به نحوي است که هر يک از طرفين اين توافق از ظن خود به آن مي‌نگرند. شايد بتوان گفت که درک متقابل و مشترکي براي احياي برجام وجود ندارد. از طرفي روس‌ها که به اذعان برخي تحليلگران به‌خاطر جنگ اوکراين رويکرد سازنده‌اي در قبال پرونده هسته‌اي ايران و رسيدن به توافق در وين نداشته‌اند اکنون از احياي برجام و رسيدن به توافق سخن مي‌گويند. هر چند که اگر نيک بنگريم روسيه بزرگ‌ترين رقيب صادرات نفت ايران است و قاعده اصولي مي‌گويد که نبايد موافق توافق باشد که بتواند نفت و گاز بيشتري به فروش برساند. اکنون که روسيه از فروش نفت و گاز خود در اروپا نيز تا حدود زيادي منع شده و محروم مي‌شود نياز دارد که ايران وارد آن بازار نشود. از طرفي تروئيکاي اروپايي نيز از دوستان صهيونيست‌ها و آمريکا هستند و ممکن است که با اعتماد به اينکه آمريکا مانع اصلي است و مذاکرات نيز با اين کشور صورت مي‌گيرد براي اينکه نزد جمهوري اسلامي نمايشي بدهند تعارفاتي مبني بر اينکه به برجام پايبند هستند و در پي احياي اين توافقند و حتي با آمريکا نيز براي بازگشت به توافق صحبت مي‌کنند، کرده باشند. ولي آنها دوستي خود با آمريکا و برخي کشورهاي منطقه را به ايران ترجيح نمي‌دهند. آنها به محض اشاره‌اي از جانب آمريکا در زماني که ايران را ترک کردند و طرح‌ها و سرمايه‌گذاري‌ها را تعطيل کرده و رفتند هنوز هم در همان شرايط هستند. آمريکا نيز که موضع بسيار روشن و آشکاري دارد و به نظر مي‌رسد که با برخي رويکردهاي ايران سازگاري ندارد. لذا با توجه به اتخاذ مواضعي که از سوي مقامات آمريکايي طي چند وقت اخير شاهد بوده‌ايم مي‌توان اينگونه گفت که آنها در عمل تمايلي به احياي برجام و رسيدن به توافق جديد ندارند و قصد برداشتن تحريم‌هاي عليه ايران را نيز ندارند. دولت‌هاي ايران نيز چندين بار کوشيدند که تحريم‌ها برداشته شود اما اين اتفاق به هر دليلي رخ نداد. لذا به نظر مي‌رسد که همان‌طور که برخي مقامات دورانديش کشورمان ابراز کرده‌اند ايران بايد در اين فکر باشد که با آنچه دارد و با تکيه بر توان داخلي به توليد بپردازد و تا آنجا که مي‌شود با دور زدن تحريم‌ها به صادرات محصولاتي که شامل تحريم هستند بپردازد. نکته مهم اينجاست که ايران همواره رويکرد سازنده‌اي نسبت به احياي برجام داشته و پيشنهادهاي خوبي هم در اين راستا مطرح کرده است اما طرف‌هاي غربي صرفا شعار احياي برجام را داده‌اند و در عرصه عمل صرفا اتلاف وقت کرده‌اند.