سهم ایران در اقتصاد طالبانی افغانستان!
آرمان ملی: طالبان در افغانستان مستقر شد و هر روز قوانین جدیدی در حوزههای مختلف وضع میکند که از آن جمله تصمیمات جدید در حوزه اقتصادی و مشخص نبودن تعهدات این کشور در قبال قراردادهای پیش از حضور طالبان است. بهطور طبیعی افغانستان مانند هر کشور دیگری مراوداتی با کشورهای همسایه از جمله ایران داشته و دارد.20 مــرداد بود که خبرگزاری دانشجو نوشت: «درصورت تداوم ناآرامیها در افغانستان و توقف صادرات ایران به این کشور، شوکی در حد ۸ درصد به صادرات غیرنفتی ایران وارد میکند.» بیشترین تجارت ایران با کشورهای همسایه عراق و افغانستان است. آنطور که پیشتر هم منتشر شده، حجم صادرات ایران به افغانستان دو میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار است که برنامهریزی برای سه میلیارد دلار انجام شده است.
۴۰ درصد واردات کشور افغانستان از طریق ایران صورت میگیرد، بهطوری که از هفت میلیارد دلار واردات افغانستان حدود دو میلیون و ۳۰۰ هزار دلار آن از طریق ایران انجام میشود. افغانستان یکی از شرکای تجاری ایران است که طبق آمار، تجارت ایران با اتحادیه اروپا، فقط ۲۶ درصد تجارت با افغانستان است. در پایان سال گذشته، میزان صادرات ایران به اتحادیه اروپا ۶۰۴ میلیون و ۶۶ هزار و ۸۸۴ دلار بوده در حالی که در همین دوره، آمار صادرات ایران به افغانستان دو میلیارد و ۳۰۸میلیون و ۴۰۱ هزار و ۲۵۹ دلار بوده است. ۷۳ درصد حجم تجارت ایران و افغانستان از طریق مرزهای دوغارون و ماهیرود و ۲۷ درصد آن از طریق مرز میلک انجام میشود. در سمت مقابل توسط افغانستانیها باید کالایی پذیرش شود تا خروجی کالا از ایران صورت گیرد.
نقش ایران در اقتصاد طالبانی افغانستان
دیروز سفیر اسبق افغانستان در کانادا تاکید کرد: «بهجـهت نزدیکی اعضای گـــروه طالبان به پاکستـــان و همـــچنین آمادگی چـــــین برای سرمایهگذاری در افغانستان، شاید نتوان امید چندانی به موفقیت پروژه بندر چابهار که در رقابت با بندر گوادر پاکستان قرار دارد، داشت.» برنا کریمی به خبر آنلاین گفت: « بندر چابهار مشکلات دیگری هم داشت که اجازه نداد این پروژه در زمان مقرر خود به نتیجه برسد. مثلا اینکه هندوستان نتوانست به تعهد خود در ساخت جاده ریلی و موارد دیگری که مستلزم سرمایهگذاری این کشور در منطقه بود، عمل کند. البته نقش آمریکا در همکاری با چین و پاکستان در به حاشیه راندن پروژه چابهار قابل کتمان نیست. بنابراین فکر نمیکنم با دولت فعلی افغانستان وضعیت همکاریهای مشترک ایران و هند و افغانستان در مرحله ای باشد که بتوانند در پروژه چابهار سرمایه گذاری کنند. خصوصا با کابینه طالبان که فکر نمی کنم این پروژه، هیچ جایگاهی در برنامههای اقتصادی آینده افغانستان داشته باشد.» زمانی که از او پرسیده شد همکاریهای ریلی میان ایران و هند و افغانستان هم کاملا ملغی می شود؟ گفت:«فکر نمیکنم کاملا ملغی شود اما احتمالا در اولویت کاری
دولت جدید افغانستان یعنی طالبان قرار ندارد.» کریمی توضیح داد: حجم تجارت سالیانه تهران و کابل در سیستم سابق افغانستان، بالغ بر۴ میلیارد دلار بود. کالاهای صادراتی ایران هم شامل نفت، مواد غذایی و پوشاک بود. این کالاها در زمانی به افغانستان صادر میشد که ایران تحت تحریم قرار داشت و این تحریمها در نفتی که از ایران به افغانستان صادر می شد نیز مورد اعمال قرار می گرفت. وی افزود:« متاسفانه به دلیل همین تحریمها، پولی که از کمکهای آمریکا و جامعه جهانی راهی افغانستان میشد برای خرید نفت ایران مورد استفاده قرار نمیگرفت. در مقابل نفت ایران در بازار آزاد افغانستان فروخته می شد. این نفت در رقابت با نفت تاجیکستان و روسیه و عراق قرار داشت و مردم افغانستان نیز از قِبل این رقابت به سودهایی میرسیدند. حالا جامعه جهانی از افغانستان خارج شده است و بازاری که در افغانستان شکلگرفته هم از هم پاشیده است اما رقابت نفت ایران با نفت کشورهای دیگر در بازارهای آزاد افغانستان همچنان پابرجاست که به اعتقاد بنده در اوضاع فعلی این رقابت شدت بیشتری پیدا کرده و مجددا بازار جدیدی برای رقابت نفت ایران و ترکمنستان و عراق شکل گرفته است. وی
خاظر نشان کرد: در بخش مواد خوراکی هم چین و پاکستان، در کنار ایران با هم رقابت خواهند کرد. اما قطعا تحتنفوذ پاکستان برخی از تعرفههای گمرکی بر کالاهای بعضی از کشورها اعمال میشود که شاید چندان به نفع ایران نباشد. میدانیم که جمهوری اسلامی ایران هم بیکار نمینشیند و به همین دلیل پیشبینی میکنم تجارت ۴ میلیارد دلاری ایران و افغانستان در نخستین سال رویکار آمدن طالبان کاهش پیدا کند اما با یک سیاست درست و منطقی از سوی ایران، این رقم در سالهای آتی به جایگاه پیشین خود بازمیگردد. البته اگر سیاست درستی در طرف افغانی وجود نداشته باشد ممکن است افغانستان هم تحت تحریم و بحران اقتصادی قرار گیرد که در اینصورت کلیه فعالیتهای تجاری و اقتصادی افغانستان با چالش جدی مواجه میشوند. همین حالا بانکها در افغانستان تعطیل و رکود اقتصادی بر کشور حاکم است و بهزودی داشتههای مالی مردم هم به اتمام میرسد و در این صورت این امکان وجود دارد که شرایط نامساعدی بر افغانستان حاکم شود.
