تفسیر حقوق بین‌الملل از رای‌های سفید

رای‌های سفید صندوق‌ها، که از سوی برخی رسانه‌ها با نام رای‌های باطله نام‌گذاری شده است، در نخستین ساعات اعلام پیروزی نامزد برتر در انتخابات ریاست‌جمهوری اردیبهشت 1400، با تحلیل‌های متفاوتی روبه‌رو بوده است. برخی آرای سفید صندوق‌ها را با دیدگاهی کاملا سیاسی، تحلیل کرده‌اند و مدعی شده‌اند این رای‌ها، واکنش بنیادین به ساختارهای سیاسی جامعه بوده است. حتی عنوان «رای‌های اعتراضی» به این دست آرا داده‌اند. عده‌ای نیز آرای سفید صندوق‌ها را‌، همسویی با جریان تحریم‌کننده انتخابات‌، درخارج تفسیر کرده‌اند. جریان‌هایی که معمولا در رسانه‌های وابسته به اسرائیل‌، عربستان، انگلیس و آمریکا علیه فعالیت‌های مدنی و توسعه‌ایی مردم ایران‌، فعالیت می‌کنند و به‌طور مستمر خبرها و تحلیل‌هایی منطبق با منافع کشورهای یاد شده تولید می‌کنند و در این رسانه ها باز‌نشر می‌دهند. شاید بتوان گفت رسانه‌های وابسته در آمریکا و اروپا، به دلیل آنکه بازنده صریح انتخابات مردمی در ایران بوده‌اند، بیشترین تکیه را بر تحلیل یک‌سویه و غیر‌حقوقی آرای سفید انجام داده‌اند؛ زیرا آنها در رسانه‌های خود القا می‌کردند که انتخابات پیش‌رو، با کمترین اقبال عمومی مردم، مواجه خواهد شد. حتی می‌گفتند در بهترین شرایط‌، حداکثر بین

20 تا 25 درصد واجدین شرایط در انتخابات 28 خرداد شرکت خواهند کرد. آنها مطمئن بودند حضور مدنی مردم در پای صندوق‌های رای‌، قطعا تحت‌تاثیر مشکلات اقتصادی جامعه، به شدت کاهش می‌یابد. به‌همین خاطر تلاش می‌کردند ناخرسندی‌های اقتصادی برخی از خانوارها را به سود خود مصادره کنند و مشارکت اندک مردم را در انتخابات‌، پاسخ مساعد جامعه به فراخوان خود مبنی بر تحریم انتخابات، تعبیر و تفسیر کنند. اما واکنش هوشمندانه مردم ایران و در نتیجه شکست آنها باعث شده است همچون همیشه‌، تحلیل یک‌سویه و مغرضانه اطلاعات را در‌پیش گیرند. به‌همین خاطر در نخستین گام‌، آرای سفید صندوق‌ها را، رای مثبت به فراخوان خود، مبنی‌بر تحریم انتخاباتی تفسیر کرده‌اند. اما واقعیت این است که رای سفید در محافل حقوقی جهان از جایگاهی تعریف شده برخوردار است. به عبارت دیگر آرای سفیدی که درون صندوق‌ها ریخته می‌شوند، از نظر حقوق و قوانین بین‌الملل، معنای روشنی دارند و به هیچ وجه تفسیر‌پذیر نیستند‌. زیرا کسی که به پای صندوق‌های رای می‌آید و رای خودش را درون صندوق می‌اندازد، به معنی آن است که ساختارهای سیاسی و حقوقی جامعه را به رسمیت می‌شناسد. مهمتر آنکه شخصی که رای سفید به صندوق انتخابات انداخته است‌، از نظر حقوق بین‌المللی به این معناست که چنین فردی‌، یگانه ابزار مدنی جامعه، برای ایجاد تغییر و تحول در حوزه‌های اقتصادی و سیاسی و... را فقط و فقط مردم‌سالاری و صندوق‌های انتخاباتی می‌داند. اما شخص یاد شده ممکن است نامزد مورد نظرش را در فهرست اسم‌های انتشار یافته، ندیده باشد. به سخن دیگر کسی که رأی سفید به صندوق انداخته‌، مخالف ساختارهای سیاسی جامعه نیست‌، بلکه نامزد دلخواه خود را در میان نامزدها های تأیید شده‌، پیدا نکرده‌ است. به همین خاطر تفسیر غلط، یک‌سویه و غیرحقوقی آرای سفید، راهی غیراخلاقی و غیر‌منصفانه برای تحلیل نادرست آرای مردم در یک جامعه مدنی است. بزرگ‌ترین پیامد مردم‌سالاری و انتخابات، تمرین فروتنی و احترام به رفتارهای مدنی است؛ رویدادی که در جامعه ایران‌، پیوسته غنایافته و به هویتی ملی تبدیل شده است.