اولویت دولت آینده در ارتباط با همسایگان

تحلیل‌های بسیاری در خصوص نوع عملکرد کشورهای منطقه در خصوص مسائل مختلف مطرح می‌شود. با این حال در رابطه با کشورهای عربی و حوزه خلیج فارس می‌شود گفت که آن‌ها سیاست خارجی مستقلی ندارند چون زیر چتر امنیتی آمریکا هستند و روابط و سیاست‌های خاص و متعددی را با دولت آمریکا دارند. بنابراین این کشورها یک اتحاد عربی- عبری با پیروی کامل از سیاست‌های آمریکا تشکیل داده‌اند. تغییر سیاست کشورهای عربی برای برقراری رابطه حسنه با ایران براساس تجربه تاریخی مقدار زیادی بستگی به نتیجه برجام دارد تا آن‌ها هم با پیروی از همان سیاست پیش گرفته شده در برجام با ایران بر سر مسائل مختلف مذاکره کنند. در نتیجه همانطور که رئیس جمهور منتخب اعلام کرده اینطور امکان گشایش سفارتخانه‌ها در پایتخت‌های یکدیگر و برطرف کردن تیرگی‌های گذشته و تشکیل روابط عادی خواهد بود، اما همه به روابط آمریکا با ایران در برجام و چراغ سبز آمریکا به این کشورها در خصوص حل مسائل هسته‌ای وابسته خواهد بود. ما همسایگان دیگری هم داریم که شرایط خاصی دارند. از طرفی افغانستان با جنگ و کشتار داخلی و تلاش طالبان برای داشتن دست بالا در مذاکرات درصدد گرفتن چراغ سبز از آمریکاست. آن‌ها تمایل به تشکیل حاکمیت یکدست در افغانستان دارند. البته آمریکا که تا حدی می‌خواهد از هزینه‌های خود کم کند بیشتر به سمت چین توجه دارد و تمایل دارد افغانستان را به حال خود رها کند. نتیجه این مسیر به وجود آوردن دولتی متعصب است که همسایگان با آن کنار نیایند و خنجری در پهلوی ایران و همسایگان دیگر شود. این‌ها ابهامات زیادی است که در خصوص همسایه شرقی ما وجود دارد. از طرف دیگر پاکستان، ارتشی تحت سیطره آمریکا دارد و همان‌طور که مشخص است جرأت استفاده از گاز ایران را ندارد. این یعنی ما پاکستان مستقلی هم نداریم و حتی عربستان هم تاثیر زیادی بر حاکمیت پاکستان دارد. از همین رو نگاه پاکستان هم برای دریافت کمک و حتی دریافت سیاست‌ها به جای دیگری است. در عراق نیز هم اکنون نفوذ و دلبستگی فرهنگی و مذهبی داریم اما حکومتی دارد که هنوز هم برای تعیین سیاست‌های مالی و اقتصادی خود وابسته هستند. در عراق هم احتمال چرخش به منابع مالی دیگری به جز ایران و در نتیجه دست زدن به اعمالی که به ضرر ایران باشد وجود دارد. در خصوص همسایگان شمالی نیز این عدم استقلال وجود دارد، بنابراین ما نباید به روابط خوب با این کشورها در کوتاه مدت امیدوار باشیم و باید سیاست‌های خارجی بسیار فعالانه در پیش بگیریم. به‌گونه‌ای که چه از لحاظ مالی و چه از نظر سیاسی برد- برد باشد. تمام این‌ها کار بسیار زیادی می‌برد، چرا که قدرت‌هایی پشت این سیاست‌های کشورهای منطقه هستند و به سادگی سر سازگاری با ایران ندارند. این همسایگان می‌توانند خطرات بالقوه‌ای برای ما داشته باشند. لذا بار سیاست خارجی در دولت جدید بهتر است روی روابط با این کشورهای هم مرز باشد.