کم‌شانس‌ترین دولت تاریخ ایران

دولـت هرآنچــه می‌‍‌توانست را بـرای کشور انجام داد. شاید عده‌ای انتظاراتی داشته باشند که محقق نشده باشد. این انتظارات متفاوت بوده و باید بر این اساس بررسی شود که دولت چه امکانات و منابعی داشته و چگونه آن را مدیریت کرده است. قطعا انتظارات همواره در جامعه‌ای مانند جامعه ایران، باتوجه به تنوع مشکلات بسیار زیاد بوده اما در حقیقت می‌توان گفت، دولت از تمام توان خود در پیشبرد منافع ملی استفاده کرده است. کم‌کاری خاصی به آن معنا که ناشی از کاستی مدیریتی دولت باشد، دیده نمی‌شود. بعضی مسائل در جامعه ما وجود دارد و همه انتظار دارند که دولت آنها را رفع کند، درصورتی‌که دولت توان محدودی داشته و باید آن را در متن جامعه خود مورد تحلیل قرار دهیم. از سوی دیگر این را نیز می‌دانیم که ریشه برخی مشکلات در داخل کشور بوده و در مجموع ربطی به دولت نداشته است. مساله تحریم‌ها نیز از همین دست موضوعات است که به عنوان یک متغیر خارجی بر عملکرد دولت تاثیر منفی می‌گذارد. دولت متعهدانه تلاش کرد تحریم‌هایی را که به واسطه عملکرد دولت قبل و مجموع سیاست‌های اتخاذشده به کشور تحمیل شده بود بردارد و برجام را به نتیجه رساند. با این حال کم‌شانسی آورد و باید دولت روحانی کم‌شانس‌ترین دولت تاریخ ایران تلقی کرد. درست در زمانی که تحریم‌ها رفع شده بود و دولت قصد داشت از مواهب اقتصادی برجام برای حل مشکلات اقتصادی کشور استفاده کند، شاهد روی کار آمدن ترامپ در آمریکا و به شکل غیرقابل انتظاری پشت پا زدن او به برجام بودیم. نهایتا دولت به همان مشکلات پیش از برجام و مساله تحریم‌های موجود بازگشت. دولت از این لحاظ بدشانسی آورد که دولتی در آمریکا روی کار آمد که به هیچ ضابطه عقلانی‌ای پایبند نبود؛ البته دلواپسان داخلی نیز با متغیر خارجی همسو شدند و عملا می‌بینیم، مشکلاتی که پدید آمد، ارتباط چندانی با دولت پیدا نخواهد کرد. یک متغیر خارجی انتخابات آمریکا و مساله دیگر دلواپسان داخلی بودند که فشارهایی را باز هم از خارج از دولت به دولت تحمیل کردند. جامعه در حال تحمل اثرات منفی این اقدامات است اما خوشبختانه امسال تحولاتی صورت گرفت. فردی که با برجام مخالف بود، حالا دیگر در کاخ سفید حضور ندارد و انتظاراتی برای تحولاتی مثبت به وجود آمده است. با این حال همین تحولات مثبت نیز به گونه‌ای که انتظار می‌رفت، اتفاق نیفتاده اما نباید ناامید بود و همچنان می‌توان از ظرفیت‌ها برای ایجاد تحولی مثبت در عرصه سیاست خارجی استفاده کرد. درخصوص مسائل داخلی نیز دولت روحانی منشور حقوق شهروندی را تدوین کرده و به‌دنبال توسعه آزادی‌های اساسی شهروندان بود اما متاسفانه با بازگشت تحریم‌ها، فضایی امنیتی به کشور تحمیل شد. با این حال دولت روحانی باز هم تا حدودی شرایط مذکور را به نوعی تعلیق کرد. اگر این تحریم‌ها در کشور دیگری شکل می‌گرفت، شرایط امنیتی شدیدتری حاکم می‌شد اما رئیس‌جمهوری این شرایط را تا حدودی تعدیل کرده و اجازه نداد که فضا کاملا به سمت امنیتی شدن حرکت کند. انتظارات بسیار زیادی برای گشایش سیاسی در داخل وجود دارد و از این لحاظ نیز انتظارات بسیار زیاد خواهد بود. در نهایت، عملکرد دولت باید در متن مشکلاتی که دولت با آن مواجه است، تحلیل شود و اگر مسائلی را که از خارج به دولت تحمیل شد در نظر بگیریم، دولت نمره قبولی را خواهد گرفت.