مهاجرت نخبگان و عدالت اجتماعی

مهدی پازوکی اقتصاددان

ساختار مالياتي ايران نيازمند اصلاح جدي است. هرچند قوانين اخير موجب شده وصول ماليات در مقايسه با گذشته افزايش يابد اما هنوز هم فرارهاي مالياتي و معافيت‌هاي مالياتي به صورت جدي مورد بررسي قرار نمي‌گيرد. نگارنده اعتقاددارد، اگر دولت به دنبال ايجاد فضاي عادلانه است بايد شرايطي را به وجود آورد که افرادي که به صورت رسمي ماليات مي‌پردازند، احساس بدي از پرداخت ماليات نداشته باشند. اين احساس بد زماني ايجاد مي‌شود که براي نمونه يک پزشک شريف که در مطب خود کارتخوان قرارداده تا در برابر هر درآمدي ماليات آن را بپردازد. در مقابل زماني که مي‌بيند برخي پزشکان براي اينکه ماليات نپردازند به طرق مختلفي متوسل مي‌شوند، احساس بي‌عدالتي مي‌کند. از جمله اين اقدامات آن است که برخي پزشکان از بيمار درخواست مي‌کنند هزينه‌هاي مختلف از ويزيت تا هزينه‌هاي جانبي درمان را به حساب ديگري کارت به کارت کنند. پر واضح است چنين اقداماتي که به منظور فرار مالياتي صورت مي‌گيرد، موجب احساس بي‌عدالتي در ذهن پزشکي مي‌شود که در برابر ويزيتي که دريافت مي‌کند، ماليات مي‌پردازد. تمامي اين احساسات در انسان‌هاي شريف باعث مي‌شود که روزي برخي تصميم به مهاجرت بگيرند. پزشکان از جمله اشخاصي هستند که از درآمد مناسبي برخوردارند به طوري که حتي اگر نياز به درآمد بيشتري داشته باشند مي‌توانند در بخش خصوصي به درآمد مناسبي دست يابند. از اين جهت علت مهاجرت پزشکان از کشور مسائل درآمدي نيست بلکه شرايطي است که نمونه آن ذکر شد. يکي ديگر از مواردي که موجب احساس بي‌عدالتي مي‌شود، معافيت‌هاي مالياتي است. بسياري از شرکت‌هاي بزرگ به علت اينکه از پرداخت ماليات معاف هستند، دغدغه‌اي ندارند. در برابر برخي واحدهاي توليدي کوچک که سهم قابل توجهي هم در توليد و هم در ايجاد اشتغال دارند، باچالش‌هاي زيادي در پرداخت ماليات مواجه مي‌شوند. به طوري که بسياري از واحدهاي توليدي عطاي توليد را به لقاي آن مي‌بخشند و هرساله شاهد تعطيلي برخي از اين واحدهاي توليدي هستيم. درحالي که اگر نظام پرداخت ماليات عادلانه باشد، اين شرکت‌ها و کارخانه‌هاي بزرگ هستند که بايد بنا به تاثيري که در اقتصاد دارند، ماليات بپردازند. در اين صورت از سهم واحدهاي توليدي کوچک نيزکاسته خواهد شد. در نتيجه برقراري عدالت مالياتي يکي از مواردي است که اگر در ايران اجرايي شود، شرايط بهتري در اقتصاد ايجاد خواهد شد.

ارسال دیدگاه شما

روزنامه در یک نگاه
ویژه نامه