ضربه دلار و سکه به شادمانی بورس

رشد شاخص بورس و رکوردشکنی‌های پی‌درپی این بازار متنوع سرمایه، هفته‌های پررونقی را در سال جدید برای اقتصاد ایران رقم زده است که می‌تواند نویدبخش توجه صاحبان نقدینگی به بازارهای دیگری غیر از ارز، سکه، خودرو و مسکن باشد. تنوع بازارها برای سرمایه‌گذاری گام مهمی برای کنترل و حذف نهایی سفته‌بازی از عرصه اقتصادی و واقعی‌سازی سرمایه‌گذاری‌ها در بخش‌های مختلف است. اما در مقابل رشد شاخص‌های بورس، در روزهای اخیر شاهد رشد قیمت دلار و یورو در بازار تهران بودیم که نمی‌توان آن را مثبت ارزیابی کرد. سکه نیز در پی رشد نرخ دلار مرز پنج‌میلیون تومان را رد کرد تا شاخص منفی دیگری در بازار تهران را بر جای بگذارد. بازارهای ایران همواره تحت تاثیر عوامل مختلفی اعم از سیاسی و اقتصادی بوده و گاه از کوچکترین اخباری تاثیر پذیرفته‌اند. این خبرها حتی توانسته‌اند موجب هجوم سرمایه‌ها از یک بازار به بازار دیگر شده و موجبات رکود بازار قبلی را فراهم آورند. افزایش شایعات سیاسی در فضای کنونی کشور می‌تواند آثار منفی بر بازار ارز و در پی آن سکه و طلا نیز داشته باشد. سال گذشته بود که در پی التهاب‌آفرینی‌های دولت آمریکا و بال‌های رسانه‌ای این کشور در فضای مجازی، دلار به قله 19‌هزار تومانی هم صعود کرد تا نرخ بی‌سابقه‌ای را در تاریخ خود تجربه کند. از همین رو بانک مرکزی همواره کوشیده است بازار ارز را در برابر خطر شایعات و فضاسازی‌های روانی حفظ کند.

پیشتازی بورس

بازار سرمایه ایران سال روشنی را آغاز کرده است. غیراز چند نوسان کاهشی در این بازار، بورس تهران از ابتدای روزهای کاری سال 98 تاکنون همواره سبزپوش بوده است. این سبزپوشی گرانبها تاکنون رکوردهای تاریخی از خود بر جای گذاشته است. روز گذشته بورس تهران توانست قله جدیدی را فتح کرده و از مرز 224‌هزار واحد هم گذر کند. این رشد بازار سرمایه در روزهای سخت اقتصاد ایران حلاوت خاصی به‌دنبال داشته است. کارشناسان در کنار فصل مجامع یکی از اصلی‌ترین دلایل رشد بازار سرمایه در دو‌ماهه گذشته را اقبال نقدینگی از خارج از بورس به بازار سهام دانسته‌اند؛ اقبالی که در پی اشباع بازارهای موازی همچون طلا، سکه و ارز صورت گرفته است. افزایش تبلیغات و آموزش افراد برای جذب سهامداران جدید توانسته تا میزان زیادی در هدایت نقدینگی به بخش مولد اقتصاد و ایجاد پشتوانه برای تولید داخل موثر افتد و اکنون شرکت‌های تولیدی صادرات‌محور در بازار سرمایه پیشتاز جذب نقدینگی بوده‌اند. همچنین از سوی دیگر با توجه به رشد قیمت خودروهای داخلی، سهام خودرویی‌ها در بازار سرمایه به‌شدت رشد کرده و توانسته است به رشد شاخص کل کمک کند. اگرچه نمی‌توان از نقش پررنگ رشد نمادهای بانکی همچون وبصادر و وتجارت نیز در رونق کنونی بورس چشم پوشید. شرایط مناسب قیمت‌ها در بازارهای جهانی و نیز گزارش‌های مثبت مالی و افزایش درآمد ریالی شرکت‌ها توانسته است موتور محرکه خوبی برای رشد بازار سرمایه ایجاد کند. در عین حال، خوش‌بینی صاحبان سرمایه به پیشروی قیمت‌ها در روزهای آتی و سرازیرشدن نقدینگی افراد حقیقی به سمت بازار سرمایه روزهای خوشی را برای بورس رقم زده است.

ضرورت توجه بانک مرکزی به بازار دوبی

اگرچه بانک مرکزی در ماه‌های اخیر بر تلاش و جدیت خود برای کنترل بیش از پیش نرخ ارز از طرق مختلف کوشیده است اما گاه برخی اخبار و شرایط سیاسی و اقتصادی توانسته است نوساناتی در نرخ انواع ارز ایجاد کند. نرخ دلار در چند روز گذشته جای خود را بالای مرز 14‌هزار تومان حفظ کرده است. روز گذشته نیز همچنان نرخ این ارز در صرافی‌های بانکی بین 14‌هزار و 250 تا 14‌هزار و 350 تومان بوده است. کارشناسان دلایل مختلفی را برای افزایش نرخ ارز در روزهای گذشته بیان می‌کنند. لغو معافیت‌های نفتی از سوی آمریکا، افزایش نرخ حواله درهم و رشد تقاضای بازار از دلایل ذکر شده است. بانک مرکزی پیش از این توانسته بود با کنترل تقاضای حواله درهم از بازار دوبی تا حد زیادی اثرگذاری دوبی بر بازار ارز ایران را کاهش دهد اما اگر حرکت جدی و عزم راسخی برای جلوگیری از افزایش تقاضای درهم با هدف سفته‌بازی صورت نگیرد ، بازار دوبی به‌زودی خواهد توانست جای بازار هرات و سلیمانیه را در جهت‌دهی به بازار ارز ایران بگیرد. کارشناسان یکی از راهکارها برای کاهش نقش درهم را انتقال جابه‌جایی‌های مالی از کشور امارات به کشورهای دیگر دانسته‌اند تا با ایجاد پراکندگی در مبادلات ارزی، از قدرت گرفتن یک بازار برای ایجاد اختلال در بازار ارز ایران جلوگیری شود. درهم به‌دلیل برابری ثابت با دلار همواره توانسته است به‌عنوان یک ارز قدرتمند در بازار ارزهای جهانی نقش ایفا کند. از سوی دیگر به‌دلیل رشد شگفت‌انگیز و عجیب بازارهایی نظیر خودرو و مسکن نوعی انتظار تورمی در میان صاحبان نقدینگی شکل گرفته است که سبب می‌شود تقاضا برای دلار به‌دلیل بی‌اعتمادی به آینده افزایش یابد. در این میان کارشناسان به بانک مرکزی توصیه کرده‌اند در کنار توزیع ارز به اندازه‌ای که باعث هدررفت منابع ارزی نشود به کاهش نرخ دلار و یورو کمک کرده و با ارائه ارزهای متنوع از تمرکز بازار بر دلار بکاهد. همچنین در کنار این اقدامات، نرخ دلار صرافی‌های بانکی را تا حد امکان به نرخ بازار نزدیک نگه دارد تا از بروز مجدد سفته‌بازی در این بازار جلوگیری به عمل آید. صاحب‌نظران همچنین تاثیر مسائل بین‌المللی و تقویت دلار در میان ارزهای جهانی را نیز از نظر دور نمی‌دارند.

پیروی سکه از دلار

هفته گذشته در حالی به پایان رسید که سکه تمام‌بهار طرح جدید از مرز پنج‌میلیون تومان هم عبور کرد. کارشناسان این بازار پیش‌بینی کرده‌اند در پی کاهش نرخ طلای جهانی و ورود به ماه مبارک رمضان، قیمت سکه در انواع آن و طلای 18 عیار در بازار تهران کاهشی شود. در عین حال در روزهای گذشته بازار طلای ایران در مقابل بازار جهانی طلا مقاومت کرده و از روند کاهش آن پیروی نکرده بود. در مقابل، طلای ایران به سمت دلار تمایل بیشتری نشان داد و با افزایش نرخ دلار در ایران و تقویت این ارز در برابر طلا در بازارهای بین‌المللی، افزایش قیمت را تجربه کرد. رشد قیمت دلار همواره نسبت به عوامل دیگر تاثیر سریعتری بر قیمت طلا داشته است. سال گذشته نیز به‌دنبال افزایش نرخ ارز در بازار طلا نیز شاهد افزایش جهشی قیمت‌ها بودیم. همان زمان هم قیمت سکه برای مدت کوتاهی از مرز پنج‌میلیون تومان عبور کرد، اما در پی کاهش و تثبیت نرخ دلار توسط بانک مرکزی و برخی برخوردهای قضائی و اعدام سلطان سکه، سفته‌بازی در این بازار تا حد زیادی کنترل یا حذف شد.