آرمان - روز ملی صادرات از عوامل موثر در توسعه اقتصادي كشورها محسوب ميشود كه ميتواند علاوه بر رشد اقتصادي، موجب افزايش توان رقابتپذيري كشورها در عرصههاي بينالمللي شود. از سال1376 با تصویب شورای فرهنگ عمومی کشور 29مهر به عنوان روز ملی صادرات تعیین شد تا بيانگر عزم و اراده ملي در مجموعه دولت و مردم براي توسعه صادرات غيرنفتي و در نتيجه توسعه اقتصادي كشور باشد. به همین بهانه دیروز اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیسجمهور، مجتبی خسروتاج، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، غلامحسین شافعی، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران، محمد شریعتمداری، وزیر سابق صنعتٰ معدن و تجارت، رضا رحمانی، سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت و محسن جلالپور، رئیس سابق اتاق بازرگانی در مراسم گرامیداشت این روز به سخنرانی پرداختند. همچنین به گزارش خبرنگار «آرمان» در این مراسم از تعدادی صادرکننده نمونه کشور نیز تجلیل شد.
جهانگیری در این مراسم با اشاره به اقدامات انجامشده در دولت یازدهم برای ایجاد ثبات و آرامش در کشور گفت: «در مسائل سیاست داخلی همه باید تلاش کنند تا روحیه جوانمردی را در کشور تقویت کنند؛ چراکه امروز ما به ترویج این روحیه نیازمند هستیم و باید کاری کنیم تا مردم احساس کنند میتوانند با جوانمردی فعالیت و زندگی کنند.» معاون اول رئیسجمهوری در ادامه با اشاره به اتفاقات فضای بینالملل و اعلام خروج ترامپ از برجام و همچنین سیاستهای ایالات متحده آمریکا برای وارد کردن ایران به جنگ اقتصادی خاطرنشان کرد: «در این شرایط ممکن است برخی توصیه کنند که ما با او(ترامپ) صحبت و درنهایت موافقت کنیم، اما روحیه و غیرت ایرانی گاهی اوقات اجازه این کار را نمیدهد، بلکه ما باید به او بگوییم که از حرف زور خود دست بردارد تا با هم گفتوگو کنیم. سخن ما این است که باید از موضع برابر گفتوگو انجام شود.» جهانگیری همچنین با اشاره به زمان اعلام شده از سوی مقامات آمریکایی برای اعمال تحریمها علیه ایران خاطرنشان کرد: «مساله اِعمال تحریمها از پیش از 13آبان اجرا شدهاند؛ شاخص این تحریمها نفت، بانک، حمل و نقل و زیربناهای اصلی درآمدی و اقتصادی کشور است و ایالات متحده آمریکا نیز در سه چهار ماه گذشته به هر میزان که توانسته بر دنیا و شرکتهای مختلف فشار آورده تا مانع صادرات نفت ما شود. به دلیل همین فشارها نیز تعدادی از کشورها تسلیم شدهاند و واردات نفت خود از ایران را به صفر رساندند و تعدادی نیز به واردات نفت از ایران ادامه دادند. همچنین ما تعدادی شریک جدید نفتی نیز پیدا کردهایم.» او با تاکید بر اینکه مقابله با تحریمها صرفا وظیفه دولت نیست، بلکه همه نهادها باید در این زمینه به کمک دولت بیایند، خاطر نشان کرد: «اگر در داخل کشور متحد باشیم و قبول کنیم که این دوره سختی را میتوانیم با اتحاد پشت سر بگذاریم، معتقدم که این دوره طولانی نخواهد بود. تحریمهای آمریکا علیه ایران عین زورگویی و باجگیری از ملت ماست و ما نیز باید با تدبیر از این شرایط خارج شویم.»
حمایت دولت از بخش خصوصی
جهانگیری در بخش دیگری از صحبتهای خود خاطر نشان کرد: «اگر بخش خصوصی این پیشفرض از دولت را قبول کنند که شرایط سخت فعلی باید طی شود و به صحنه بیایند، دولت نیز برای حمایت بیشتر و کمک مضاعف به بخش خصوصی به صحنه میآیند. مدیران بخش خصوصی با ایجاد یک واحد تولیدی، اشتغالزایی، تولید و صادرات محصول خود کار دشواری انجام میدهند. اگر امروز مسئولان دولتی به این درجه از بلوغ نرسیده باشند که ذینفعها باید در تصمیمگیریها شریک و دخیل باشند، هیچگاه به موفقیت دست نخواهند یافت.» او با تاکید بر اینکه دولت دوازدهم توجه ویژهای به موضوع اقتصاد دارد، گفت: «رئیسجمهوری در دوره نخست خود، اولویت اول را به نتیجه رساندن برجام قرار داده بود اما امروز تقریبا تمام زمان خود را روی اقتصاد میگذارد. توجه به اقتصاد در دولت را میتوان از انتصاب آقای نهاوندیان به عنوان یکی از فعالان بخش خصوصی به عنوان معاون اقتصادی رئیسجمهوری مشاهده کرد.» معاون اول رئیسجمهوری همچنین در پاسخ به طرح پیشنهاداتی مبنی بر افزایش قیمت بنزین از سوی تعدادی از فعالان بخش خصوصی و صادرکنندگان با طرح این پرسش که آیا واقعا در شرایط فعلی افزایش قیمت بنزین توسط دولت امکانپذیر است، اظهار کرد: «باید سیاستها را گامبهگام جلو ببریم و ما نمیتوانیم با توجه به شرایطی که داریم، یک مرتبه از اقتصادی که در آن یارانه وجود دارد به سمت اقتصاد آزاد حرکت کنیم بلکه باید یک سیاست مدیریت شده داشته باشیم تا بتوانیم متناسب با شرایط جامعه به این سمت حرکت کنیم.»
ضرورت فروش ارز
مجتبی خسروتاج، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران نیز در این مراسم گفت: «افزایش معقول نرخ ارز در عرصه اقتصادی فرصتی منحصربهفرد برای تولیدکنندگان و صنعتگران است، اما از صادرکنندگان در شرایط حساس کنونی انتظار میرود با فروش ارز خود به بهبود وضع ارزی و مساعدت برای تحقق سیاستهای اقتصادی ضد تحریم، به دولت کمک کنند. هرگونه سیاست و اقدامی که بتواند بهصورت کمی و کیفی موجب گسترش حضور در بازارهای جهانی، حفظ بازارهای موجود و نفوذ در بازارهای جدید و گسترش بخشیدن به تنوع صادرات چه در بعد کالایی و چه در بعد خدماتی را فراهم آورد، مورد استقبال دولت بوده و سازمان توسعه تجارت از جهت تسهیل تعامل با شرکای تجاری کشور و تشویق صادرات آمادگی کامل دارند و در سازماندهی جدید خود برای نیل به یک سازمان توسعهای کارآ برنامههای لازم را طراحی کرده است.» خسروتاج ادامه داد: «از ۴۶میلیارد دلار صادرات انجام شده در سال گذشته 1/3درصد در گروه فناوریهای پیشرفته، 3/26درصد، در گروه فناوریهای میانی، 9/7درصد در گروه فناوریهای پایین، 4/23درصد در گروه منبعمحور و بیش از ۴۱درصد در گروه کالاهای اولیه جای دارد و از نظر تعداد در بین ۵۰ شرکت صادرکننده نمونه سه شرکت در گروه فناوریهای پیشرفته، ۱۴شرکت در گروه فناوریهای میانی، ۹شرکت در گروه فناوریهای پایین، ۱۲شرکت در گروه منبعمحور و ۱۲شرکت در گروه کالاهای اولیه ردهبندی میشود.»
صحیحنبودن قیمتهای پایه صادراتی کشور
غلامحسین شافعی، رئیس اتاق مشترک بازرگانی ایران نیز در ادامه گرامیداشت روز ملی صادرات اظهار کرد: «هر فرد وطنپرستی در کشور، عدم بازگشت ارز حاصل از صادرات را یک خیانت میداند و صادرکنندگان، متعهد به کشور و حرفه کاری خود هستند؛ بنابراین تاکید دولت مبنی بر بازگشت ارز حاصل از صادرات، همراه با شرایطی است که یک صادرکننده امکان ندارد که ارز حاصل از صادرات را به چرخه کشور بازنگرداند.» رئیس اتاق بازرگانی ایران با اشاره به اینکه طی سالهای گذشته برخی افرادی که صادرکننده نبودند بهعنوان صادرکننده نمونه انتخاب شدند، گفت: «بعد از مدتی آنها را گرفته یا خود از کشور خارج شدهاند؛ درحالی که صادرکنندگان حرفهای مجبور هستند که ارز را به کشور برگردانند، لذا قیمتهای پایه صادراتی کشور صحیح نیست.»
امتحان خود را خوب پس ندادهایم
محمد شریعتمداری، وزیر سابق صنعت، معدن و تجارت نیز با بیان اینکه طی ماههای گذشته امتحان خود را بهویژه در حوزه صنعت و تجارت خوب پس ندادهایم و نتوانستیم آنطور که باید گوش شنوا و صدای رسای تاجران و بازرگانان باشیم، گفت: «در این لحظه هیچ سمتی در دولت ندارم و میتوانم بگویم که مجموعا در چندماه گذشته امتحان خود را خوب پس ندادیم. این در حالی است که در جلسات تصمیمگیری وزارت صنعت به عنوان زبان برنده تولیدکنندگان و صادرکنندگان نتوانست به خوبی از شما دفاع کند که امروز این مشکلات را داریم، بنابراین امیدوارم این نقش سخنگویی شما تولیدکنندگان و صادرکنندگان را پس از من سرپرست این وزارتخانه بتواند به خوبی ایفا کند.» وزیر سابق صنعت، معدن و تجارت ادامه داد: «ارز ۴۲۰۰هزارتومانی که به واردات همه کالاها اختصاص دادیم باعث شد که صفهای طولانی برای ثبتسفارش تشکیل شود و به بیش از ۵۳ میلیارد دلار برسد اما باید بدانیم که نباید عناصری در بین خودمان نفوذ پیدا کند که بعدا از آنها گلهمند شویم. کارت بازرگانی را از بیرون و در خیابان به آنها ندادهاند بلکه همه اتاقهای بازرگانی بودند که به این غیر حرفهایها و غیر متعهدها که شما میگویید، کارت بازرگانی دادهاند. بنابراین باید بدانیم که اولین قدم میزی است که اتاق بازرگانی پشت آن ایستاده است. همچنین مدت زمان سهماهه برای بازگشت ارز حاصل از صادرات در برخی از بخشها امکانپذیر نیست و این مساله باید مدیریت شود و به نظر من معاون اول رئیسجمهوری باید این اختیار را به سرپرست جدید وزارت صنعت بدهد و در این مورد و با حضور تاجران و بازرگانان این مشکل را حل کند.»
اختصاص ۱۰میلیارد دلار برای تولید داخلی
رضا رحمانی سرپرست وزارت صنعت، معدن و تجارت نیز در ادامه گفت: «در دوره مسئولیت جدیدم به رئیسجمهوری قولهایی دادم تا مایحتاج عمومی مردم را تامین کنم و این کالاها به وفور در بازار وجود داشته باشد و از سوی دیگر نیز زنجیره تولید تا صادرات را اصلاح کنم. البته در نوسانات ارزی همه از مشکلاتشان صحبت کردند که یا به صورت طبیعی ایجاد شده یا تصمیمات اشتباه باعث آن شده است اما در این میان فرصتهایی نیز به وجود آمده که باید از آن استفاده کنیم. به عنوان مثال درصددیم تا در پی افزایش صادرات، ۱۰ میلیارد دلار ارز حاصل از آن را به تولید داخل اختصاص دهیم.»
وجود قاچاق گسترده بنزین
محسن جلالپور، رئیس سابق اتاق بازرگانی نیز با اشاره به اعتقاد برخی صادرکنندگان مبنی بر مناسب نبودن تعهد ارزی گفت: «البته برخی دیگر مخالف نیستند اما شرایط مناسبی را برای بازگشت ارز حاصل از صادرات طلب میکنند؛ این در حالی است که تعهد ارزی باید ضوابط خود را داشته و ارز پنج نرخی از بین برود. با توجه اینکه ارز آزاد، ارز مسافرتی، ارز نیما، ارز سنا و ارز دولتی پنج نرخ حال حاضر در کشور برای ارز است، مشخص نیست که باید تعهد صادراتی با چه ارزی انجام شود.» جلالپور با اشاره به اینکه پرداخت یارانه نیز باید هدفمند شود، اظهار کرد: «روزی ۹۰میلیون لیتر بنزین مصرف میشود و قاچاق هم گسترش دارد و فرار سرمایه با همین قاچاق صورت میگیرد. علاوه براین اعتماد باید به کشور برگردد، فضای کسب و کار بهبود یابد و نرخ ارز واقعی شود؛ چراکه ارز ۴۲۰۰تومانی بیش از هر نرخ دیگری فرار سرمایه را رقم میزند.» او افزود: «ممنوعیت صادرات کاملا غیرقانونی است، کشورهایی که خریدار پسته ما بودند، امروز نمیخرند، چراکه وقتی میبینند صادرات گوجهفرنگی متوقف شده، دیگر پسته ایرانی را نمیخرند. بنابراین ممنوعیت صادرات جایی ندارد.»