راه‌اندازی ۵میلیارد دلار طرح معدنی و صنایع معدنی

اجرای طرح‌های 7گانه فولاد استانی و به سرانجام رساندن تدریجی آنها-که دچار وقفه طولانی شده بود-و نیز اجرای طرح‌های همچون 2/1‌میلیارد دلاری آلومینیوم جنوب و یک‌میلیارد دلاری سرب و روی مهدی‌آباد از جمله این عملکرد‌ها به شمار می‌آید. در همین حین، ایمیدرو با بهره‌گیری از مذاکرات موثر با شرکت‌ها و صاحبان فناوری داخلی و بین‌المللی، طرح‌های دیگری از جمله فراوری سنگ‌آهن در سنگان، تیتانیوم کهنوج، اسکله بندر پارسیان، زغالشویی البرز مرکزی، طرح 40‌هزار تنی آلومینیوم جاجرم، الکترود گرافیتی، آنتیموان سفیدابه، نیروگاه هرمز و هرمزان، طلای زرشوران، پتاس خور و بیابانک، پالایشگاه قطران زرند، چهار طرح کنسانتره و گندله‌سازی سنگان، منطقه ویژه صنایع انرژی‌بر، تجهیز معادن گل‌گهر 4، 5 ،6، زغال‌سنگ خمرود و تولید گرین کک را در کنار دیگر طرح‌های بخش معدن و صنایع معدنی به اجرا درآورد.

PERED؛ دانش ایرانی

متخصصان کشورمان پس از حدود سه دهه از تولید آهن اسفنجی در کشور، نخستین کارخانه با دانش ایرانی(Persian Reduction) را راه‌اندازی کردند. کارخانه احیای مستقیم شادگان در عین حال که جزو پروژه‌های راکد سال‌های قبل محسوب می‌شد، نخستین طرحی است که از سیستم پِرِد بهره می‌برد. پس از آن دو کارخانه دیگر از مجموعه فولادهای استانی، تحت تکنولوژی پرد، به تولید رسیدند. کارخانه‌های آهن اسفنجی میانه و نی‌ریز هر دو با روش ایرانی احیای مستقیم،‌ محصول تولید می‌کنند.

سرمایه‌گذاری 3/5‌میلیارد دلاری

با شروع دولت یازدهم در نیمه دوم سال 92، طرح‌های متعددی در بخش معدن و صنایع معدنی، راکد و غیرفعال بودند. ایمیدرو با استراتژی جدیدی که طراحی و عملی کرد، حضور بخش خصوصی پررنگ دیده شد و در نتیجه توانست با مشارکت این بخش 32‌هزار‌میلیارد تومان طرح را فعال کرده یا به اجرا درآورد. این استراتژی در راستای اقتصاد مقاومتی و گسترش حضور بخش خصوصی به اجرا درآمده است. طی این مدت افزون بر 3/5‌میلیارد دلار در نقاط مختلف کشور پروژه وارد مدار تولید شد.در این میان ایمیدرو طی سال‌های 93 تا 95، با مشارکت بخش خصوصی، 27 طرح بزرگ را در بخش معدن و صنایع معدنی به ارزش 3‌میلیارد و 7‌میلیون و 5‌هزار دلار به بهره‌برداری رساند که در نتیجه آن، برای 7‌هزار و 660 نفر اشتغال مستقیم ایجاد شد.

افتتاح بیش از 3‌میلیارد دلار طرح با اشتغال 4800نفری

طی سال‌های 93 تا 95 ارزش طرح‌هایی که به بهره‌برداری رسید از 3‌میلیارد دلار عبور کرد که حاصل آن ایجاد اشتغال 4800نفری است. در این مدت پروژه‌های شاخصی همچون طلای زرشوارن،‌ سیمان ونزوئلا، فاز دوم اسکله منطقه ویژه صنایع انرژی خلیج فارس، پتاس خور و بیابانک و طرح‌های متعددی در مس، فولاد و امور زیربنایی راه‌اندزی شد. یکی از پدیده‌های مدت مورد بررسی، راه‌اندازی آهن اسفنجی فولاد سفیددشت- به‌عنوان نخستین طرح از فولادهای استانی-است.

افتتاح 3/2‌میلیارد دلار در سال 96

ایمیدرو طی سال 96 با مشارکت بخش خصوصی، 23 طرح در بخش معدن و صنایع معدنی به بهره‌برداری رساند که از ارزش بیش از 3/2‌میلیارد دلاری برخوردار بود. مجموع اشتغال مستقیم این طرح‌ها نیز 4850 نفر بود. در این میان، سه واحد احیای مستقیم فولادهای استانی با دانش فنی ایرانی(PERED) افتتاح شدند. همچنین طی سال گذشته، با راه‌اندازی تعدادی پروژه، سنگان به پایگاه تولید و توسعه سنگ آهن تبدیل شد به‌طوری که 10‌میلیون تن ظرفیت تولید گندله و 5/2‌میلیون تن ظرفیت تولید کنسانتره سنگ آهن در مجتمع معدنی سنگان به بهره‌برداری رسید.

تولید محصولات معدن و صنایع معدنی در سال 96

تولید و صادرات فولاد

شرکت‌های فولادساز کشور از ابتدای ماه فروردین تا پایان اسفند سال گذشته، 21‌میلیون و 884 هزارتن فولاد خام تولید کردند. این رقم در سال 95، معادل 18‌میلیون و 466‌هزار تن بود که حاکی از رشد 19‌درصدی است.علاوه بر این طی 12‌ماهه سال 969/ 19‌میلیون و 776‌هزار تن انواع محصولات فولادی(کلاف، تیرآهن، ورق عریض، میلگرد، ورق گرم، ورق سرد، ورق پوشش دار و غیره) در کشور تولید شد. میزان تولید این محصولات در سال 95/ 18‌میلیون و 151‌هزار تن بود که نشان‌دهنده افزایش 9‌درصدی است. طی سال 96، 161 هزارتن مس، 337‌هزار تن آلومینیوم، 240‌هزار تن آلومینا و 58‌میلیون تن سنگ آهن تولید شد.

صادرات 7/10‌میلیارد دلاری

سال گذشته ارزش صادرات معدن و صنایع معدنی ایران به بیش از 7/10‌میلیارد دلار رسید. این رقم صادرات 22درصد از کل صادرات کشور را دربرگرفت. در این میان برای نخستین‌بار، صادرات فولاد ایران با 39‌درصد رشد به رقم 48/9‌میلیون تن در سال 96 رسید. در همین مدت رشد 300‌درصدی صادرات آهن اسفنجی و 4/10‌درصدی سیمان محقق شده است.طی این مدت 713‌هزار تن آهن اسفنجی صادر شد که نسبت به آمار سال گذشته(172‌هزار تن)، حاکی از افزایش 315‌درصدی صادرات این محصول است. بدین ترتیب کل صادرات زنجیره فولاد از 9‌میلیون و 208‌هزار تن نیز عبور کرد.

تولید 4 ماه 97

تولید شرکت‌های بزرگ معدنی و صنایع معدنی در چهار ماه سال 97 رشد دورقمی را به ثبت رساندند. در این مدت تولید با افزایش 11 تا 122‌درصدی همراه شد.از ابتدای سال تا پایان تیرماه 97، تولید فولاد خام به 2/6‌میلیون تن(رشد15درصدی)،‌ محصول فولادی به 7/3‌میلیون تن(رشد 11درصدی)، آهن اسفنجی به بیش از 7‌میلیون تن(رشد11درصدی)، گندله سنگ آهن به 5/14‌میلیون تن(رشد 41درصدی)، کنسانتره سنگ آهن به حدود 15‌میلیون تن(رشد 22درصدی)،‌ شمش آلومینیوم به 122هزار تن(رشد 11درصدی)،‌ استخراج سرب و روی به بیش از 497‌هزار تن(رشد 84درصدی) و کاتد مس به 74هزار تن(رشد 62درصدی) رسید.

صادرات 7/3‌میلیارد دلاری 4 ماه سال

ارزش صادرات معدنی و صنایع معدنی از ابتدای سال تا پایان تیرماه امسال از 7/3‌میلیارد دلار عبور کرد. صادرات این بخش با رشد 21درصدی همراه شد. طی این مدت در حالی که صادرات معدن و صنایع معدنی با رشد مواجه شد، واردات این حوزه کاهش 17درصدی را تجربه کرد. در 4 ماه ابتدای سال جاری اندکی بیش از 6/1‌میلیارد دلار محصولات معدنی و صنایع معدنی وارد کشور شد.در میان کالاهای صادرشده، بخش مس در رشد، پیشتاز بود و به افزایش 93درصدی دست یافت در حالی که فولاد رشد 74درصدی را پشت سر گذاشت. صنعت مس در بخش تولید نیز در سال جاری جان تازه‌ای گرفته است.

بازارهای هدف؛‌ عراق اول

در میان 20 کشور بازار هدف ایران، کشورهای عراق(536‌میلیون دلار)، چین(491‌میلیون دلار) و امارات متحده عربی(481میلیون دلار) قرار دارند و در انتهای جدول نیز به ترتیب قطر(1/28‌میلیون دلار)، ترکمنستان(06/28‌میلیون دلار) و هلند(9/27‌میلیون دلار)جای گرفته‌اند. کل تناژ صادراتی این بخش به مرز 21‌میلیون تن رسید که سهم زنجیره فولاد در مرز 4‌میلیون تن، زنجیره مس 201هزار تن و آلومینیوم به 53هزار تن قرار داشت. در این مدت 8/1‌میلیارد دلار محصولات زنجیره فولاد، 449‌میلیون دلار زنجیره مس و 119‌میلیون دلار نیز انواع سنگ به خارج کشور صادر شد.تناژ واردات نیز به یک‌میلیون و 424‌هزار تن رسیدکه زنجیره فولاد با 541‌هزار تن، زغال‌سنگ و کک با 244‌هزار تن و پودر آلومینا و محصولات وابسته با 135هزار تن در رتبه‌های اول تا سوم جای گرفتند. در همین حال ارزش واردات فولاد به 483‌میلیون دلار، آلومینیوم به 66میلیون دلار و پودر آلومینا 72‌میلیون دلار رسید.

شروع 4 طرح بزرگ در سال 96

همچنین در سال 96، چهار طرح بزرگ آغاز شد که منجر به اشتغال 2500 نفر شده است. در این میان طرح احداث کارخانه کنسانتره روی مهدی‌آباد از اهمیت خاصی برخوردار است. همچنین پروژه تیتانیوم و بندر پارسیان نیز جزو طرح‌های اولویت‌دار ایمیدرو محسوب می‌شوند.

اکتشاف ذخایر جدید

تا قبل از شروع دولت یازدهم، یکی از مسائلی که حوزه معدن و صنایع معدنی کشور را با تهدید روبه‌رو می‌کرد، کاهش ذخایر کشف شده معادن بود و از این رو، از جمله دغدغه‌های اصلی ایمیدرو در دولت یازدهم، اجرای برنامه اکتشاف بود. بنابراین، برنامه اکتشاف از دولت یازدهم و با هماهنگی و تفاهمنامه‌ای میان وزارت صنعت معدن و تجارت، ایمیدرو و سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران شروع شد که اجرای آن را ایمیدرو بر عهده دارد. برنامه‌ریزی برای اکتشاف 250‌هزار کیلومتر مربع در اولویت قرار گرفت و این برنامه به‌طور جدی از بهار 93 آغاز شد. طبق آمارها، این میزان وسعت اکتشاف، تقریبا دوبرابر اکتشافات 80 سال گذشته بوده است. در سال 95 فاز شناسایی 100‌درصد پهنه‌ها به اتمام رسید و در برخی از این پهنه‌ها، فاز پی‌جویی و اکتشافات عمومی نیز پیشرفت‌های مناسبی را طی کرده است. به‌طوری که 400 محدوده امیدبخش معدنی در 21 استان کشور مشخص شد و تا پایان سال96،‌ نخستین دستاوردهای برنامه اکتشاف اعلام شد که حاکی از رشد ذخایر عناصر ارزشمند معدنی در کشور است. تا این مدت، حدود 500‌میلیون تن سنگ آهن، 345‌میلیون تن زغال کک شو، 220‌میلیون تن زغال حرارتی، 103‌میلیون تن باریت، 21‌میلیون تن بوکسیت، 30‌هزار تن آنتیموان، 65‌هزار تن عناصر نادر خاکی و 42 تن طلا، افزایش یافته است.

برنامه ایمیدرو در سال 97

برنامه افتتاح 1/6‌میلیارد دلار طرح در سال 97

ایمیدرو در سال جاری(97) 33 طرح به ارزش بیش از 1/6‌میلیارد دلار به بهره‌برداری می‌رساند. این طرح‌ها در بخش‌های مختلف زنجیره فولاد، زنجیره مس، آلومینیوم، سرب و روی، عناصر نادر خاکی و زیرساخت‌ها است.

طی سال 97 همچنین 14 طرح جدید یا مجدد فعال شده، وارد عملیات اجرایی می‌شوند. ارزش این طرح‌ها به مرز 7/3‌میلیارد دلار می‌رسد. این طرح‌ها مربوط به بخش‌های مس،‌ فولاد، زغالسنگ و طلا است. برخی از این پروژه‌ها شامل بیلت آلومینیوم جاجرم، فاز دو زرشوران، معدن مس دره‌آلو، معادن مس تفت، آلومینای خلیج فارس و ‌فولاد مکران هستند.

وضعیت تولید در سال‌های 92 و 96

بررسی آماری وضعیت تولید، سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌ها نشان می‌دهد طی سال 91، ارزش 13 طرح راه‌اندازی به بیش از 4100‌میلیارد تومان رسید که 644‌میلیون یورو آن سهم ارزی محسوب می‌شود. طی آن سال افزون بر 2100 اشتغال مستقیم ایجاد شد، از سوی دیگر سال 92 هیچ ‌طرحی در حوزه معدن و صنایع معدنی راه‌اندازی نشد. طبق جدول ارائه شده در سال 92 تولید فولاد خام 6/15میلیون، آلومینیوم 350هزار تن، سنگ آهن 6/48‌میلیون تن و کنسانتره زغالسنگ 1/1‌میلیون تن بود. این در حالی است که سال 96 میزان تولید فولاد خام به 8/21‌میلیون تن، مس کاتد به 161‌هزار تن(تغییر تکنولوژی دلیل کاهش تولید شد)، سنگ آهن به 74‌میلیون تن، زغالسنگ یک‌میلیون و 496 و شمش آلومینیوم به بیش از 337هزار تن رسید. همچنین میزان اشتغال مستقیم ایجاد شده در سال 96 به 4850 نفر رسید. در سال گذشته 23 طرح به ارزش بیش از 3/2‌میلیارد دلار افتتاح شد.