آرمان - سهیلا وکیلی : بر اساس تعریف پلیس بینالملل، «بیوتروریسم» عبارت است از منتشرکردن عوامل بیولوژیکی یا سمی با هدف کشتن یا آسیبرساندن به انسانها، حیوانات و گیاهان با قصد و نیت قبلی و بهمنظور وحشتآفرینی، تهدید و وادارساختن یک دولت یا گروهی از مردم به انجام عملی با اهداف سیاسی، اجتماعی یا اقتصادی. در این مورد به شیوع برخی بیماریها نظیر آنچه در چین با نام بیماری «سارس» رخ داد و به تعطیلی کارخانجات این کشور در یک دهه گذشته منجر شد، میتوان اشاره کرد. در کشور ما نیز در راستای جلوگیری و مبارزه با چنین اهداف جنگی، برخی مسئولان ضرورت تاسیس و تشکیل واحدهای نظارتی چون پلیس قرنطینه را بارها از سوی مجلس متذکر شدهاند. در این مورد، علیرضا رفیعیپور بهعنوان ریاست سازمان دامپزشکی کشور که یکی از عوامل پیگیر تاسیس این پلیس در کشور است، عنوان کرده بود که اهداف دامپزشکی بدون کمک مجلس و تعیین یگان حفاظت و یا پلیس قرنطینه میسر نمیشود. او نیز به کمک و اختصاص بودجه مناسب از سوی مجلس بارها اشاره کرده و یادآور شده بود برای تحقق اهداف دامپزشکی باید یگان حفاظتی یا پلیس قرنطینه توسط مجلس برای دامپزشکی تشکیل شود.
سلاحهای میکروبی بهویژه در عرصه تروریسم دولتی و علیه ساختارهای صنعتی کشاورزی در سالیان اخیر بسیار به کار رفته است. اگرچه کشور هدف هرگز نتوانسته ادعای خود را علیه دشمنش به اثبات برساند. اروپا شیوع جنون گاوی را متوجه سازمانهای جاسوسی آمریکا و استرالیا میداند که با هدف ضربه اقتصادی به صادرات گوشت اروپا انجام شده. چین در شیوع «سارس» آمریکا را مقصر میداند که باعث شد چین در آستانه شکوفایی اقتصادی، سالها از گردونه رقابت تولید ارزانقیمت بهواسطه تعطیلی کارخانههایش عقب بیفتد. کرهشمالی شیوع وبا در پیونگیانگ را در اواخر دهه 80 نتیجه فعالیت جاسوسهای آمریکایی میداند که با هدف مجبورکردن این کشور به پذیرش شرایط دول اروپایی آمریکایی، برای قطع آزمایشات هستهای انجام شده است. تمامی این اتهامات در حد اتهامی باقی میماند، ولی آنچه مسلم است آن است که هر روز بسیاری از مناطق جهان در معرض خطر یک حمله بیوتروریستی هستند. بدیهی است که نیروهای نظامی، تنها جمعیت در معرض خطر برای حملات بیولوژیکی نیستند، بلکه اقشار مختلف در معرض خطر بوده و بهمنظور دفاع در مقابل اثرات ناتوانکننده بالقوه یک حمله، نیازمند کسب آگاهی نسبت به اصول اساسی همهگیرشناسی عوامل مورد استفاده در جنگ بیولوژیکی هستند. طبق نظر کارشناسان سازمان بهداشت جهانی ( W.H.O) در حال حاضر 17 کشور جهان قابلیت تولید چنین موادی را دارند. تولید، استفاده و انتشار یک سلاح بیولوژیکی بسیار ارزانتر از بمب اتم بوده و کمتر احساسات جهانیان را برمیانگیزد. و البته استفاده از این سلاحها تا حدودی برای تروریستها بیخطر است. معمولا مشاهده پاتوژنها و مقابله علیه آنها مشکل است. بهعنوان مثال در صورت انتشار عامل اسهال در آب یک منطقه تا دوره کمون سپری شود و علائم بیماری ظاهر شود، چند روز طول میکشد که فرصت مناسبی برای تروریستهاست تا به اهداف خود برسند. انتقال عواملی از کشوری به کشور دیگر به وسیله مسافرهای معمولی آسان بهنظر میرسد. بهعنوان مثال، قراردادن پودر میکروب سیاهزخم در داخل کپسول بهعنوان دارو و حمل آن به مناطق مورد نظر این عوامل بیماریزا از راههای مختلفی در جوامع هدف مورد استفاده قرار میگیرند. انتشار عوامل بیماریزا در هوا، آب، مواد غذایی، انواع مواد کنسروشده، اسباببازی، پاکتنامه، هدایای پستی، حشرات ناقل، خون و... سابقه داشته است. استفاده از عامل بیوتروریسم براساس اهداف تروریستها تعیین میشود. در صورتی که تروریسم قصد گسترش وسیع بیماری را داشته باشد از عواملی نظیر آبله انسانی استفاده میکند که بهراحتی از فردی به فرد دیگر منتقل میشود و باعث آلودگی وسیع میشود و در صورتی که قصد آن مورد هدف قراردادن شخص خاصی باشد، از عواملی نظیر انتراکس (عامل سیاهزخم) استفاده میکند.
بیوتروریسم با اهداف اقتصادی
یک عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در توضیح اقدامات صورتگرفته پیرامون تشکیل پلیس قرنطینه و مبارزه با بیوتروریسم، ابتدا به شربتهای آهنی که به کودکان داده میشود اشاره کرده و به «آرمان» میگوید: اگر توجه داشته باشید کودکان بلافاصله پس از استفاده این شربت دچار خرابی و تیرگی دندان میشوند و به مرور زمان سلامت دندان شیری و سپس دندانهای واقعی خود را از دست میدهند و لازم است تا مجدد از ارتودنسی برای دندانهایشان استفاده کنند. عبدا... حاتمیان از این مهم بهعنوان یکی از پیامدهای بیوتروریسم یاد میکند و میافزاید: بیوتروریسم شاید منجر به ترور نشود، اما در ادامه منجر به ناراحتی قلب، خرابی دندان، خرابی ریه یا حتی ناتوانی جنسی و هزاران بیماری دیگر شناختهشده یا ناشناخته میشود. حاتمیان سپس ادامه میدهد: این قبیل بیماریها با هدف افزایش هزینه و تحمیل هزینه به کشورهای جهانسوم سرریز میشود. این نماینده مجلس در ادامه به وجود پدافند در کشور نیز اشاره داشته و میافزاید: در کشوری چون ایران که از منابع انسانی و منابع زیرزمینی قوی برخوردار است قطعا برای نفوذ به آن از شیوههای مختلفی از جمله بیوتروریسم استفاده میکنند، بنابراین ضرورت تشکیل و تاسیس پلیس قرنطینه برای مواد غذایی ضروری است. هرچند در این مورد کشور به پدافند غیرعامل نیز مجهز است که کافی نیست و در ادامه ضروری است که موضوع بیوتروریسم جدی گرفته شود. عضو کمیسیون کشاورزی مجلس در مورد ضرورت پیگیری تشکیل پلیس قرنطینه به تنوع و تعدد سازمانهای قرنطینهای در کشور اشاره میکند و ادامه میدهد: در کشور سازمانهای قرنطینهای مختلفی چون قرنطینه نباتات در وزارت جهاد کشاورزی یا سازمان حفاظت و نباتات، قرنطینههای معاونتهای غذا و دارو یا سازمانهای استاندارد و چندین سازمان دیگر که متولی این موضوع هستند در کشور فعال است که اگر در مورد ضرورت تشکیل پلیس قرنطینه مواد غذایی یا ضرورت تشکیل سازمان واحد برای مبارزه با بیوتروریسم بخواهیم عزم جدی در اجرا داشته باشیم، ضروری است تا از تعدد این قیبل سازمانها کاسته و دست به احداث یک سازمان یا متولی واحد در راستای مبارزه با بیوتروریسم بزنیم. او به تنوع و تعدد وظایف در سازمانهای قرنطینهای کشور در کنار وظایف سازمان پدافند غیرعامل اشاره میکند و میگوید: اگر قرار است برای مبارزه با بیوتروریسم عزمی جدی باشد ضروری است وظایف تعریفشدهای برای یک سازمان واحد به این منظور در نظر گرفته شود. حاتمیان در ادامه سخنان خود اشارهای مجدد به قطرههای آهن برای دندان کودکان دارد و میافزاید: در کشور مسائل بسیار پیشپاافتاده علمی بعضا با سکوت مرگباری همراه میشود که علت آن مشخص نیست، در حالی که حتی یک فرد غیرمتخصص نیز پس از سالها متوجه این موضوع شده که در هر حالت استفاده از قطره آهن برای کودکان با چه اهداف تخریبی و اقتصادی همراه است. این نماینده مجلس در خاتمه قیاسی کوتاه از سرانه مصرف گوشت قرمز در دو کشور ایران و آمریکا میکند و میافزاید: سرانه مصرف گوشت در آمریکا سالانه 95 تا 115کیلوگرم است حال آنکه مصرف سالانه گوشت قرمز در ایران فقط 13 یا 14کیلو است. این در حالی است که ایران با تعدد بیماریهای قلبیعروقی به مراتب بیشتر از آمریکا روبهرو است. او سکوت مسئولان در برابر مصرف بالای دارو را نگرانکننده میخواند و بر ضرورت تشکیل سازمانی واحد با عنوان پلیس قرنطینه یا ارگانی که مسئولیت مبارزه با بیوتروریسم باشد، تاکید میکند.