پوست‌اندازی USSD ها

تلفن همراه به یکی از ابزارهای جدایی ناپذیر زندگی مردم تبدیل شده است به شکلی که این روزها شهروندان می‌توانند بخش زیادی از خدمات مالی و بانکی خود را از طریق تلفن همراه انجام دهند. یکی از این خدمات که توانست نظر مردم را به خود جلب کند، استفاده از کدهای USSD روی تلفن همراه بود که بدون نصب هیچ‌گونه نرم‌افزاری روی تلفن همراه، تنها با وارد کردن چند کد، قابل استفاده بود. کدهای USSD روشی بود که مشتری با ارسال یک پیام و شماره گیری کدهای از پیش تعیین شده، می‌توانستند پرداخت مورد نظر خود را انجام دهند. بی‌‌‌نیازی به اینترنت یکی از مهم ترین مزیت‌هایی است که استفاده از این کدهای دستوری رایج دارد که باعث شده در ایران طرفداران زیادی داشته باشد. همچنین به‌دلیل پایداری و اطمینان بیشتری که در بستر USSD نسبت به SMS و GPRS وجود دارد این بستر در ایران مورد استقبال قرار گرفته است. با وجود این، اخیرا بانک مرکزی بخشنامه‌ای به بانک‌ها ابلاغ کرده که در نتیجه تغییراتی در انجام تراکنش‌های مالی، دسترسی به حساب‌ مشتریان بانک‌‌ها برای عواملی غیراز بانک یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت محدود شده و با هدف تامین امنیت حساب کاربران، پردازش از کدهای USSD محدود به پرداخت قبوض عمومی می‌شود و اپلیکیشن‌هایی که خود بانک‌ها طراحی کردند، جایگزین بانک‌‌ها خواهند شد. بر اساس بخشنامه بانک مرکزی نباید اطلاعات حساس کارت مشتریان از جمله رمز دوم آنها از مسیرهایی که فاقد رمزنگاری مناسب بوده و امکان ذخیره‌سازی یا مشاهده آن توسط عواملی غیراز بانک یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت وجود دارد، مبادله شود. بر این اساس از نیمه بهمن امسال تراکنش‌‌های فاقد رمزنگاری از مبدا تا مقصد وجود نخواهد داشت. درواقع پرداخت‌‌هایی که با استفاده از کدهای USSD انجام می‌شدند، از این تاریخ تنها با استفاده از اپلیکیشن‌ بانک‌ها ممکن خواهد بود.

هدف از حذف کدهای USSD

این تصمیم بانک مرکزی را می‌توان در راستای افزایش امنیت در مبادلات بدون کارت دانست. به‌گفته مدیرعامل شرکت مبنا کارت آریا ما اولین شرکتی هستیم که به سامانه «پیوند» وصل شدیم، اما اینکه سامانه پیوند یا جریان USSD به درد نظام بانکی کشور می‌خورد و برای کشور مفید است یا خیر، این جای پرسش است. مرتضی حسینی عنوان کرد: عمده کاربرد USSD در جهان برای انتقال وجوه خرد است، شما می‌دانید این سرویس مورد اعتماد بوده و فاقد هرگونه مشکلی است، اما اگر ما روی آن امکانی بگذاریم که فرد با یک رمز دوم بتواند موجودی بگیرد و خرید کند، در واقع امنیت مشتری را زیر سوال برده‌ایم. او بیان کرد: متاسفانه اغلب مردم رمز اول خود را طبق عادت در هر سوپرمارکتی جلوی همه می‌گویند و همه هم می‌دانند که اگر یک صفر یا یک، اول یا آخر آن بگذارند، رمز دوم فرد به‌دست می‌آید. نتیجه این خواهد بود که شما در خانه نشسته ‌اید و از هیچ‌چیز خبر ندارید و می‌بینید از حسابتان موجودی گرفته‌اند و سپس با کارت شما خرید انجام می‌‌شود. حسینی گفت: وظیفه ما و همه رسانه‌ها این است که به فرهنگ بانکداری و استفاده از ابزارهای آن کمک کنیم تا مردم بتوانند در امنیت بالا از این سرویس‌‌ها استفاده کنند. کاربرد USSD برای تراکنش‌‌های کاملا خرد و ضروری است، ولی ما نباید آن را باز بگذاریم تا مردم از طریق آن خرید‌هایی با مبالغ بالا انجام دهند یا موجودی بگیرند.

دوران USSD‌ها به سرآمده است

بسیاری از کارشناسان معتقدند کدهای USSD در بیشتر کشور‌ها منسوخ شده و بانک مرکزی با اشراف کامل بر شرایط و وضعیت دیتا در کشور، تصمیم به محدودیت کدهای USSD گرفته است. یک کارشناس حوزه بانکداری الکترونیک با اشاره به وضع محدودیت‌‌های جدید برای فعالیت‌های مرتبط با USSDها، این فناوری‌ را مربوط به دوران گذار بانکداری الکترونیک توصیف کرد که حالا زمان آنها به سر آمده است. به گزارش ایسنا، ایمان اسلامیان با بیان اینکه USSD عملا به دوران گذار توسعه فناوری‌های بانکداری الکترونیکی مربوط بوده‌اند، گفت: برخی از کشورها حتی به خاطر سرعت بالای اینترنت و اقتصادی دیجیتالی خود اساسا تجربه USSDها را از سر نگذرانده‌اند، چرا که این فناوری ضعف‌های امنیتی جدی را در خود دارد. او با بیان اینکه تجربه USSD در کشور، مناسب زمانی بود که اینترنت رایج نبود، اظهار کرد: در زمانی که اینترنت در کشور رایج نبود فناوری USSD تنها مجرای جایگزین برای پرداخت‌های خرد به شمار می‌رفت که برخی از شرکت‌ها با استفاده از این فناوری و حتی اخذ کارمزد بیشتر از بانک‌ها و بعضا مشتریان توانستند به سودهای کلانی دست پیدا کنند. این کارشناس حوزه بانکداری الکترونیکی با بیان اینکه سیاست بانک مرکزی از همان ابتدا محدود کردن خدمات مربوط به USSD بوده است، گفت: امروزه بانکداری باز در دنیا در حال توسعه است. در این نوع بانکداری بانک‌ها ارائه خدمات خود را به‌صورت منعطف طراحی می‌‌کنند و API خود را در خدمت طراحان فین تک‌ها و شرکت‌های کوچک برای ارائه خدمات به کاربران و مشتریان قرار می‌‌دهد. همان‌طور که در حال حاضر نیز بسیاری از خدمات بانک‌‌ها به‌صورت آنلاین در دسترس مشتریان قرار دارد. اسلامیان اضافه کرد: اپلیکیشن‌‌های اینترنتی می‌توانند توسط شرکت‌های کوچک برای ارائه خدمات بانکی بانک‌ها به مردم طراحی شود که این هم برای بانک‌ها و هم برای شرکت‌ها سودآور است و هم مردم از خدمات آن منتفع می‌‌شوند.

اقدامی برای جلوگیری از پولشویی

یك كارشناس بانكی درمورد اقدام بانك مركزی در راستای ایجاد محدودیت پردازش كدهای USSD به «آرمان» می‌گوید: بانك مركزی در هر شرایطی و بر اساس اختیارات قانونی كه دارد می‌تواند از نقل و انتقالاتی كه دارای شک و شبهه هستند مانند كلاهبرداری، پولشویی و... جلوگیری كند. حیدر مستخدمین حسینی با تاكید بر اختیارات بانك مركزی در جهت جلوگیری از سوء‌استفاده‌های مالی می‌افزاید: این مساله‌ای كه در بخشنامه اخیر در مورد كدهای USSD آمده است موضوع فرعی است و موضوع اصلی شاید مربوط به این باشد كه به‌عنوان مثال وقتی انتقال‌دهنده مبلغی را از طریق كارت به حساب فرد دیگر منتقل می‌كند و بعد از یك روز به حساب فرد منتقل می‌شود بانك مركزی اعلام كرده پردازش كدهای USSD محدود به پرداخت قبوض می‌شود. او با اشاره به بررسی‌هایی كه بانك مركزی در راستای جلوگیری از پولشویی انجام می‌دهد، تصریح می‌كند: این تصمیم بانك مركزی به انتقال‌دهنده این فرصت را می‌دهد در صورت وجود كلاهبرداری اقدامات لازم را انجام دهد. این كارشناس بانكی اظهار می‌كند: نكته مهم در این بخشنامه این است كه نظام بانكی از این تصمیم سود خواهد برد.تلفن همراه به یکی از ابزارهای جدایی‌ناپذیر زندگی مردم تبدیل شده است، به شکلی که این روزها شهروندان می‌توانند بخش زیادی از خدمات مالی و بانکی خود را از طریق تلفن همراه انجام دهند. یکی از این خدمات که توانست نظر مردم را به خود جلب کند، استفاده از کدهای USSD روی تلفن همراه بود که بدون نصب هیچ‌گونه نرم‌افزاری روی تلفن همراه، تنها با وارد کردن چند کد، قابل استفاده بود. کدهای USSD روشی بود که مشتری با ارسال یک پیام و شماره گیری کدهای از پیش تعیین شده، می‌توانستند پرداخت مورد نظر خود را انجام دهند. بی‌‌‌نیازی به اینترنت یکی از مهم ترین مزیت‌هایی است که استفاده از این کدهای دستوری رایج دارد که باعث شده در ایران طرفداران زیادی داشته باشد. همچنین به‌دلیل پایداری و اطمینان بیشتری که در بستر USSD نسبت به SMS و GPRS وجود دارد این بستر در ایران مورد استقبال قرار گرفته است. با وجود این، اخیرا بانک مرکزی بخشنامه‌ای به بانک‌ها ابلاغ کرده که در نتیجه تغییراتی در انجام تراکنش‌های مالی، دسترسی به حساب‌ مشتریان بانک‌‌ها برای عواملی غیراز بانک یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت محدود شده و با هدف تامین امنیت حساب کاربران، پردازش از کدهای USSD محدود به پرداخت قبوض عمومی می‌شود و اپلیکیشن‌هایی که خود بانک‌ها طراحی کردند، جایگزین بانک‌‌ها خواهند شد. بر اساس بخشنامه بانک مرکزی نباید اطلاعات حساس کارت مشتریان از جمله رمز دوم آنها از مسیرهایی که فاقد رمزنگاری مناسب بوده و امکان ذخیره‌سازی یا مشاهده آن توسط عواملی غیراز بانک یا ارائه‌دهنده خدمات پرداخت وجود دارد، مبادله شود. بر این اساس از نیمه بهمن امسال تراکنش‌‌های فاقد رمزنگاری از مبدا تا مقصد وجود نخواهد داشت. درواقع پرداخت‌‌هایی که با استفاده از کدهای USSD انجام می‌شدند، از این تاریخ تنها با استفاده از اپلیکیشن‌ بانک‌ها ممکن خواهد بود.