حفظ بازار عراق با تعرفه ترجیحی
آرمان - نوشین ایزدپناه: عراق را میتوان یکی از بازارهای صادراتی مهم برای ایران دانست؛ بازاری که چندی است بهدلیل تغییر رفتار تجاری عراق، شنیدهها از کمرنگ شدن رابطه تجاری با این کشور حکایت دارد. به گفته برخی مسئولان عراق در راستای حمایت از تولید داخلی به دنبال جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی است، به همین دلیل ممنوعیت واردات در مورد برخی محصولاتی که امکان تولید داخل را دارد اعمال میکند.
افزایش تعرفه یکی از اقداماتی است که وزارت بازرگانی عراق در راستای تشویق سرمایهگذاران برای ایجاد کارخانه در دستور کار قرار داده که این امر دامان تولیدکنندگان داخلی را نیز گرفته است و صادرات به این کشور را با چالش مواجه کرده است. بهطور مثال در ماههای قبل تعرفه واردات انواع آبمیوه در این کشور به یکباره از ۳۰ به ۱۳۰درصد رسید. لبنیات ازدیگر کالاهایی بود که با وجود داشتن بازاری مناسب در عراق با افت و خیز مواجه شد و بهاین ترتیب افزایش تعرفه صادرات ماست، شیر و شیرخشک به عراق به میزان ۴۰درصد را شاهد بودیم، این اتفاق در شرایطی رخ داد که عراق با سهم بیش از ۸۰درصدی، بزرگترین مشتری محصولات لبنی ایران به شمار میرود. همچنین با اعلام سفیرجمهوری ایران در عراق، واردات برخی از محصولات کشاورزی به عراق ممنوع شده است. ممنوعیت واردات این محصولات از 6 دی ۹۶ آغاز شده و بهاین ترتیب دیگر صادرکنندگان این محصولات مجاز به صادرات نخواهند بود. به گزارش ایسنا، دبیر میز عراق در سازمان توسعه تجارت با بیان اینکه از اوایل دی ماه صادرات کاهو، شلغم، چغندر، کلم و گلکلم به عراق با ممنوعیت مواجه شده است، اظهار کرد: ممنوعیت واردات این کالاها در راستای حمایت از تولید داخل اعلام شده است. ابراهیم رضازاده در عین حال یادآور شد: سال گذشته در زمینه این اقلام ۱۶میلیون دلار صادرات به عراق داشتیم و از نظر وزنی ۴۸هزار تن محصول به این کشور صادر شد. او با یادآوری محدودیتهایی که پیش از این از سوی عراق در واردات لبنیات و آبمیوه صورت گرفته بود، گفت: حتی اگر در تمام این بخشها صادرات ما به صفر برسد که این اتفاق نخواهد افتاد، تنها سهدرصد از کل صادرات ما به عراق کاهش پیدا میکند و در جمع رقمی حدود ۱۹۰میلیون دلار حجم صادرات این کالاها خواهد بود. رئیس میز ایران و عراق در سازمان توسعه تجارت درباره سرنوشت تعرفههای عراق برای محصولات لبنی ایران اظهار کرد: پیگیریهای ایران از عراق در موضوع لبنیات نتیجه خاصی در بر نداشته و با وجود پیگیریهای دولت ایران برای بازنگری در این تعرفهها هنوز دولت عراق پاسخی به این درخواست نداده است.
بی ثباتی عراق در تجارت با ایران
برخی از مسئولان معتقدند به اینکه عراق ثبات سیاسی برای تجارت با ایران ندارد و تصمیمهای ناگهانی این کشور خسارتهای زیادی را به صادرکنندگان وارد میکند. ازاینرو انتظار میرود که دولت در زمینه صادرات به عراق تصمیمهای لازم را اتخاذ کند. در همین رابطه رئیس اتحادیه صادرکنندگان و واردکنندگان محصولات کشاورزی در اواسط دی با انتقاد از رویکرد کشور عراق در واردات محصولات کشاورزی به این کشور گفت: عراق شیوه ثابتی در تجارت با ایران ندارد و هر روز یک تصمیم جدید اتخاذ میکند. رضا نورانی با تایید خبر ممنوعیت واردات برخی از محصولات کشاورزی به عراق گفت: پیش از این هم در مورد واردات هندوانه و سیب تصمیم مشابهی اتخاذ شده بود و به صورت ناگهانی این کشور ممنوعیت واردات سیب و هندوانه را اعلام و سپس ممنوعیت را لغو کرد. او با اشاره به اینکه عراقیها پیش از این تعرفه واردات محصولات لبنی از ایران به کشورشان را 5/2درصد افزایش داده بودند، گفت: تصمیمات ناگهانی عراق برای واردات محصولات و کالاهای ایرانی، منجر به ناپایداری صادرات به این کشور میشود و دلسرد شدن صادرکنندگان در صادرات به این کشور را به دنبال خواهد داشت. نورانی بیان کرد: ضمن اینکه تولیدکنندگان این محصولات هم از تصمیمات ناگهانی متاثر و دچار زیان و خسارت میشوند. رئیس انجمن ارگانیک ایران با بیان اینکه از دلایل ممنوعیت واردات برخی از محصولات کشاورزی به عراق اطلاعی ندارم، گفت: ممکن است این تصمیم برای حمایت از تولید داخلی و در زمان تولید این محصولات اتخاذ شده باشد.
پیگیری از طریق امور بینالملل وزارتخانه
کاهش تعرفه گمرکی از جانب عراق در مرز یکی از درخواستهای فعالان عرصه تجارت از مسئولان است. مدیر کل دفتر توسعه صادرات وزارت جهاد کشاورزی پیشتر گفته بود: در ۲۲ مرداد ۹۶ نیز؛ وزارت کشاورزی عراق اقدام مشابهی در زمینه ممنوعیت واردات هندوانه، خربزه، خیار، گوجه فرنگی و سیب زمینی انجام داده بود که دلیل آن نیز حمایت از تولید داخلی و به عبارتی؛ کفایت محلی بود، البته با پیگیریهای انجام گرفته این ممنوعیت لغو شده است. شاهرخ شجری با اشاره به اینکه ممنوعیت اخیری که ایجاد شده نیاز به پیگیری دارد تا برطرف شود، درباره اینکه آیا عراق این ممنوعیت را تنها برای ایران اعمال کرده یا همه کشورها شامل آن میشوند؟ افزوده بود: این ممنوعیت برای تمام کشورها اعلام شده است؛ زمانی که تولیدات داخلی این کشور وارد بازار میشود برای حمایت از تولید خودشان ممنوعیت واردات را اعلام میکنند؛ آنها با ما مسالهای ندارند که بخواهند واردات محصولات ایرانی را ممنوع کنند. او تصریح کرده بود: باید از طریق وزارت امور خارجه مذاکراتی با وزارت کشاورزی عراق داشته باشیم که این ممنوعیتها را از قبل به ما اعلام کنند تا بتوانیم آن را به صادرکنندگان اطلاعرسانی کنیم و آنها متحمل این زیانها نشوند. این مقام مسئول درباره اینکه آیا تاکنون در مورد ممنوعیت اخیر مذاکرهای با عراقیها انجام شده است؟ گفته بود: مذاکرات را وزارت جهادکشاورزی بهطور مستقیم انجام نمیدهد، ما این مساله را به امور بینالملل وزارتخانه اطلاعرسانی میکنیم و امور بینالملل نیز آن را به اطلاع وزارت امور خارجه میرساند؛ آنها نیز مساله را پیگیری میکنند.
راههای صادرات پایدار با عراق
یکی از اعضای اتاق مشترک ایران و عراق با اشاره به تعرفههایی که عراق برای صادرات به این کشور در نظر میگیرد به «آرمان» میگوید: این تعرفهها به دلیل وضعیت این کشور و حمایت از تولید داخلی خود است. محسن چمنآرا میافزاید: افزایش تعرفهها مطمئنا باعث گران شدن کالاهای ما برای مصرفکنندگان اصلی میشود و همین مساله بر صادرات ما به این کشور اثر میگذارد. او با بیان اینکه باید برای این موضوع تمهیداتی اندیشیده شود، تصریح میکند: باید برخی تعرفههای ترجیحی بین دو کشور وضع شود و برخی معافیتها در نظر گرفته شود، هرچند که عراق کالاهای آنچنانی برای صادرات به ایران ندارد و این یک امتیاز برای ما محسوب میشود. چمن آرا ادامه میدهد: ما باید برای کالاهایی که از عراق به ایران وارد میکنیم تخفیفهایی را قائل شویم و از آنها بخواهیم این تخفیفات را برای ما در نظر بگیرند. یکی دیگر از راه حلها این است که تلاش کنیم با مشارکت عراقیها یا در ایران یا در مناطق آزاد یا حتی در عراق تولیداتی داشته باشیم و از این طریق بتوانیم صادرات پایداری با این کشور داشته باشیم. او میافزاید: دولت باید حتی المقدور به تولیدکنندگان برای صادرات کمک کند و هزینههای تولید را کاهش دهد.
