عاشورا؛ روایت انتخاب

علیرضا رحیمی، دبیر شورای عالی نوجوانان و جوانان کشور: آنچه نام امام حسین (ع) را پس از قرن‌ها زنده نگه داشته، تنها شهادت او نیست؛ شیوه‌ای است که برای زیستن و ایستادن برگزید. او نه برای قدرت قیام کرد و نه مشتاق مرگ بود. تا آنجا که امکان داشت، راه گفت‌و‌گو، روشنگری، مدارا و جلوگیری از خشونت را پیمود، اما هنگامی که از او خواسته شد حقیقت را به بهای حفظ قدرت و تثبیت وضع موجود کنار بگذارد، ایستاد؛ جان داد، اما به آنچه حق نمی‌دانست تن نداد.

در نقطه مقابل، یزید برای رسیدن به آنچه می‌خواست، از حقیقت و اخلاق گذشت. شاید قدرت را به دست آورد، اما آنچه از او در حافظه تاریخ باقی ماند، نه اقتدار که بی‌آبرویی بود. تاریخ بار‌ها نشان داده است که قدرت، اگر از حقیقت جدا شود، هرچند موقتاً پیروز به نظر برسد، ماندگار نخواهد بود.

اما شاید تأمل‌برانگیزترین شخصیت این واقعه، عمر سعد باشد؛ کسی که می‌خواست هم قدرت را داشته باشد، هم خوشنامی را، هم رضایت امام حسین (ع) را و هم نزدیکی به یزید را. او می‌خواست میان حقیقت و منفعت جمع کند، اما در نهایت نه عزت نصیبش شد، نه آرامش و نه نام نیک. گاهی ناتوانی در انتخاب، پرهزینه‌تر از یک انتخاب اشتباه است.

پیام عاشورا برای امروز نیز همین است؛ در بزنگاه‌های زندگی و مسئولیت، همیشه راه درست، آسان‌ترین راه نیست. گاهی باید هزینه داد تا کرامت انسان حفظ شود. گاهی باید از منفعتی گذشت تا حقیقت باقی بماند؛ و گاهی آنچه انسان را ماندگار می‌کند، نه آن چیزی است که به دست آورده، بلکه آن چیزی است که حاضر نشده برای رسیدن به آن، از اصول خود چشم بپوشد.

به گمان من، اگر بخواهیم این میراث بزرگ را برای نسل جوان زنده نگه داریم، باید بیش از هر چیز از «انتخاب» سخن بگوییم. از اینکه امام حسین (ع) تا آخرین لحظه، اهل گفت‌و‌گو، عقلانیت و مدارا بود، اما حقیقت را با هیچ مصلحتی معامله نکرد. این همان درسی است که هر جامعه‌ای، در هر زمان، به آن نیاز دارد.

عاشورا به ما می‌آموزد که انسان‌ها را نه با قدرتشان، بلکه با انتخاب‌هایشان به یاد می‌آورند. برخی برای حفظ حقیقت از قدرت می‌گذرند و برخی برای حفظ قدرت از حقیقت. راز ماندگاری امام حسین (ع) نیز در همین انتخاب نهفته است؛ انتخابی که عزت را بر هر منفعتی ترجیح داد و برای همیشه در وجدان تاریخ ماندگار شد.