کرونا و اقتصاد کشور

آرمان ملی - سرانجام ويروس کروناي جديد در ايران هم تشخيص داده شد و به بيش از دو هفته ترديد در اين خصوص پايان داده شد. فارغ از اين که آغاز تشخيص بيماري با مرگ دو تن از بيماران بود و اين را بايد به پاي ضعف نظام بهداشتي کشور در تشخيص (يا در اطلاع‌رساني بهنگام) مبتلايان دانست، شروع اين چنيني اين بيماري با قدرت سرايت بالا نگران کننده است و تمهيدات و توصيه‌ها و تصميمات دولت و نهادهاي ذيربط در تناسب با اين پديده نيست. برآوردهاي اقتصادي در چين، حاکي از کند شدن نرخ رشد اقتصادي و کاهش 2 درصدي آن براي فصل نخست سال 2020 است. هنوز مشخص نيست که دامنه همه‌گيري اين ويروس در چين تا کجا گسترده خواهد شد و چين چگونه خواهد توانست لطمه اين فاجعه بهداشتي-انساني را در اقتصاد خود مديريت کند. اما اگر چين با تمهيدات گسترده و همه‌جانبه‌اي که اتخاذ کرده است بتواند ابعاد بيماري را به فصل نخست سال محدود کند شايد لطمات آن در همين ميزان باقي بماند. شکي نيست که اقتصاد ايران، که چين شريک نخست تجاريش است، از شرايط اقتصاد اين کشور تأثير پذير است. چين مقصد نخست صادرات نفت، پتروشيمي و مواد معدني ايران است و به دليل بحران موجود در چين در يک ماه گذشته قيمت اين کالاها افت 20-10 درصدي داشته است. با فرض ثابت ماندن مقدار صادرات به چين، که البته چنين نيست، اين افت به معناي کاهش درامد 500-250 ميليون دلاري در ماه در صادرات ايران به اين کشور است. اما اکنون که ويروس کرونا به ايران رسيده و در حال گسترش است، نگراني بزرگتر اقتصاد کشور پيامدهاي ناشي از همه‌گيري بيماري در ايران است. با آشکار شدن نخستين موارد بيماري، نخستين موج آن دامنگير حوزه گردشگري داخلي و خارجي کشور شد. لغو سفرها به ويژه در ايام نزديک به نوروز و تعطيلات سال نو موجب خواهد گرديد که بخش گردشگري کشور و خدمات وابسته به آن، از جمله حمل و نقل مسافر، هتل‌ها و رستوران‌ها، اماکن تفريحي و گردشگري، توليدات محلي و سوغاتي، بهترين زمان کسب وکار خود را از دست بدهند و به شدت آسيب ببينند. علاوه بر اينها طيفي از کسب و کارها مانند تئاتر، سينما، تفريحات جمعي، سالن‌هاي ورزشي، آرايشگاه‌ها، مراکز خريد و فروشگاه‌هاي بزرگ و مانند اينها هم از اين شرايط متأثر مي‌گردند. در بعد بين‌المللي، از هم‌اکنون برخي از کشورهاي همسايه تردد مسافران بين ايران و کشور خود را متوقف نموده‌اند. بدون شک در صورت گسترش و جدي‌تر شدن همه‌گيري کرونا در ايران مرزهاي همسايگان بيشتري به روي تردد مسافر به ايران و بالعکس بسته خواهد شد. گذشته از آثار اين اقدامات بر حوزه گردشگري و تجارت مرزي کشور، مخاطره بزرگتر مي‌تواند تصميم اين کشورها براي جلوگيري از ورود محصولات تازه و مواد غذايي ايران (فرآورده‌هاي حيواني، ميوه و تره بار) به کشورشان باشد که به صورت مضاعف به توليد و صادرات کشور آسيب وارد خواهد نمود. همزماني اين مخاطره با ورود دوباره ايران به ليست سياه FATF و شدت يافتن تنگناي مبادلات مالي و ارزي با دنيا به نگراني فعالان اقتصادي از شرايط اقتصاد افزوده است. اقتصاد رنجور و تحت فشار کشور تاب تحمل فشارهاي متعدد را ندارد و اين موضوع بايد از سوي دولت و ديگر ارکان حاکميت بسيار جدي قلمداد شود. از اين رو و با در نظر گرفتن نکات بالا، انتظار جدي و اکيد از دولت مي‌رود که چارچوبهاي به مراتب جديتر و سختگيرانه‌تري را در پيشگيري از انتشار گسترده بيماري در کشور اتخاذ نمايد و نگذارد تا کشورهاي ديگر براي قرنطينه کردن شهروندان و اقتصاد ايران تصميم پيش دستانه بگيرند. ما نه مانند چين اقتصادي قوي داريم، نه مقدورات بودجه‌اي دولت اجازه اتخاذ سياست‌هاي انبساطي براي کمتر کردن آسيب‌هاي اقتصادي بيماري را مي‌دهد، نه توان ساخت بيمارستان 1000 تختخوابي در 10 روز را داريم، نه از امکانات آزمايشگاهي و درماني مانند آن کشور برخورداريم و، متأسفانه، نه سرمايه اجتماعي قابل مقايسه با چين را داريم. پس تنها راه ما جلوگيري از گسترده شدن بيماري با تصميماتي قاطع و سريع است. وقت را از دست ندهيم!