اروپا به دنبال نه جنگ نه مذاکره

در هفته‌های اخیر همانطور که از سوی ایران سینگنال‌های مثبت برای احیای توافقنامه برجام انعکاس پیدا می‌کند و در آخرین موضع‌گیری‌های مشاور تیم ماکره کننده ایران با گروه 1+5 ایران آماده است که به توافقی که با گروه 1+5 قبلا انجام شده، برگردد از طرف دیگر ما سیگنال‌های متفاوتی و تا حدودی منفی از طرف اعضای گروه 1+5 بخصوص دولت‌های اروپایی و آمریکا مواجهیم که ارسال می‌شود. آخرین گمانه‌زنی‌ها و اطلاعاتی که در این زمینه منتشر شده، اطلاعات آقای علی واعظ، عضو گروه بحران بین‌المللی است که از سوی نشست تروئیکای اروپایی و آمریکا و 10 عضو شورای امنیت سخن گفته که موضوع بحث‌شان مکانیسم ماشه بوده و از طرف دیگر جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی رئیس جمهوری آمریکا به منطقه سفر می‌کند و گویا یکی از محورهای اصلی این سفر نیز بحث مذاکرات هسته‌ای با ایران است. دولت‌های اروپایی و آمریکا از یکطرف گزینه دیپلماسی را بهترین گزینه برای مهار برنامه‌های هسته‌ای ایران می‌دانند و از طرف دیگر در تحریم‌های هشت ماهه گذشته موضوعات جدیدی به پرونده برجامی ایران اضافه شده که تا حدودی مذاکرات را پیچیده و دشوار کرده است. در چنین فضایی یکی از متغیرهای مهمی که ایران همچنان در دست دارد تا غرب را به مذاکره و گفت وگو و احیای برجام و از دست دادن فرصت‌هایی که در سال گذشته داشت، بحث افزایش غنی‌سازی و توسعه تکنولوژی غنی‌سازی با نصب سانتریفیوژهای جدید است. و در چنین فضایی آنها می‌دانند که جمهوری اسلامی ایران با این اهرم قصد دارد فشار بیشتری به دولت‌های اروپایی برای ازسرگیری مذاکرات احیای برجام وارد کند. انطرف نیز شرایط موجود را برای احیای برجام مساعد نمی‌داند و خواسته‌های بیشتری دارد. از طرف دیگر هرچه به ماه اکتبر نزدیک می شویم، موعد حذف بخشی از تعهدات ایران در برجام فرا می‌رسد که موضوع تحریم‌های تسلیحاتی ایران در قطعنامه 2231 است که در ماه اکتبر منقضی خواهد شد و در چنین فضایی دولت‌های اروپایی به دنبال این هستند که همچنان شرایط نه مذاکره نه جنگ را با ایران پیش ببرند تا بتوانند فشار بیشتری را به ایران از لحاظ اقتصادی و سیاسی وارد کرده و امتیازات بیشتری را درخصوص برنامه‌های هسته‌ای ایران و بخش چگونگی انتقال مواد هسته‌ای تولیدشده و چگونگی توقف ماشین‌های سانتریفیوژ جدیدی که توسعه پیدا می‌کند را بدست بیاورند. این گزارش رویترز درخصوص هشدار تروئیکای اروپایی نسبت به ایران که اگر قصد داشته باشد از غنی سازی 60 درصد فراتر رود می‌تواند منجر به مکانیسم ماشه شود از این جهت قابل بحث است. از طرف دیگر باید این نکته را مدنظر قرار دارد که ایران نیز به خوبی از شرایط سختی که در احیای مذاکرات برجام وجود دارد، آگاه است. ضمن اینکه به این نکته نیز آگاه است که روند بهبود اقتصادی کشور بدون لغو تحریم‌ها و بدون احیای برجام غیرممکن است و درست است با واکنش‌های اعلامی صریحی نسبت به این گزارش رویترز از سوی تروئیکای اروپایی داشته اما در عمل جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که قصد گذشتن از خط قرمزی که درخصوص تولید غنی سازی اورانیوم در 60 درصد هست را ندارد. به نظر می‌رسد اینگونه کنش‌ها و واکنش‌هایی که از سوی غرب و ایران درخصوص مذاکرات و احیای برجام وجود دارد به یک نوعی برای تحت فشار قراردادن طرف مقابل است که شاید و احتمالا دو طرف به این نتیجه برسند که ادامه این تنش می تواند به نقطه ای برسد که دیگر دیپلماسی کارکرد مورد انتظار را نداشته باشد. در چنین فضایی شاید بتوان امیدوار بود که طرفین بتوانند راهی برای مذاکرات احیای برجام یا حداقل توافق موقت که ایران به هیچ وجه دنبال آن نیست، پیدا کنند. اگر مذاکرات میان ایران و آژانس به نقطه ای نرسد که به یک نوعی خواسته و انتظارات آژانس برآورد نشود، قطعا در اجلاس آتی شورای حکام باید منتظر پیامدها و تصمیماتی باشیم که می‌تواند پرونده هسته‌ای ایران را به شورای امنیت بازگرداند.