گزارش
کریدور جنوب - شمال؛ مزیتی برای همه کشورهای منطقه
راهاندازی کریدور به منظور همکاریهای مشترک و چندجانبه با کشورهای همسایه برای دسترسی سریعتر به بازارهای جهانی و فرامنطقهای همواره مورد توجه قرار داشته است. به همین منظور کریدوری که ایران- هند و ارمنستان آن را دنبال میکنند هنوز جذابیت و صرفه اقتصادی دارد و بسیاری از کشورهای پیرامون و منطقه از سالهای پیش خواهان ایجاد آن بودهاند. در روزهای اخیر براساس اعلام وزارتخارجه ارمنستان نشستی سهجانبه با حضور معاونان و دستیاران مختلف در وزارتخانههای خارجه 3 کشور ایران، هند و ارمنستان در ایروان برگزار شد که عمدتا بر مسائل اقتصادی و کانالهای ارتباطی منطقهای متمرکز بود. سیدرسول موسوی، مدیر کل غرب آسیا وزارتخارجه کشورمان که در این نشست حضور داشت پس از آن در توئیتی اعلام کرد که کریدور شمال- جنوب و چگونگی اتصال چابهار و ارمنستان به هند از طریق جادهها و خطوط ریلی مهمترین محور گفتوگوها در این نشست سهجانبه بوده است. براساس گزارش مرکز پژوهشهای اتاق بازرگانی ایران که اخیرا منتشر شده همکاریهای اقتصادی توان بالایی برای کاهش تنشهای سیاسی دارند در همین راستا با توجه به اختلافهایی که اخیرا میان ایران و جمهوری
آذربایجان بروز کرد، یکی از موارد مطرح شده از سوی دولت باکو این بود که درصدد است کریدورهای جدیدی را برای دسترسی به نخجوان ایجاد کند در حالیکه کارشناسان معتقد هستند در صورت ایجاد کریدور جدید در این منطقه عملا دسترسی ایران به اروپا از طریق ارمنستان مسدود خواهد شد. البته بهرغم تنشهای سیاسی گاه و بیگاه در روابط ایران و جمهوری آذربایجان اما دو کشور رشد ۳۰ درصدی تجارت را تجربه کرده و همکاریها در امور ترانزیت نیز بیسابقه ارزیابی شده است. باید در نظر داشته باشیم هر کدام از کشورهای ایران - هند و ارمنستان قطعا اهداف و راهبردهایی را از ایجاد کریدور جدید در منطقه دنبال میکنند. ضمن اینکه شرایط هند هم مشخص است این کشور از آنجا که پاکستان بهعنوان رقیبش با جمهوری آذربایجان ارتباط دارد تمایل چندانی برای گسترش همکاریها در این زمینه با آذربایجان ندارد. طبیعی است که این کریدور برای هند ظرفیتهای بالقوهای را در گسترش همکاریهای اقتصادی و تجاری دارد.
همکاری راهبردی سهجانبه ایران، هند و ارمنستان
سیدمحمدرضا دماوندی، کارشناس مسائل قفقاز نیز در این باره معتقد است: کریدور جنوب به شمال که اخیرا در ایروان بر راهاندازی آن تاکید شد از گذشته مطرح بوده و مساله تازهای نیست و در صورتیکه این کریدور ایجاد شود طبیعتا تمام کشورهای پیرامون از آن بهرهمند میشوند و شاخههای مختلف پیدا میکند. وی در عین حال با انتقاد از تاخیر در اجرای این کریدور اظهارداشت: کشورهای منطقه از جمله قطر و حتی کشورهای آسیای مرکزی بهشدت دنبال راهاندازی کریدور جدید هستند اگر ما سریعتر در این زمینه اقدام میکردیم شاید ترکیه به سمت ایجاد کریدور از بندر بصره نمیرفت. این کارشناس مسائل قفقاز همچنین بیان کرد که اگر راههای داخلی ارمنستان تکمیل شود طبیعتا شرکتهای حملونقل ترجیح میدهند از جادههای ارمنستان که راه را کوتاهتر میکند استفاده کنند که برای آنان با صرفه است. براساس گزارشهای منتشر شده این کریدور سالانه حدود ۲۵۰ میلیارد دلار محصولات هندی و آسیای شرقی را به اروپا ترانزیت میکند و پیشبینی شده سهم ایران در ترانزیت کالا حدود ۴ درصد و تولید حدود ۱۵ درصد باشد. کارشناسان معتقد هستند رفع موانع و توسعه همکاریهای دوجانبه با کشورهای
آسیای مرکزی باید در اولویت باشد. هر چه به میزان همکاری با کشورهای شرق دریای کاسپین افزوده شود و از این بازی برد- برد متنفع شوند از میزان و شدت علاقه به همکاری با ترکیه کاسته خواهد شد، در این راه دسترسی به خلیجفارس و ارتباط با هند برای کشورهای فوق یک امتیاز طلایی محسوب میشود که باید از آن به درستی استفاده کرد. بنابراین در همین راستا باید فعالسازی چابهار بهطور جدی پیگیری شود و از ظرفیتهای اقیانوس هند و نیاز کشورها به منظور دسترسی به دریا استفاده کرد. ضمن اینکه تسریع در تکمیل جادههای ارتباطی بهخودی خود میتواند شرکتهای حملونقل را برای استفاده از راههای جدید ارتباطی ترغیب کند. همچنین میزان وابستگی ایران به استفاده از راههای ارتباطی ترکیه و جمهوری آذربایجان کم شده و موقعیت کشور در بخش جنوبی ارمنستان مستحکم خواهد شد.
