دانــستنی‌هـــا

بيماري سلياک، خطر قلبي را افزايش مي‌دهد

افراد مبتلا به بيماري سلياک ممکن است با وجود داشتن خطرات قلبي کمتر نسبت به ساير افراد، بيشتر در معرض ابتلا به بيماري قلبي باشند. بيماري سلياک يک واکنش ايمني است که در برخي افراد با مصرف گلوتن، پروتئيني که در گندم، جو و چاودار يافت مي‏‌شود، رخ مي‏‌دهد. تنها راه درمان پيروي از يک رژيم غذايي بدون گلوتن است. يک مطالعه جديد نشان مي‏‌دهد که افراد مبتلا به بيماري سلياک در مقايسه با افرادي که اين بيماري خودايمني را ندارند، ممکن است 27 درصد بيشتر در معرض ابتلاء به بيماري قلبي باشند و هرچه فرد مدت طولاني‏‌تري به بيماري سلياک مبتلا باشد، اين خطر بيشتر مي‏‌شود. در يک تحقيق افرادي که کمتر از 10 سال به بيماري سلياک مبتلا بودند، 30 درصد با افزايش خطر ابتلاء به ناراحتي قلبي روبه‏‌رو بودند. اين ميزان در ميان افرادي که به مدت يک دهه يا بيشتر به بيماري سلياک مبتلا بودند به 34 درصد رسيد. «مگان کانروي»، نويسنده اين مطالعه مي‏‌گويد: «افرادي که مبتلا به بيماري سلياک هستند، با خطر بالاتر ابتلاء به بيماري قلبي روبه‏‌رو هستند که مستقل از عوامل خطر سنتي مانند فشارخون بالا و سطح کلسترول است.» اينکه چرا بيماري سلياک خطر حمله قلبي و سکته‏‌مغزي را افزايش مي‏‌دهد مشخص نيست، اما محققان برخي نظريه‏‌ها را مطرح مي‏‌کنند. کانروي افزود: «افزايش خطر مي‏‌تواند به‌دليل التهاب در افراد مبتلا به بيماري سلياک باشد، همان‏‌طور که در افراد مبتلا به ساير بيماري‏‌هاي خودايمني ديده مي‏‌شود يا به نوعي با مصرف رژيم غذايي بدون گلوتن مرتبط است.» وي ادامه داد: «تا زماني‌که اطلاعات بيشتري در مورد اين ارتباط مشخص نشود، افراد مبتلا به بيماري سلياک بايد توصيه‏‌هاي مربوط به داشتن قلب سالم را دنبال کنند و در صورت داشتن هر گونه نگراني به پزشک مراجعه کنند.»

تغذيه براي رهايي از افسردگي

ارتباط بين رژيم‏‌ غذايي و افسردگي قوي‏‌تر از آن چيزي است که بسياري تصور مي‏‌کنند. متخصصان تغذيه و محققان به بررسي اين موضوع پرداخته‏‌اند که آيا چيزي که مي‏‌خوريد مي‏‌تواند خطر يا علائم افسردگي را افزايش يا کاهش دهد و پاسخ ساده «بله» است. محقق اين بررسي در کاليفرنيا اظهارکرد: رژيم‏‌ غذايي ممکن است تاثير قابل‏‌ توجهي در پيشگيري و درمان افسردگي داشته باشد و اولين اثرات آن روي اشتهاست. وي مي‏‌گويد: افسردگي مي‏‌تواند اشتها را افزايش يا کاهش دهد و روشن شده که حالت‏‌هاي خلقي منفي باعث مي‏‌شود غذاهاي سرشار از قند، چربي و يا نمک ترجيح داده شود. مشکل اين است که مصرف مکرر اين غذاها با ارزش غذايي اندک منجر به دريافت کمتر موادغذايي توصيه شده و يا ضروري مانند ويتامين‏‌هاي گروه B، روي، فولات يا منيزم شود. بدن شما به اين مواد مغذي نياز دارد تا در سطوح بهينه باشد و به ساخت مواد شيميايي مغز کمک کند که همين موضوع باعث مي‏‌شود احساس بهتري داشته باشيد و کمتر افسرده شويد. در حالي‌که رابطه علت و معلولي بين غذا و خلق‏‌وخوي نسبتا ساده به‌نظر مي‏‌رسد اما يک ارتباط پيچيده بين مغز و روده وجود دارد. متخصصان تغذيه مي‏‌گويند: مطالعات نشان داده‏‌ که ميکروبيوتاي روده، يعني تعداد زيادي باکتري که در داخل روده زندگي مي‏‌کند و به طرق مختلف به سلامت کلي کمک مي‏‌کنند، در افراد سالم به طور قابل‏‌ توجهي با افراد افسرده متفاوت است. اگر افسردگي داريد، آنچه مي‏‌خوريد ممکن است علائم را بهبود بخشد يا آن را بدتر کند. ميا سين، متخصص تغذيه اين بررسي، تصريح کرد: رژيم‏‌ غذايي غني از غذاهاي باکيفيت بالا که موادمغذي قابل‏‌ توجهي از جمله ويتامين‏‌ها، موادمعدني و آنتي‏‌اکسيدان‏‌ را فراهم مي‏‌کند، ممکن است به تغذيه مغز و محافظت از آن در برابر راديکال‏‌هاي آزاد يا استرس اکسيداتيو کمک کند. بسياري از موادغذايي از جمله غلات کامل، آجيل و مغز، روغن زيتون، ماهي و لبنيات کم‏‌چرب مي‏‌توانند خطر افسردگي در را 25 تا 35 درصد کاهش دهد. محققان اظهارکردند که اين نوع رژيم اغلب به‌عنوان رژيم‏‌ غذايي مديترانه‏‌اي توصيف مي‏‌شود. با توجه به اينکه موادغذايي افسردگي را درمان نمي‏‌کند اما ترکيبات برخي از غذاها مي‏‌تواند بر علائم افسردگي تاثير بگذارد. اسيدهاي چرب امگا3 که در ماهي‏‌هاي چرب مانند سالمون و ساردين يافت مي‏‌شود و همچنين اسيدهاي چرب امگا3 در دانه‏‌ها و آجيل‏‌ها به کاهش علائم افسردگي کمک مي‏‌کند. ويتامين‏‌هاي گروه B در گوشت، مرغ، ماهي، تخم‏‌‌مرغ، لبنيات، حبوبات، مغزها، دانه‏‌ها و سبزي‏‌هاي برگ تيره نيز در افسردگي موثر است. مطالعه‏‌اي در سال 2020 نشان داد مصرف زودهنگام ويتامين B12 مي‏‌تواند شروع افسردگي را به تاخير بيندازد و ممکن است تاثير داروهاي ضد افسردگي را در صورت استفاده با هم بهبود بخشد. مطالعه‏‌اي در سال 2022 نشان داد ويتامين D که به عنوان ويتامين آفتاب نيز شناخته مي‏‌شود، تاثير مثبتي بر علائم افسردگي دارد. مي‏‌توان آن را در غذاهاي غني‏‌شده مانند آب پرتقال و غلات، محصولات لبني، ماهي قزل‏‌آلا و تخم‏‌‌مرغ يافت. منيزيم نيز يک ماده مغذي حياتي براي حمايت از سلامت مغز است. يک مطالعه در سال 2017 نشان داد که مکمل منيزيم در کاهش علائم افسردگي و اضطراب بسيار مفيد است. غلات کامل، سبزي‏‌هاي برگ تيره، لوبيا و حبوبات منابع خوبي از منيزيم است. اسيدفوليک و ويتامين B مفيد براي سلامت مغز به ويژه در نوزادان در حال رشد يکي از اجزاي کليدي مکمل‏‌هاي ويتامين قبل از تولد است. اين مطالعه مروري در سال 2021 نشان داد که اسيد فوليک مي‏‌تواند اثر برخي از داروهاي ضد افسردگي را افزايش دهد. عنصر «روي» يک ماده مغذي مهم است که از عملکرد طبيعي عصبي پشتيباني مي‏‌کند. ارتباطي بين کمبود روي و بيماري‏‌هاي روانپزشکي ذکر شده است. مطالعه‏‌اي کوچک در سال 2013 اشاره کرد که مکمل روي هنگامي که همراه با داروهاي ضدافسردگي استفاده مي‏‌شود، بيش از درمان با داروهاي ضد افسردگي به تنهايي، اختلالات افسردگي را بهبود مي‏‌بخشد. آنتي‏‌اکسيدان‏ که در ميوه‏‌ها و سبزي يافت مي‏‌شود نيز ممکن است در کاهش علائم اضطراب و افسردگي نقش داشته باشد. يک مطالعه طولاني و بزرگ که اخيرا در برزيل انجام شد، ارتباط واضحي بين مصرف بيشتر آنتي‏‌اکسيدان‏‌ و احتمال کمتر ابتلا به افسردگي پيدا کرد. مطالعه مروري ديگر سال 2020 ارتباط مثبتي بين مصرف بيشتر اين ترکيبات در چارچوب رژيم غذايي مديترانه‏‌اي و کاهش خطر و علائم افسردگي پيدا کرد.