شهرفروشی خسارت سیل را افزایش داد
آرمان - فاطمه غفاری: در روزهای ابتدایی سال جاری شاهد بروز سیل در بسیاری از شهرهای کشور بودیم که متاسفانه بهدلیل غافلگیر شدن مسئولان و همچنین عدم آمادگی مردم شاهد بروز خسارتهای بسیاری به شهرها، زیرساختها، راههای اصلی و واحدهای مسکونی بودیم، به گونهای که طبق آمار رسمی انتشار یافته مجموع خسارتهایی که تا به امروز مسئولان برآورد کردهاند بین ٣٠ تا۳۵هزارمیلیارد تومان است رقمی که شاید بخش قابل توجهی از بودجه کشور را به خود اختصاص دهد. گفتنی است سیل یکی از بلایای طبیعی است که وقوع آن چندان دور از انتظار نیست، از این رو داشتن آمادگیهای لازم برای برخورد و مواجهه با سیل یک اصل انکارناپذیر است. به طور کلی باید به خاطر داشت که بر اساس آمار دفتر کنترل سیلاب و آبخوانداری سازمان جنگلها تنها در میان سالهای ۱۳۹۰ تا۱۳۹۶ بیش از یکهزار و ۱۳۹ سیل در کشور رخ داده است که این خود میتواند نشان سابقه طولانی بروز سیل در کشور باشد. آنچه مسلم است دلایل متعددی میتواند در افزایش خسارتهای ناشی از سیل تاثیرگذار باشد که در ادامه به بررسی برخی از آنها میپردازیم.
بدیهی است جای خالی مدیریت در مقابل بحران خود نقش تعیین کنندهای در افزایش آمار خسارتهای ناشی از بلایای طبیعی دارد، چراکه متاسفانه بنا به دلایل متعدد تا به امروز نتوانستهایم در مقابله با بروز بحرانهای مختلف مدیریتی درست و به موقع داشته باشیم که این خود به افزایش خسارتهای ناشی از بلایای طبیعی مانند سیل دامن میزند. بهعنوان مثال پس از گذشت چند روز از وقوع سیل مشخص شد که مدیر ارشد یکی از شهرهای سیل زده برای گذراندن تعطیلات در کشور خارجی به سر میبرد و حتی با اعلام این خبر نیز نتوانست تعطیلات خود را نیمه کاره رها کند و برای مدیریت شرایط موجود به کشور بازگردد که این خود میتواند نشان از جای خالی شایسته سالاری در انتخاب و گزینش مدیران داشته باشد، همچنین برخورد نامناسب برخی از مدیران ارشد شهرهای سیل زده خود نیز جای بسی تامل دارد، چرا که هرچند شرایط موجود و حل مشکلات پیش رو برای مدیران کاری سخت و دشوار است، اما انتظار میرود تحت هر شرایط رفتار مناسبی با افراد جامعه داشته باشند. از سوی دیگر باید خاطرنشان کرد عدم رعایت مباحث کارشناسی در ساخت وساز سدها و تغییر کاربری پایین دست سدها میتواند در افزایش خسارتهای ناشی از سیل بسیار موثر باشد، چراکه طی سالهای گذشته شاهد افزایش سد سازی در کشور بودیم رویدادی که بنا به اظهارنظر برخی از فعالان محیط زیست به صلاح کشور نبود و خود میتوانست منجر به کمآبی در کشور شود اما این در حالی است که با وجود تغییرات اقلیمی به وجود آمده شاهد ترسالی در کشور هستیم که بهطور حتم برای کاهش میزان خسارات آن وجود سدهای متعدد از اهمیت ویژهای برخوردار است هر چند در این مجال باید یادآور شد عدم ساخت وساز اصولی سدها نیز در افزایش خسارتهای ناشی از سیل فروردینماه سال جاری بسیار تاثیرگذار است. باید در نظر داشت لایروبی نکردن به موقع مسیلها خود نیز در افزایش خسارتهای ناشی از سیل بسیار تاثیر گذاشت، چراکه متاسفانه در برخی از شهرها تنها بهدلیل انجام این مهم، میزان خسارتها به طرز عجیبی افزایش یافت، اما این در حالی است که با لایروبی کردن به موقع مسیلها احتمال کاهش خرابیها و ضرر و زیانها نیز وجود داشت بنابراین جای خالی نظارت و همچنین عدم مدیریت صحیح نیز در افزایش آمار خسارتهای ناشی از سیل بسیار تاثیرگذار بود.
ساختوساز در حریم رودخانهها
آنچه مسلم است ساخت وساز در نزدیکی رودخانهها و یا اینکه ساخت وساز در مسیر رودخانههای قدیمی که سالهاست خشک شدهاند نیز عامل دیگری برای افزایش خسارتهای ناشی از سیل است، چرا که برخی از مسئولان وقت بنا به دلایل مختلف مسیر رودخانههایی که خشک شده بود به پارکینگ تبدیل کردهاند که این خود باعث شد به هنگام بروز سیل خودروهای زیادی از بین بروند یا آسیب ببیند که البته همین امر تلفات انسانی بسیاری را نیز بهدنبال داشت. بنا به اظهار نظر کارشناسان ساخت و سازهای غیراصولی یکی دیگر از دلایل افزایش آمار خسارتهای ناشی از سیل میباشد، چراکه طبق بررسیهای بهعملآمده ساخت وساز در مسیر سیلابها و همچنین عدم ساخت وساز اصولی خود نقش تعیینکنندهای در افزایش خسارتها شده است. پر واضح است که یکی دیگر از دلایلی که باعث افزایش خسارتهای ناشی از سیل شد مخالفت ساکنان شهرها و روستاهای زلزله برای تخلیه منازل خود بود، چرا که این دسته از افراد بهدلیل عدم امنیت خود و یا ترس از دست دادن وسایل یا اموال خود حاضر به ترک واحدهای مسکونی خود نبودند که این خود در افزایش خسارتهای ناشی از سیل بسیار تاثیرگذار بود بهعنوان مثال در روستاهای خرم آباد هنگام هشدار برای تخلیه بسیاری از ساکنون حاضر به تخلیه مسکن خود نبودند که این خود هم خدمترسانی را با مشکل مواجه کرد و هم اینکه تلفات انسانی ناشی از سیل را نیز افزایش داد.
جان در برابر سلفی!
شایان ذکر است که تب بالای سلفی گرفتن در میان افراد نیز یکی دیگر از دلایل افزایش تلفات انسانی ناشی از وقوع سیل شد، چراکه متاسفانه بخشی از افراد بهدلیل عدم آگاهی هنگام وقوع سیل مشغول سلفی گرفتن و یا فیلمبرداری از سیل بودند که متاسفانه جان خود را از دست دادند، از این رو باید متذکر شد که جای خالی آموزش در ارتباط با نحوه برخورد با بلایای طبیعی خود عامل افزایش تلفات انسانی و مالی ناشی از سیل شد. با نگاهی گذرا بر سیلهای اخیر در کشور میتوان به این مهم دست یافت که هنوز متاسفانه تخریبهای ناشی از سیلهای گذشته به چشم میخورد حال این سوال مطرح میشود که چند سال زمان نیاز است تا خسارتهای سیل فروردینماه جبران شود و بسیاری از خرابیها بازسازی شود. همان گونه که میدانیم یکی از وعدههای دولت برای افراد سیل زده پرداخت تسهیلات است، اما باید در نظر داشت که این تسهیلات قرار است از چه منبعی تامین شود یا اینکه آیا این تسهیلات به تمام افراد تعلق خواهد گرفت؟ چراکه بسیاری از افراد سیل زده سال 90 بنا به دلایل مختلف نتوانستند از تسهیلات دولت بهرهمند شوند. از این رو امروزه بسیاری از افراد سیل زده امید چندانی به دریافت تسهیلات بازسازی یا کمک به سیل زدگان ندارند، هرچند در این مجال باید متذکر شد که جهاد کشاورزی اعلام کرده که بسیاری از سیل زدگان بیمه نیستند که این موضوع باعث افزایش نگرانی برخی از سیل زدگان شده است.
