اصراردولت و اجتناب طالبان

آرمان - دولت افغانستان طی یک دهه گذشته همواره بر گفت‌و‌گوی مستقیم با طالبان تاکید کرده و این گروه از پذیرش آن اجتناب می‌کند و بر مذاکره مستقیم با آمریکا اصرار دارند. این بار نیز این وضعیت برای نشست پیش رو در جده عربستان تکرار شد که آینده صلح افغانستان را پیچیده‌تر می‌کند. به گزارش ایرنا، نشست ابوظبی که در 26آذرماه امسال برگزار شد و در آن گروه طالبان حاضر به دیدار و گفت‌و‌گوی با نمایندگان اعزامی دولت افغانستان نشد، ناراحتی دولت وحدت ملی این کشور را برانگیخت و رئیس‌جمهوری افغانستان اعلام کرد که نشست ابوظبی پیچیدگی روند صلح را بیشتر از پیش آشکار ساخت و نشان داد که طالبان بر سیاست جنگ طلبانه خود تاکید دارد. برخی کارشناسان سیاسی معتقدند که «محمد اشرف غنی» رئیس‌جمهوری افغانستان در واکنش به همین اقدام طالبان، دست به تغییر آرایش دفاعی و امنیتی کابینه زد و دستور تشدید حملات تهاجمی علیه طالبان را به وزیران جدید دفاع و کشور داد. در نشست ابوظبی طالبان با نمایندگان سه کشوری که در گذشته حاکمیت این گروه را بر افغانستان طی سال‌های 1374 تا 1377 به رسمیت شناخته بودند، به علاوه آمریکا مذاکره کرد که به نتیجه ملموسی نرسید، اما توافق کردند که برای پیگیری گفت‌و‌گوها، نشست بعدی در یکی از آن سه کشور همراه با حکومت امارت اسلامی طالبان در افغانستان، یعنی عربستان، امارات متحده عربی و پاکستان برگزار شود. اکنون گفته می‌شود که تا دو هفته آینده در ادامه نشست ابوظبی، نشست پنج‌جانبه قبلی در «جده» عربستان تکرار خواهد شد اما باز طالبان وقوع هرگونه گفت‌و‌گو را با دولت افغانستان رد کرده است. پس از نشست ابوظبی «شاه محمود قریشی» وزیر خارجه پاکستان دوشنبه هفته گذشته به کابل سفر کرد و با مقامات بلندپایه دولت وحدت ملی دیدار و گفت‌و‌گو کرد. هرچند طی 18سال گذشته هرازگاهی که مقامات پاکستانی به کابل سفر کرده‌اند، موضوع اصلی و جزئیات گفت‌و‌گوی آنها با دولت افغانستان در اختیار رسانه‌ها قرار نمی‌گیرد و همواره چند کلمه تکراری که عبارت از بهبود روابط دو کشور و موضوعات اقتصادی است، منتشر می‌شود. این بار هم چنین سنتی رعایت شد و افزون بر آن وزیر خارجه پاکستان گفت که طالبان را برای گفت‌و‌گوی صلح آماده خواهد کرد و تامین صلح افغانستان را وظیفه کشورهای منطقه دانست. اما پس از بازگشت از سفر منطقه‌ای که وی به تهران، چین و روسیه هم داشت، روزنامه «نیشن» پاکستان به‌نقل از مقامات بلندپایه دولت پاکستان نوشت که نمایندگان طالبان و دولت وحدت ملی را متقاعد کرده است که در آینده نزدیک روی شرایط خود برای رسیدن به صلح به گونه مستقیم بحث کنند. «ذبیح‌ا... مجاهد» که به‌عنوان سخنگوی طالبان در فضای مجازی شناخته می‌شود، پس از آنکه خبر طی دو روز گذشته بین کاربران دست به‌دست شد، در توئیتی نوشت که طرف اصلی مذاکرات این گروه آمریکا است و در مورد خروج نیروهای این کشور از افغانستان بحث می‌شود. وی تاکید کرد که هیچ ‌برنامه‌ای برای دیدار با دولت افغانستان ندارند و خبرهایی که در رسانه‌ها منتشر شده است را بی‌‌‌اساس خواند. اینکه چه چیزی طالبان را واداشته تا چنین سختگیرانه در برابر درخواست دولت افغانستان که اصرار بر دیدار مستقیم با آنها دارد مقاومت کند، نیازمند تامل است. اما مقاومت طالبان در برابر پذیرش نشستن پشت میز مذاکره با دولت وحدت ملی این گمانه‌ها را تشدید می‌کند که پشت پرده گفت‌و‌گوهای تدارک‌دیده‌شده از سوی آمریکا برای صلح افغانستان، توافقات دیگری نیز انجام شده است و برخی از افراد و نهادهای نظارتی افغانستان به همین دلیل نسبت به سودمند‌بودن تداوم اینگونه گفت‌و‌گوها ابراز تردید کرده‌اند. «عبدالرئوف ابراهیمی» رئیس مجلس افغانستان در نشست علنی مجلس گفت که دولت افغانستان در نشست‌های صلح کنار گذاشته شده است و از برگزاری اینگونه گفت‌و‌گوها ابراز نگرانی کرد. «سید اکبر آغا» یکی از فرماندهان ارشد اسبق گروه طالبان و رئیس «شورای عالی راه نجات» کنونی باور دارد که روند فعلی گفت‌و‌گوهای صلح به‌دلیل یکجانبه‌گرایی آن به ناکامی خواهد انجامید. اکبر آغا گفته است که تاکنون هر گفت‌و‌گو و نشستی که برگزار شده است یا نمایندگان طالبان در آن حضور نداشته یا نمایندگان دولت افغانستان که به همین دلیل تداوم این نشست‌ها هم محکوم است و هم به شکست خواهد انجامید. وی حضور آمریکا و نظامیان خارجی، مداخله کشورهای منطقه، عدم حاکمیت شریعت اسلامی، فساد اداری و عدم ظرفیت‌های علمی و سیاسی در دولت و گروه طالبان را عامل تداوم جنگ و شکست روند مذاکرات صلح می‌داند. «خانه صلح افغانستان» یکی از نهادهای مدنی افغانستان نیز از ادامه گفت‌و‌گوی طالبان و آمریکا نگران است و آن را مشکوک می‌داند. «نعیم ایوب‌زاده» عضو خانه صلح افغانستان در نشستی مطبوعاتی در کابل گفت که مردم افغانستان نگران گفت‌و‌گوهای مشکوک هستند. ایوب‌‌زاده گفت که مذاکراتی زیر عنوان صلح بین طالبان و آمریکا دچار نواقص جدی است و این روند به طالبان مشروعیت بین‌المللی داده است. وی از عدم حضور مردم، زنان، جامعه مدنی و جوانان در این نشست‌های صلح انتقاد کرد و گفت توافقی که از برآیند این مذاکرات به‌دست بیاید هم تضمین‌کننده ثبات امنیت نخواهد بود. اما شورای عالی صلح افغانستان با ابراز امیدواری برای پیشرفت صلح افغانستان انتظار دارد که در نشست عربستان طالبان تحت فشار بیشتری قرار داده شوند تا موانع گفت‌و‌گوی صلح برداشته شود. «احسان طاهری» سخنگوی این شورا با استقبال از هرگونه فرصتی که با هماهنگی دولت افغانستان در روند گفت‌و‌گوهای صلح ایجاد شود، این فرصت‌ها را منتهی به صلح خواند و از آن اعلام حمایت و پشتیبانی کرد و گفت: در نشست جده، کشورهای تاثیرگذار در روند صلح افغانستان شرکت خواهند کرد و این نشست می‌‌تواند در روند صلح افغانستان موثر واقع شود. رسانه‌های افغانستان اطلاعیه‌ای را به نام «ملا یعقوب» فرزند رهبر سابق طالبان و معاون کنونی این گروه در غرب افغانستان منتشر کرده‌اند که وی از انکار طالبان برای گفت‌و‌گوهای مستقیم با دولت افغانستان انتقاد کرده و آن را دلیل رسیدن آسیب جدی به طالبان دانسته است. وی در اطلاعیه خود گفته است که طالبان باید در دور بعدی مذاکرات برای اعتبار گروه طالبان هم شده با نمایندگان دولت گفت‌و‌گو کنند و رهبران طالبان نباید منافع شخصی خود را بر منافع جمعی ترجیح دهند. البته مجاهد این اطلاعیه را تقلبی خوانده و از طرفداران طالبان خواسته که به این شایعات توجه نکند. «امید میثم» سخنگوی ریاست اجرایی دولت وحدت ملی افغانستان پس از انکار طالبان باز هم تاکید دارد که گفت‌و‌گوی صلح با رهبری و مالکیت افغان‌ها به پیش می‌رود و کشورهایی که با طالبان گفت‌و‌گو می‌کنند، نقش تسهیل‌کننده را دارند. همچنین رئیس‌جمهوری افغانستان با «ملک سلمان» پادشاه عربستان گفت‌و‌گوی تلفنی انجام داد و در اطلاعیه ریاست‌جمهوری افغانستان آمده است که غنی از سلمان برای همکاری در رابطه با تامین صلح در کشورش قدردانی کرده است. بر اساس آنچه تاکنون از روند گفت‌و‌گوهای صلح افغانستان میان آمریکا و سه کشور هم‌پیمان او با طالبان در اختیار مردم و سیاستمداران افغانستان گذاشته شده است، بسیاری نگران بیرون‌ماندن دولت افغانستان به‌عنوان یکی از طرف‌های اصلی جنگ با طالبان از روند مذاکرات هستند. این قشر باور دارند که هرگونه توافقی که بدون حضور دولت و مردم افغانستان به‌دست آید، محکوم به شکست است و باعث قطع جنگ و تامین امنیت نخواهد شد.